Nâng cao trách nhiệm người nuôi, gỡ "nút thắt" với ngành thủy sản xuất khẩu

Thiết lập quy trình nuôi biển khép kín, từng công đoạn đều được “soi kính hiển vi”

Nhận định về sự chuyển dịch trong ngành thủy sản, ông Lê Văn Hồng, Giám đốc Công ty Cổ phần Bá Hải (KCN Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk) cho rằng sự thay đổi tất yếu đến từ nhu cầu thị trường, các đơn vị nuôi trồng, chế biến không thích nghi sẽ khó tồn tại.

Theo chia sẻ của ông Hồng, hiện tại, Công ty CP Bá Hải đang hoạt động trong ngành nuôi trồng, chế biến thủy sản xuất khẩu. Mỗi năm, doanh thu của đơn vị ước tính khoảng 10 – 15 triệu USD.

Tuy nhiên, vị giám đốc cho rằng, thành tựu lớn nhất là sự tin tưởng của các thị trường dù khó tính nhất và để có được, doanh nghiệp cần kiểm soát chất lượng của từng công đoạn. Cùng với đó, quá trình sản xuất áp dụng khép kín từ con giống, thức ăn, nuôi dưỡng,…

“Quy trình của chúng tôi là lấy trứng từ cá bố mẹ đã được nuôi dưỡng đúng tiêu chuẩn ấp thành cá con, tầm soát lựa chọn kỹ lượng. Sau khi cá đạt kích thước khoảng 8cm thì đưa ra biển nuôi đến khi đảm bảo chất lượng thương mại.

Tuy nhiên, nếu các đơn vị chưa đủ khả năng tự làm cần tìm kiếm sự liên kết thành chuỗi trong các khâu nói trên. Với việc sản xuất lớn sẽ có điều kiện để thương lượng giá trị từ con giống, thức ăn, vi sinh,… Qua đó, đạt được hai mục tiêu chính là giá thành cạnh tranh và chất lượng sản phẩm ổn định, đồng đều”, ông Hồng cho hay.

Cùng với đó, ông Hồng cho biết thêm, hiện tại, bên cạnh hệ thống tiêu chí sản phẩm, các thị trường nhập khẩu đánh giá rất kỹ lưỡng về điều kiện bảo vệ môi trường trong hoạt động nuôi trồng. Do đó, mục tiêu lớn nhất của ngành thủy sản hiện tại là cần thay đổi nhận thức, nâng cao trách nhiệm của người nuôi.

“Các mô hình nuôi biển trên thế giới hiện đã có công nghệ thu gom chất thải hữu cơ mang lên bờ xử lý. Ngoài ra, cách nuôi trước đây phụ thuộc vào thức ăn tự nhiên sẽ khó kiểm soát về vấn đề môi trường, chất lượng sản phẩm không đồng đều.

Xu thế nuôi biển hiện tại là sử dụng thức ăn chăn nuôi, vi sinh từ nguồn cung đảm bảo chất lượng. Cách làm này có thể khiến chi phí đầu tư lớn hơn nhưng sẽ đảm bảo được chất lượng sản phẩm đồng đều. Đặc biệt, thủy sản có chứa dư lượng chất cấm do nguồn nước được xử lý bằng công nghệ vi sinh, không dùng thuốc kháng sinh. Chất lượng sản phẩm, môi trường nuôi đảm bảo, thị trường sẽ “mở cửa” với cơ hội xuất khẩu lớn”, ông Hồng nêu quan điểm.

Cùng quan điểm trên, ông Nguyễn Xuân Hòa, Giám đốc HTX Nuôi trồng thủy sản Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa chia sẻ, từ đầu năm 2025 tới nay, đơn vị này đã xuất khẩu được hơn 300 tấn cá chim vây vàng sang thị trường Mỹ, trị giá ước tính khoảng 36 tỷ đồng.

Để có được thành tựu trên, điểm chính của HTX Vạn Ninh là sự chuyển đổi mạnh mẽ về công nghệ nuôi theo định hướng phát triển nuôi biển. Cụ thể, các thành viên HTX đã chuyển từ mô hình lồng gỗ truyền thống sang mô hình lồng HDPE, với 30 lồng vuông 5x5m và 10 lồng tròn HDPE, đường kính 10-15m.

Theo đó, lồng HDPE mang lại nhiều lợi ích vượt trội như chịu được sóng gió, thích hợp nuôi xa bờ từ 3-6 hải lý, thân thiện với môi trường, độ bền cao, giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai và kéo dài tuổi thọ sử dụng.

Về kỹ thuật nuôi trồng, ông Hòa chia sẻ, HTX đã ký kết với Công ty TNHH Syaqua ADN để thực hiện mô hình nuôi cá chim bằng lồng HDPE, sử dụng thức ăn của Công ty ADN-Syaqua với quy mô 2 vạn con cá chim.

Với việc được chuyển giao, áp dụng công nghệ, thành viên HTX đã phải nhất trí áp dụng quy trình kiểm soát từ cá bố mẹ, trứng, con giống. Theo mô tả của vị giám đốc HTX, từng quy trình phải được “soi kính hiển vi”, liên tục lấy mẫu nước, sản phẩm đi xét nghiệm, kiểm tra.

Trong quá trình nuôi, cá trong lồng bè sử dụng hoàn toàn vi sinh và thức ăn đảm bảo tiêu chuẩn sử dụng thức ăn công nghiệp của công ty Syaqua-ADN giảm, giảm giá thành nhưng đảm bảo chất lượng.

“Với việc áp dụng chặt chẽ quy trình như vậy nên khi lấy mẫu cá để kiểm định, phía đối tác Mỹ chấp nhận ngay ở những mẫu đầu tiên. Chúng tôi định hướng năm 2026 sẽ mở rộng quy mô mặt nước nuôi, đồng thời, nghiên cứu áp dụng thêm những kỹ thuật đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều, năng suất cao, bảo vệ môi trường”, ông Hòa thông tin thêm.

Giữ gìn môi trường nuôi biển góp phần gỡ “thẻ vàng” IUU

Nhận định về việc nuôi thủy sản an toàn trên biển, bảo vệ môi trường, bà Nguyễn Thị Phỉ, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Syaqua – ADN cho rằng, bên cạnh việc mở rộng xuất khẩu, hoạt động này sẽ góp phần gỡ tấm “thẻ vàng” (IUU).

Theo đó, bà Phỉ nhận định, tình trạng vi phạm IUU vẫn diễn biến phức tạp và là vấn đề hết sức trăn trở của các cấp, các ngành chức năng. Ngành thủy sản chuyển đổi từ đánh bắt sang nuôi trồng là một trong những giải pháp bền vững, tránh các sai phạm.

“Hiện tại, chúng tôi đã tối ưu hóa sản xuất để người nông dân có quy trình nuôi thủy sản tốt nhất, từ đó đem lại lợi nhuận cao. Cụ thể, Syqua-ADN cung cấp giải pháp từ thức ăn chăn nuôi, quy trình kiểm soát nguồn nước bằng công nghệ vi sinh sinh học.

Trước đây, hầu hết người dân nuôi trồng thủy sản nói chung và nuôi biển nói riêng chủ yếu sử dụng thức ăn là các loại nhuyễn thể hoặc tôm cá đánh bắt tự nhiên. Điều này, khiến chất lượng sản phẩm khó kiểm soát, đặc biệt việc lạm dụng kháng sinh, nhiều khi không cần cứ dùng khiến chi phí sản xuất cao mà chất lượng hạn chế”, bà Phỉ nêu nhận định.

Trước tình trạng trên, nữ chủ tịch của Syqua-ADN cho ra giải pháp từ việc kiểm soát được lượng thức ăn đưa vào và sử dụng kết hợp với vi sinh kiểm soát chất lượng nước. Nhờ đó, người nuôi đã chủ động hoàn toàn điều kiện môi trường trong ao nuôi của mình rủi ro giảm đi rất nhiều.

×