Muốn có công nghệ chiến lược, phải chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu

Xây nền khoa học cơ bản để Việt Nam làm chủ công nghệ chiến lược

Ngày 5/8, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức buổi tham vấn với các chuyên gia, nhà khoa học nhằm xây dựng Chiến lược quốc gia về phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản đến năm 2045. Chiến lược được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực mới cho nghiên cứu khoa học cơ bản, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phát biểu chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh Chiến lược cần xác định rõ các chương trình nghiên cứu khoa học cơ bản gắn với phát triển các công nghệ chiến lược của quốc gia. Các chương trình này cần được triển khai theo định hướng dài hạn, với chu kỳ từ 5-10 năm nhằm bảo đảm tính liên tục và tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu phát triển bền vững.

Bộ trưởng cũng đề nghị đổi mới cơ chế quản lý theo hướng chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, tạo môi trường khuyến khích các ý tưởng mới, sáng tạo và đột phá. Đồng thời, Chiến lược phải gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học cơ bản với đào tạo, phát hiện, bồi dưỡng và thu hút nhân tài, xây dựng đội ngũ nhà khoa học trình độ cao phục vụ mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2045.

Làm rõ định hướng xây dựng Chiến lược, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết mục tiêu không chỉ là hoàn thiện dự thảo mà còn xác lập các định hướng cốt lõi về cơ chế đầu tư, quản lý, phát triển đội ngũ, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh và hạ tầng khoa học, tạo nền tảng lâu dài cho nghiên cứu cơ bản.

Theo ông Trần Quốc Cường, Vụ trưởng Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên, Chiến lược hướng tới xây dựng nền tảng nghiên cứu khoa học cơ bản gắn với mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược, đồng thời tạo môi trường nghiên cứu tiệm cận chuẩn mực quốc tế và cơ chế đầu tư dài hạn cho các nhóm nghiên cứu mạnh.

Tại buổi tham vấn, các chuyên gia đề xuất sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách đủ sức cạnh tranh để thu hút nhân tài; tăng đầu tư dài hạn cho các nhóm nghiên cứu mạnh; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhằm tạo nền tảng cho phát triển công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ban soạn thảo cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo lần thứ nhất, đồng thời tiếp tục lấy ý kiến các bộ, ngành, chuyên gia và cơ quan liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Kết nối doanh nghiệp công nghệ chiến lược với đại học, viện nghiên cứu

Theo Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Quyết định 1091/QĐ-TTg ngày 17/6/2026 về Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước xác định doanh nghiệp là lực lượng nòng cốt trong quá trình làm chủ công nghệ cốt lõi, công nghệ nền tảng và công nghệ chiến lược.

Để triển khai Đề án, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xác định các nhiệm vụ trọng điểm, bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn với nhu cầu thực tiễn và mục tiêu hình thành các sản phẩm, nền tảng công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Bộ đồng thời thúc đẩy mô hình liên kết Nhà nước - doanh nghiệp - viện nghiên cứu - trường đại học. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng, đặt hàng và hỗ trợ tạo thị trường; doanh nghiệp chủ trì phát triển, thương mại hóa sản phẩm; còn viện nghiên cứu, trường đại học tập trung nghiên cứu công nghệ lõi, đào tạo nhân lực và chuyển giao kết quả nghiên cứu.

Các bên sẽ tăng cường đồng nghiên cứu, đồng phát triển, thử nghiệm sản phẩm, đồng thời kết nối với các quỹ khoa học, công nghệ và quỹ đầu tư trong, ngoài nước nhằm đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ được đánh giá không chỉ qua doanh thu hay quy mô nhân lực mà còn dựa trên năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), khả năng làm chủ công nghệ cốt lõi, sở hữu tài sản trí tuệ, triển khai sản phẩm quy mô lớn và dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thông qua sự liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, Đề án hướng tới rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực chiến lược.

×