Nga dội "vũ khí hủy diệt" kỷ lục xuống Ukraine: Bóc trần công nghệ biến bom hết đát thành "sát thủ" không thể cản phá

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine mới đây dẫn số liệu từ Bộ Tổng tham mưu, Nga đã sử dụng 8.300 quả bom lượn trong tháng 7, vượt mức kỷ lục 8.266 quả ghi nhận trong tháng 6.

Con số này phản ánh xu hướng Moscow ngày càng phụ thuộc vào loại vũ khí có chi phí thấp nhưng hiệu quả chiến đấu rất cao để gia tăng sức ép lên các mục tiêu của Ukraine. Một điều quan trọng hơn cả là Ukraine không có vũ khí đáng tin cậy nào để đánh chặn bom lượn Nga một khi chúng được phóng đi, khiến những quả bom này trở thành một trong những vũ khí hủy diệt nhất trên chiến trường.

Từ "bom hết đát" thành vũ khí thông minh

Bom lượn (Glide Bomb) không phải là loại vũ khí hoàn toàn mới. Về bản chất, đây là các quả bom rơi tự do như FAB-250, FAB-500, FAB-1500 hay FAB-3000 vốn được Liên Xô sản xuất từ nhiều thập kỷ trước.

Điều tạo nên khác biệt là Nga đã phát triển bộ UMPK (Unified Gliding and Correction Module) - một gói nâng cấp gồm cánh lượn gập, bộ điều khiển và hệ thống dẫn đường kết hợp vệ tinh GLONASS với hệ thống dẫn đường quán tính.

Chỉ sau vài giờ cải tiến, một quả bom "ngu, hết đát" có giá thành thấp có thể trở thành vũ khí tấn công chính xác với tầm bay từ 50-70 km, thậm chí trong một số điều kiện có thể vượt 100 km. Điều này cho phép máy bay Nga thả bom từ ngoài vùng hỏa lực của nhiều tổ hợp phòng không Ukraine.

Theo Trung tâm Năng lực Không quân Hỗn hợp NATO (Joint Air Power Competence Centre - JAPCC), ưu thế lớn nhất của bom lượn nằm ở việc máy bay mang bom không cần bay vào khu vực phòng không đối phương mà vẫn có thể tấn công chính xác các mục tiêu sâu phía sau tiền tuyến.

Đây cũng là lý do loại vũ khí này được đánh giá là một trong những thách thức lớn nhất đối với Ukraine hiện nay.

Vì sao bom lượn trở thành "ác mộng" của Ukraine?

Phần lớn các cuộc tấn công bằng bom lượn được thực hiện bởi máy bay ném bom tiền tuyến Su-34, đôi khi có sự tham gia của Su-35S.

Sau khi tiếp cận khu vực tiền tuyến, máy bay chỉ cần bay lên độ cao lớn rồi thả bom. Bộ cánh lượn sẽ bung ra, trong khi hệ thống dẫn đường liên tục hiệu chỉnh quỹ đạo để đưa bom lao tới mục tiêu.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), việc không sử dụng động cơ sau khi tách khỏi máy bay khiến bom lượn có diện tích phản xạ radar nhỏ hơn tên lửa hành trình, đồng thời thời gian từ lúc phát hiện đến khi đánh trúng mục tiêu rất ngắn.

Quan trọng hơn, Ukraine gần như không thể đánh chặn quả bom lượn sau khi nó được thả.

Biện pháp hiệu quả nhất là bắn hạ máy bay Su-34 trước khi chúng phóng bom hoặc gây nhiễu tín hiệu vệ tinh dẫn đường. Tuy nhiên, Su-34 thường hoạt động ngoài tầm với của phần lớn hệ thống phòng không Ukraine, khiến nhiệm vụ này vô cùng khó khăn.

Giá rẻ nhưng sức công phá khủng khiếp

Nếu tên lửa hành trình có giá hàng triệu USD mỗi quả thì bộ nâng cấp UMPK chỉ tiêu tốn một phần rất nhỏ chi phí.

Theo đánh giá của Viện Các Quân chủng Hoàng gia Anh (RUSI), việc tận dụng hàng chục nghìn quả bom còn tồn kho từ thời Liên Xô giúp Nga tạo ra lượng lớn vũ khí dẫn đường với chi phí thấp hơn rất nhiều so với sản xuất tên lửa mới.

Trong khi đó, sức công phá lại không hề nhỏ.

Các biến thể FAB-1500 mang đầu đạn khoảng 1,5 tấn, còn FAB-3000 có khối lượng tới 3 tấn, đủ sức phá hủy các công trình kiên cố, hầm ngầm, sở chỉ huy và san phẳng cả khu nhà nhiều tầng nếu đánh trúng trực tiếp.

Theo Không quân Ukraine, nhiều quả bom lượn đã được Nga sử dụng nhằm vào các thành phố như Kharkov, Zaporizhzhia, Kostiantynivka hay Kupiansk, gây thiệt hại nặng cho hạ tầng dân sự và làm nhiều dân thường thương vong.

Cuộc đua công nghệ mới trên bầu trời Ukraine

Việc bom lượn chứng minh hiệu quả trên chiến trường đã thúc đẩy cả hai bên bước vào cuộc chạy đua công nghệ.

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, nước này đã hoàn tất thử nghiệm mẫu bom lượn nội địa đầu tiên sử dụng đầu đạn 250 kg và đang chuẩn bị đưa vào sản xuất hàng loạt. Kiev kỳ vọng loại vũ khí mới sẽ giúp tạo thế cân bằng trước ưu thế bom lượn của Nga.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia quân sự nhận định bom lượn đang dần thay đổi cách tiến hành chiến tranh hiện đại. Thay vì sử dụng những tên lửa đắt đỏ, các quân đội có thể tận dụng kho bom cũ, bổ sung bộ cánh và hệ thống dẫn đường để tạo ra vũ khí có độ chính xác cao với chi phí thấp.

Chính vì vậy, nhiều nhà phân tích gọi bom lượn là "tên lửa hành trình của người nghèo" - một giải pháp giá rẻ nhưng đủ sức tạo ra sức ép rất lớn trên chiến trường hiện đại.

×