Nga nâng tác chiến điện tử lên cấp độ mới, UAV Ukraine trở thành hiểm họa với NATO

Một thực tế tàn khốc đang diễn ra trong cuộc chiến Nga - Ukraine: Các quốc gia NATO nằm sát vùng chiến sự không còn là những khán giả an toàn phía sau bức màn nhung. Cuối tháng 5 năm 2026, các tiêm kích F-16 của Romania và Estonia liên tục phải cất cánh khẩn cấp để bắn hạ những vật thể bay lạ.

Đáng kinh ngạc hơn, những chiếc UAV (máy bay không người lái) mang thuốc nổ lao vào các tòa nhà chung cư và kho dầu trên đất NATO không mang cờ Nga, mà lại thuộc sở hữu của chính Ukraine, vốn bị đánh lệch hướng bởi mạng lưới tác chiến điện tử khổng lồ từ Moscow.

Thảm kịch tại thành phố Galați (Romania) khiến hai dân thường bị thương – những thương vong đầu tiên trên đất NATO kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bùng nổ – đã phơi bày một nghịch lý công nghệ đỉnh điểm.

Ukraine phóng UAV để tấn công các nhà máy lọc dầu sâu trong lãnh thổ Nga, nhưng điện Kremlin không thèm bắn hạ. Thay vào đó, họ dùng một thứ vũ khí vô hình để "bẻ lái" những sát thủ bầu trời này quay sang đe dọa chính các đồng minh phương Tây của Kyiv.

Theo giới quan sát quân sự quốc tế, Nga đã nâng tầm công nghệ tác chiến điện tử lên một nấc thang hoàn toàn mới, chuyển từ "jamming" (phá sóng, làm mù drone bằng tiếng ồn) sang "spoofing" (giả lập tín hiệu).

Thay vì dùng vũ lực thô bạo để cắt đứt liên lạc khiến drone rơi tự do, hệ thống phản công từ vùng Kaliningrad của Nga sẽ phát ra các tín hiệu vệ tinh giả mạo với cường độ cực mạnh. Hệ thống định vị của UAV Ukraine hoàn toàn bị lừa, tin rằng các tọa độ giả là thật và ngoan ngoãn bay theo một quỹ đạo hoàn toàn mới do Nga lập trình sẵn.

Báo cáo từ cơ quan quản lý viễn thông Lithuania chỉ ra một con số gây choáng váng: Số lượng trạm phát tín hiệu giả mạo "spoofing" của Nga tại vùng Baltic đã tăng vọt từ 3 trạm vào đầu năm 2025 lên tới 36 trạm vào giữa năm 2026.

Bán kính phủ sóng của mạng lưới ma quỷ này lên tới 450 km, quét sạch không phận từ các quốc gia Baltic cho đến Ba Lan và Romania. Nó biến toàn bộ vùng biên giới NATO thành một "vùng đen" về định vị, nơi các phi cơ dân dụng liên tục mất tín hiệu và các vũ khí dẫn đường mất phương hướng.

Hệ quả là những chiếc UAV tầm xa của Ukraine, khi bay dọc bờ biển Baltic để né tránh lưới phòng không Nga, đã bị "gạt tay chèo" một cách tinh vi. Chúng trôi dạt hàng trăm km vào sâu trong không phận các nước đồng minh như Latvia, Estonia rồi phát nổ.

Nga đã thực hiện một chiến thuật "mượn dao giết người" hoàn hảo trên mặt trận kỹ thuật số: vừa bảo vệ được các kho dầu chiến lược của mình, vừa đẩy Ukraine vào thế khó xử với đồng minh, đồng thời thử thách khả năng chịu đựng của khối liên minh quân sự lớn nhất hành tinh.

Để tự cứu mình trước đòn điểm huyệt của Moscow, quân đội Ukraine đang phải dấn thân vào một cuộc đua vũ trang công nghệ với tốc độ chóng mặt. Kyiv vừa trình làng mẫu UAV tầm xa mới mang tên Sichen, được trang bị ăng-ten chống nhiễu chuyên dụng phối hợp với camera quét địa hình và hệ thống dẫn đường quán tính độc lập.

Đáng chú ý nhất là sự xuất hiện của các dòng UAV sợi cáp quang (Fiber-optic drones) – loại vũ khí hoàn toàn "miễn nhiễm" với mọi đòn tác chiến điện tử vì không hề phát hay thu bất kỳ tín hiệu vô tuyến nào. Tuy nhiên, giá thành đắt đỏ của dây cáp đang là rào cản lớn để Ukraine có thể sản xuất quy mô công nghiệp.

Trong khi đó, khối NATO đang rơi vào một vũng lầy tiến thoái lưỡng nan về mặt chiến lược và luật pháp. Tổng thư ký NATO tuyên bố sẵn sàng bảo vệ "từng tấc đất" của liên minh, và Romania đã phải sửa đổi luật để cho phép quân đội bắn hạ UAV xâm phạm.

Thế nhưng, việc kích hoạt Điều 5 về phòng thủ tập thể là điều không thể, bởi kẻ bấm nút phóng những chiếc UAV đó thực tế là Ukraine chứ không phải Nga. NATO không thể trả đũa quân sự chống lại Moscow vì một hành vi tấn công mạng/vô tuyến vốn rất khó để quy trách nhiệm một cách pháp lý rõ ràng.

Cuộc chiến Nga - Ukraine lúc này đã vượt ra khỏi ranh giới của những trận đấu pháo hay chiến hào bùn lầy, nó đã dịch chuyển hoàn toàn thành một cuộc chiến của các thuật toán và tần số sóng. Sự cập nhật công nghệ theo từng ngày giữa các bên đang biến không phận Đông Âu thành một phòng thí nghiệm vũ khí khốc liệt nhất thế kỷ 21, nơi ranh giới giữa một lỗi kỹ thuật vô hại và một cuộc chiến tranh tổng lực toàn cầu chỉ cách nhau đúng một xung sóng định vị giả mạo.

Bản chất của các hiệp ước quân sự truyền thống dựa trên các lằn ranh địa lý rõ ràng đang bị xé nát bởi công nghệ tác chiến điện tử. Khi một quốc gia có thể điều khiển vũ khí của đối phương tấn công bên thứ ba mà không cần tốn một viên đạn, khái niệm "tấn công quân sự" buộc phải định nghĩa lại.

Con người đang tạo ra những sát thủ tự động thông minh hơn, độc lập hơn, nhưng chính sự phụ thuộc tuyệt đối vào dòng chảy dữ liệu lại biến chúng thành những con rối dễ tổn thương nhất. Nếu NATO tiếp tục giữ thế im lặng và Ukraine không thể tìm ra lời giải cho bài toán mất quyền kiểm soát tín hiệu, thì một tính toán sai lầm nhỏ trên bảng mạch điện tử cũng đủ sức châm ngòi cho một cuộc đại chiến thế giới tiếp theo, nơi công nghệ định đoạt số phận con người thay vì ngược lại.

×