Nga tung “át chủ bài” phản lực siêu tốc, Ukraine gặp “ác mộng” mới

Hiểm họa không nằm ở tên lửa, mà ở "lớp lá chắn giá rẻ"

Những dòng UAV tự sát mới của Nga như Geran-3 (phiên bản nội địa hóa của Shahed-238 do Iran thiết kế), cùng các thế hệ nâng cấp nhanh hơn là Geran-4 và Geran-5, đang xuất hiện ngày một dày đặc trên bầu trời các đô thị Ukraine. Số liệu từ cơ quan nghiên cứu và cố vấn quân sự cho thấy quy mô phóng đã bùng nổ mạnh mẽ, với hơn 2.500 chiếc được ghi nhận chỉ tính riêng đến cuối tháng 8, tăng vọt so với mức khoảng 1.500 chiếc trong tháng 7 và con số vô cùng khiêm tốn vào năm ngoái.

Sự lo ngại lớn nhất của Ukraine không phải là việc các UAV phản lực này có qua mặt được tên lửa phòng không truyền thống hay không. Các hệ thống phòng không đắt tiền của Ukraine từ lâu đã quen thuộc với việc bắn hạ tên lửa hành trình, và một chiếc drone bay nhanh đơn giản chỉ là thêm một mục tiêu thông thường.

Áp lực thực sự đổ dồn vào "lớp lá chắn giá rẻ" - những chiếc drone đánh chặn do Ukraine tự phát triển. Thay vì phải dùng một quả tên lửa phòng không trị giá hàng trăm nghìn USD, Ukraine sử dụng các drone đánh chặn có giá chỉ vài nghìn USD để lao vào tiêu thụ các mục tiêu chậm chạp. Tuy nhiên, loại vũ khí này vốn được thiết kế cho các dòng Shahed chạy bằng động cơ cánh quạt với tốc độ rùa bò khoảng 185 km/h. Trước tốc độ vượt trội của động cơ phản lực- bay nhanh hơn gấp ba lần -, hình học quỹ đạo và công nghệ dẫn đường của drone đánh chặn hiện tại lập tức bị quá tải.

Nếu lớp lá chắn tiết kiệm này bị phá vỡ, chi phí bảo vệ bầu trời của Ukraine sẽ leo thang chóng mặt. Nhận thức rõ hiểm họa, Bộ Quốc phòng Ukraine đã bắt đầu bơm tiền để giải quyết bài toán sống còn này.

Cuộc đua công nghệ

Thông qua quỹ tăng tốc công nghệ quốc phòng Brave1, Ukraine đã nhanh chóng phê duyệt 12 dự án công nghệ trong khuôn khổ chương trình tài trợ EU4UA Defence Tech. Mục tiêu đặt ra là chế tạo các dòng drone đánh chặn tốc độ cao có khả năng đạt vận tốc từ 450 km/h trở lên. Kết quả mang lại những tín hiệu tích cực khi đến cuối tháng 8, Ukraine đã có bốn hệ thống đánh chặn bước vào giai đoạn thực chiến, trong đó hệ thống Alexa Spatium đã chính thức được đưa vào biên chế trực chiến với mong muốn sản xuất hàng loạt với số lượng lớn.

Dù vậy, các chuyên gia quân sự nhận định đây không hẳn là một cuộc cách mạng hoàn toàn mới, mà là một bước tiến hóa tất yếu trong lịch sử chiến tranh không người lái.

Đại tá Oleksandr Saienko, cựu lữ đoàn trưởng Ukraine, chỉ ra rằng các dòng UAV trang bị động cơ phản lực đã xuất hiện từ thập niên 1970 (như các dòng trinh sát Tu-141 hay Tu-143 của Liên Xô). Điểm thay đổi cốt lõi nằm ở quy mô sản xuất và cách chúng giải quyết bài toán tiếp cận mục tiêu trước khi đối phương kịp trở tay.

Khi tốc độ quyết định chiến thắng

Theo ông Oleksii Kolesnyk, Giám đốc điều hành công ty Reactive Drones, UAV phản lực chủ yếu lấp đầy khoảng trống ở cự ly từ 200 đến 600 km – nơi tốc độ là yếu tố tối quan trọng đối với các mục tiêu có giá trị cao. Tuy nhiên, sự xuất hiện của chúng không đồng nghĩa với việc các dòng drone cũ bị thay thế hoàn toàn, mà tạo ra một phân khúc tác chiến đa tầng mới.

Thách thức lớn nhất lúc này không chỉ dừng lại ở khâu đánh chặn vật lý, mà là tốc độ xử lý của toàn bộ hệ thống phòng thủ: từ radar phát hiện sớm, hệ thống chỉ huy tự động phân loại mục tiêu, cho đến thời gian ra quyết định của người điều khiển bị thu hẹp chỉ còn tính bằng giây.

"Lợi thế quyết định sẽ không thuộc về bên sở hữu động cơ phản lực mạnh nhất, mà thuộc về bên tích hợp được các nền tảng đó thành một hệ thống trinh sát - tấn công hiệu quả, kháng nhiễu điện tử tốt, sản xuất quy mô lớn và kiểm soát được chi phí", Đại tá Saienko nhấn mạnh.

Cả hai chuyên gia đều chung một nhận định: bên giành chiến thắng trong kỷ nguyên chiến tranh mới này chưa chắc là bên có phương tiện bay nhanh nhất, mà là bên sở hữu khả năng xử lý thông tin và tự động hóa nhanh hơn đối thủ.

Với việc Nga liên tục phóng hàng trăm UAV phản lực mỗi đợt, cuộc đua phát triển công nghệ đánh chặn mà Ukraine đang chạy đua hôm nay rất có thể sẽ trở thành bài toán chung của cả thế giới trong tương lai gần.

×