Ngành điều Việt Nam gặp khó khi tâm lý lo sợ thiếu hàng đẩy giá nguyên liệu tăng cao

Ngành điều đối mặt áp lực nguyên liệu và thị trường

Theo đánh giá của Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), mùa vụ điều năm 2026 tại Việt Nam và nhiều quốc gia sản xuất lớn nhìn chung diễn ra bình thường. Diện tích trồng mới ở một số nước bắt đầu cho thu hoạch nên nguồn cung điều thô toàn cầu được dự báo tăng so với những năm trước.

Tuy vậy, việc nhập khẩu nguyên liệu của ngành điều Việt Nam có thể gặp khó khăn hơn. Một số quốc gia sản xuất đang ưu tiên phát triển chế biến trong nước nên giữ lại điều thô trong giai đoạn đầu vụ để cung cấp cho các nhà máy nội địa trước khi cho phép xuất khẩu. Ngoài ra, việc áp giá xuất khẩu tối thiểu hoặc tăng thuế, phí với điều thô cũng được nhiều nước xem xét.

Những thay đổi này có thể khiến chi phí nhập khẩu nguyên liệu từ châu Phi, nguồn cung quan trọng của ngành điều tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp.

Tại hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai kế hoạch thu mua năm 2026 mới đây, ông Nguyễn Minh Họa - Phó Chủ tịch, Trưởng ban Chính sách Vinacas cho biết, yếu tố thời tiết có thể tác động đến Việt Nam và Campuchia, nhưng tại châu Phi khí hậu khá ổn định nên sản lượng khó giảm mạnh.

“Tôi cho rằng sản lượng điều toàn cầu năm nay khó thấp hơn 5 triệu tấn, tức không thấp hơn mức của năm 2025”, ông Họa nói.

Riêng Campuchia được đánh giá không rơi vào tình trạng mất mùa. Sản lượng năm 2025 của nước này khoảng 1,1 triệu tấn và nhiều khả năng năm 2026 vẫn giữ ở mức tương đương hoặc cao hơn.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Cao Thúc Uy - Giám đốc, Công ty TNHH Cao Phát cho rằng, nguồn cung nguyên liệu thực tế không thiếu như nhiều tin đồn trên thị trường.

Theo ông Uy, dữ liệu quốc tế cho thấy sản lượng điều toàn cầu trong hơn 10 năm qua hầu như liên tục tăng. Từ mức khoảng 3,3-3,4 triệu tấn nguyên liệu, sản lượng đã tăng lên trên 5 triệu tấn trong những năm gần đây.

“Gần như không có năm nào mất mùa lớn. Vì vậy, thông tin thiếu nguyên liệu phần lớn xuất phát từ tâm lý lo sợ của doanh nghiệp,” ông Uy nhận định.

Ngành điều đặt mục tiêu xuất khẩu 800.000 tấn trong năm 2026

Dù thị trường có nhiều biến động, Vinacas vẫn đề xuất mục tiêu xuất khẩu điều nhân năm 2026 đạt khoảng 800.000 tấn, với kim ngạch khoảng 5 tỷ USD.

Ông Phạm Văn Công - Chủ tịch Vinacas cho biết, năm 2025 là cột mốc đáng chú ý khi ngành điều lần đầu đạt kim ngạch 5 tỷ USD.

“Đây là thành công rất lớn của ngành điều Việt Nam sau nhiều năm phát triển,” ông Công nói.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo năm 2026 có thể khó khăn hơn do tác động từ các yếu tố địa chính trị và thương mại quốc tế.

Theo ông Công, xung đột tại Đông Âu và Trung Đông đang ảnh hưởng đến nhiều tuyến vận chuyển và thị trường tiêu thụ. Điều này buộc doanh nghiệp ngành điều phải thận trọng hơn khi ký kết hợp đồng.

Ông khuyến nghị doanh nghiệp nên ưu tiên giao dịch theo điều kiện CIF hoặc CNF để hạn chế rủi ro thanh toán trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động.

Một vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm hiện nay là sự chênh lệch giữa giá điều thô và giá nhân điều. Giá nguyên liệu đang tăng nhanh trong khi giá nhân chưa tăng tương ứng.

Theo ông Phùng Văn Sâm – Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Hanfimex Việt Nam, tâm lý lo thiếu nguyên liệu khiến nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh mua vào, từ đó làm giá điều thô tăng cao.

“Doanh nghiệp sợ không có nguyên liệu sản xuất, sợ công nhân phải nghỉ việc nên ai cũng muốn mua trước. Khi nhiều người cùng mua thì giá bị đẩy lên,” ông Sâm chia sẻ.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ trên thế giới có dấu hiệu chịu tác động từ tình hình kinh tế và địa chính trị. Theo một số doanh nghiệp, khu vực Trung Đông chiếm khoảng 10-12% nhu cầu tiêu thụ điều nhân toàn cầu. Nếu xung đột kéo dài, nhu cầu tại khu vực này có thể giảm.

Ngoài ra, chi phí sản xuất trong ngành điều cũng tăng đáng kể trong những năm gần đây, từ bao bì, vận chuyển đến nhiên liệu.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đang chuyển hướng sang phát triển các sản phẩm chế biến sâu từ điều, nhằm tạo giá trị gia tăng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo Vinacas, việc đầu tư vào sản phẩm chế biến và đa dạng hóa thị trường được xem là hướng đi quan trọng để ngành điều duy trì tăng trưởng trong những năm tới.

×