Năng suất, chất lượng: Động lực mới cho tăng trưởng bền vững

Thực tiễn cho thấy, khi dư địa tăng trưởng theo chiều rộng dần thu hẹp, năng suất trở thành yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất - kinh doanh, khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị và năng lực thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường trong nước và quốc tế. Nhận thức rõ vai trò đó, Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021–2030 (Chương trình 1322) đã được triển khai rộng khắp. Chương trình từng bước khẳng định là một trong những điểm tựa quan trọng, đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam trong hành trình cải tiến năng suất, nâng cao chất lượng và hội nhập quốc tế.

Lan tỏa mạnh mẽ trong giai đoạn 2021-2025

Giai đoạn 2021-2025, thông qua nhiều chính sách và hoạt động hỗ trợ cụ thể, Chương trình 1322 đã tạo chuyển biến tích cực cả về nhận thức và hành động của doanh nghiệp đối với vấn đề năng suất, chất lượng. Tại nhiều địa phương, các mô hình cải tiến được triển khai gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số và định hướng phát triển ngành, lĩnh vực trọng điểm.

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Triệu Ngọc Trung, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh cho biết, giai đoạn 2021-2025, Bắc Giang và Bắc Ninh trước khi sáp nhập đều tập trung nâng cao năng suất, chất lượng thông qua chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao, đô thị hóa thông minh, chuyển đổi số, cải cách hành chính, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện, xanh, văn minh. Việc triển khai hiệu quả chương trình năng suất chất lượng đã tạo ra tác động tích cực, góp phần thúc đẩy địa phương duy trì vị thế là "thủ phủ" công nghiệp và nằm trong nhóm các tỉnh thành phát triển kinh tế dẫn đầu cả nước.

Theo ông Trung, việc coi năng suất chất lượng là trụ cột phát triển đã giúp địa phương duy trì tăng trưởng công nghiệp theo hướng bền vững. Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao năng lực quản trị, cải thiện hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Đặc biệt, một hướng đi mang tính dài hạn là từng bước đưa tư duy năng suất vào giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực.

“Việc giới thiệu sớm các công cụ quản lý cơ bản như 5S, kỷ luật lao động, cải tiến liên tục trong trường học và cơ sở đào tạo nghề giúp lực lượng lao động trẻ sớm thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại, đồng thời thu hẹp khoảng cách về năng suất giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực doanh nghiệp FDI”, ông Trung chia sẻ thêm.

Ông cho biết, ngoài việc hỗ trợ doanh nghiệp, tỉnh cũng chú trọng nâng cao năng suất đội ngũ cán bộ, công chức nhằm tối giản hóa thủ tục hành chính. Một ví dụ điển hình là tỉnh đi đầu trong hỗ trợ đến 60% cho các dự án thuộc "luồng xanh" để tạo đà phát triển.

Doanh nghiệp - trung tâm của cải tiến năng suất

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, khi nền kinh tế bước vào thời kỳ phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả và phát triển bền vững, nâng cao năng suất không còn là mục tiêu đơn lẻ mà trở thành nhiệm vụ mang tính sống còn đối với doanh nghiệp.

Từ thực tiễn doanh nghiệp FDI, ông Hoàng Minh Dũng, Phó Giám đốc Quản lý sản xuất và kỹ thuật, Công ty Nidec Instruments Hà Nội nhấn mạnh, năng suất không thể đến từ các giải pháp ngắn hạn mà phải bắt nguồn từ tư duy lãnh đạo và văn hóa cải tiến xuyên suốt. Nếu doanh nghiệp chưa chuẩn hóa quy trình, chưa xây dựng kỷ luật vận hành thì việc đầu tư tự động hóa hay chuyển đổi số sẽ khó mang lại hiệu quả thực chất.

Thực tế tại Nidec Instruments Hà Nội cho thấy, lộ trình nâng cao năng suất cần được triển khai bài bản, bắt đầu từ chuẩn hóa, cải tiến liên tục, sau đó mới tiến tới số hóa và sản xuất thông minh. Khi con người được đặt ở vị trí trung tâm, được trao quyền và khuyến khích tham gia cải tiến, các giải pháp công nghệ mới phát huy được hiệu quả bền vững.

Một doanh nghiệp khác - Công ty TNHH MTV Mekong Bros đã kết hợp hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 với Kaizen, qua đó chuẩn hóa quy trình sản xuất, cải thiện khả năng truy xuất, nâng tỷ lệ hoàn thành đơn hàng từ khoảng 85 - 86% lên gần 98%, đồng thời giảm lỗi và lãng phí. Hay Công ty TNHH Nhân Hòa đã triển khai 5S - Kaizen kết hợp ISO 22000 trong sản xuất bánh tráng mè. Nhờ cải tiến đồng bộ từ quy trình, vệ sinh an toàn thực phẩm đến quản lý hiện trường, sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 5 sao, mở rộng thị trường tiêu thụ và gia tăng giá trị thương hiệu.

Theo thống kê, trong khuôn khổ Chương trình 1322 đã có hơn 6.400 doanh nghiệp trên cả nước được hỗ trợ triển khai các mô hình cải tiến, tạo nền tảng quan trọng để nhân rộng các điển hình tiên tiến trong nhiều lĩnh vực. Dù đạt nhiều kết quả tích cực, các chuyên gia cho rằng khoảng cách về năng suất giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI vẫn còn đáng kể, đặc biệt ở khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ, nâng cao khả năng tiếp cận tư vấn chuyên sâu và phát huy vai trò lan tỏa của các mô hình điển hình là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới.

Từ định hướng chính sách đến thực tiễn doanh nghiệp, năng suất và chất lượng đang dần trở thành “ngôn ngữ chung” của phát triển. Khi doanh nghiệp kiên trì chuẩn hóa, cải tiến liên tục và đặt con người làm trung tâm, năng suất sẽ không chỉ là thước đo hiệu quả mà còn là động lực bền vững cho tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

×