Mỹ mất bao nhiêu máy bay trong xung đột với Iran? Bức tranh chi phí chiến tranh "phình to" tới hàng chục tỷ USD

Tổn thất máy bay của Mỹ trong thời gian xung đột

Theo phân tích của tạp chí quân sự The War Zone (TWZ), tính đến ngày 10/4, sau hơn 13.000 lượt xuất kích, Mỹ đã mất tổng cộng 39 máy bay các loại, cùng với 10 chiếc khác bị hư hại ở nhiều mức độ. Tuy nhiên, con số này nhiều khả năng chưa phản ánh đầy đủ thực tế, bởi TWZ chỉ tính những tổn thất có thể xác minh từ nguồn mở.

Điểm đáng chú ý là lực lượng máy bay không người lái chịu thiệt hại nặng nề nhất, chiếm hơn 60% tổng số tổn thất. Theo cập nhật từ CBS News, Không quân Mỹ có thể đã mất tới 24 chiếc MQ-9 Reaper, loại UAV có giá hàng chục triệu USD mỗi chiếc, tùy theo cấu hình trang bị.

Bên cạnh đó là hàng loạt sự cố nghiêm trọng xảy ra ngay từ những ngày đầu xung đột. Ngày 2/3, ba tiêm kích F-15 bị hệ thống phòng không Kuwait bắn nhầm trên không phận nước này. Dù toàn bộ phi hành đoàn đã nhảy dù an toàn, sự cố vẫn cho thấy rủi ro lớn từ tác chiến cường độ cao. Trong quá trình cứu hộ, ba trực thăng UH-60 Black Hawk tiếp tục bị hư hại do trúng hỏa lực.

Ngày 12/3, một máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 rơi tại Iraq khiến 6 binh sĩ thiệt mạng, trong bối cảnh chiến dịch “Epic Fury” đang diễn ra. Chỉ hơn một tuần sau, một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry được cho là đã bị phá hủy khi đang đậu tại căn cứ Prince Sultan ở Ả Rập Xê Út.

Đáng chú ý, một tiêm kích F-35A – biểu tượng sức mạnh không quân thế hệ 5 của Mỹ cũng bị trúng đạn khi hoạt động trong không phận Iran. Dù phi công kịp thời hạ cánh khẩn cấp an toàn, đây vẫn được xem là dấu hiệu cho thấy mức độ nguy hiểm ngày càng tăng của chiến trường.

Ngoài các tổn thất trực tiếp, ít nhất 5 máy bay đậu tại sân bay cũng bị hư hại do các đòn tấn công của Iran, trong đó có cả máy bay dân sự tại Dubai. Khoảng 20% tổng tổn thất không đến từ hỏa lực đối phương mà do bắn nhầm hoặc do Mỹ chủ động phá hủy khí tài để tránh rơi vào tay Iran.

Chi phí khí tài: Mỗi tổn thất đều là gánh nặng tài chính lớn

Mỗi tổn thất về máy bay không chỉ là vấn đề quân sự mà còn kéo theo chi phí tài chính rất lớn. Các dòng khí tài hiện đại mà Mỹ sử dụng đều có giá trị cao, khiến việc thay thế trở thành gánh nặng đáng kể.

Một chiếc MQ-9 Reaper có giá từ khoảng 30 đến hơn 50 triệu USD. Trong khi đó, các tiêm kích F-15 dao động từ 90 đến 97 triệu USD mỗi chiếc. Máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 có giá từ 70 đến 80 triệu USD, còn F-35 – dòng tiêm kích hiện đại nhất – có thể lên tới 100 triệu USD.

Chỉ riêng việc thay thế ba chiếc F-15 bị bắn nhầm đã tiêu tốn khoảng 310 triệu USD. Con số này chưa bao gồm chi phí sửa chữa các máy bay bị hư hại, cũng như các tổn thất gián tiếp khác.

Trong một số tình huống, quân đội Mỹ buộc phải phá hủy chính khí tài của mình để bảo vệ công nghệ tối mật. Đây là quy trình từng được áp dụng trong chiến dịch tiêu diệt Osama bin Laden, nhằm đảm bảo các hệ thống nhạy cảm như liên lạc, dẫn đường và tác chiến điện tử không rơi vào tay đối phương. Điều này cho thấy trong chiến tranh hiện đại, giá trị công nghệ đôi khi còn được đặt cao hơn cả giá trị vật chất của phương tiện.

Chi tiêu chiến tranh: Tăng mạnh từ giai đoạn mở màn rồi giảm tốc

Theo các báo cáo từ Al Jazeera, CSIS và Reuters, chi phí chiến tranh của Mỹ tăng rất nhanh ngay từ những ngày đầu. Ngày đầu tiên, mức chi đã lên tới khoảng 779 triệu USD. Chỉ sau 100 giờ, con số này đã gần chạm mốc 3,7 tỷ USD. Đến hết ngày thứ sáu, tổng chi phí đã dao động trong khoảng từ 11,3 đến 12,7 tỷ USD.

Giai đoạn này phản ánh chiến lược đánh nhanh, tạo ưu thế sớm. Mỹ tập trung sử dụng tên lửa hành trình và bom dẫn đường chính xác để tấn công các mục tiêu trọng yếu của Iran, đặc biệt là hệ thống phòng không và các cơ sở quân sự quan trọng.

Tuy nhiên, khi bước sang tuần thứ hai và thứ ba, tốc độ chi tiêu bắt đầu chậm lại. Sau 12 ngày, tổng chi phí đạt khoảng 16,5 tỷ USD và đến ngày thứ 21 đã vượt 18 tỷ USD. Sự thay đổi này cho thấy Mỹ bắt đầu điều chỉnh cách đánh, giảm phụ thuộc vào các loại vũ khí đắt tiền và kiểm soát chặt hơn nhịp độ tác chiến.

Dù vậy, khi xung đột kéo dài từ một đến hai tháng, tổng chi phí vẫn bị đẩy lên mức rất cao, dao động từ 31 đến 34 tỷ USD và có thể tiến tới khoảng 50 tỷ USD nếu chiến sự tiếp tục.

Áp lực tài chính gia tăng, bài toán chi phí ngày càng rõ rệt

Chi phí chiến tranh không chỉ nằm ở các đòn tấn công mà còn đến từ nhiều yếu tố tích lũy theo thời gian. Ngay trong những ngày đầu, Mỹ đã chi khoảng 5,6 tỷ USD cho tên lửa và hệ thống đánh chặn. Các loại vũ khí này có giá rất cao, trong khi mục tiêu đánh chặn đôi khi chỉ là UAV giá rẻ, tạo ra sự chênh lệch lớn về chi phí.

Bên cạnh đó là chi phí vận hành khổng lồ. Riêng hoạt động không quân trong giai đoạn đầu đã tiêu tốn khoảng 2,3 tỷ USD, chưa kể chi phí duy trì hơn 50.000 binh sĩ trong khu vực. Những khoản này bao gồm nhiên liệu, hậu cần, vận chuyển và bảo trì, liên tục phát sinh theo từng ngày.

Sự hao mòn lực lượng cũng đang trở thành vấn đề đáng chú ý. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford phải tạm dừng để sửa chữa sau sự cố hỏa hoạn, trong khi kho dự trữ đạn dược chính xác cao của Mỹ dần cạn kiệt, theo The Hill.

Ngoài ra, xung đột còn kéo theo các chi phí gián tiếp. Căng thẳng tại eo biển Hormuz làm tăng giá dầu, từ đó ảnh hưởng đến chi phí vận tải, sản xuất và gây áp lực lạm phát trên quy mô toàn cầu. Những tác động này không xuất hiện trực tiếp trong ngân sách quốc phòng nhưng lại ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế.

Trước áp lực ngày càng lớn, chính phủ Mỹ đang phải vừa duy trì sức ép quân sự, vừa tìm cách kiểm soát chi phí. Trên thực địa, các chiến dịch không kích vẫn được duy trì với cường độ cao. Trong khi đó, về mặt chính trị, Washington thúc đẩy các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời nhằm giảm nguy cơ leo thang và tránh để chi phí vượt khỏi tầm kiểm soát.

Tại Quốc hội Mỹ, vấn đề ngân sách đã trở thành chủ đề tranh luận gay gắt. Đề xuất gói bổ sung có thể vượt 200 tỷ USD của Lầu Năm Góc đang vấp phải nhiều ý kiến phản đối, cho thấy áp lực tài chính không chỉ nằm trên chiến trường mà còn lan rộng vào đời sống chính trị trong nước.

Dữ liệu tổng hợp từ The War Zone (TWZ), CBS News, CNN, Reuters, CSIS, Al Jazeera và The Hill.

Theo các ước tính từ nguồn phân tích độc lập, không quân Iran được cho là đã mất khoảng 40 máy bay trong cùng giai đoạn, khiến mức độ tiêu hao về phương tiện bay giữa hai bên trở nên tương đối cân bằng.

Ở chiều ngược lại, Israel dường như chịu thiệt hại thấp hơn đáng kể. Tổn thất chủ yếu tập trung ở máy bay không người lái, với khoảng 18 chiếc được ghi nhận bị phá hủy, trong khi chưa có thông tin xác nhận về việc tiêm kích bị bắn hạ.

Tuy vậy, cần nhấn mạnh rằng các số liệu này phần lớn dựa trên nguồn tình báo công khai và các phân tích độc lập, nên vẫn mang tính tham khảo và chưa được tất cả các bên liên quan xác nhận đầy đủ.

×