Ngắt mai từng lá vào xuân

Khẽ khép hờ đôi hàng mi, chạm nhẹ đầu mũi vào một chùm hoa. Hít một hơi thật dài, thật sâu. Ta cảm nhận thật rõ, mùi hương ngọt ngào, thanh khiết tỏa ra từ những nhụy hoa đang từ từ xâm chiếm từng đường gân thớ thịt, từng tế bào, mạch máu trong khắp cơ thể.

Văng vẳng bên tai, ta nghe tiếng ngân vang, du dương, dịu dàng, dìu dặt. Khỏi cần liếc nhìn ta cũng biết, đó là giai điệu mùa Xuân mà những cánh ong bầu đang mải mê tìm phấn hoa làm mật mang đến.

Ta thấy hồn mình thanh thản. Rồi ta chợt nhận ra, thiên nhiên đất trời thật huy hoàng, gần gụi và hạnh phúc xiết bao!

Suốt bao nhiêu năm, ta chỉ là một kẻ thưởng lãm mai vàng khi nàng Xuân hiện về trước cửa. Cho đến một ngày tự tay mình chăm sóc từng chiếc lá, từng nụ hoa, ta mới nhận ra một điều giản dị: Để có được sự kì diệu ấy, ngoài việc trước đó, người làm vườn phải vặt bỏ những quả mai mới đậu ngay sau khi hết mùa hoa, vun gốc, bón phân, tưới nước, tỉa cành, bắt sâu, dưỡng lá cho cây cả một năm trời đằng đẵng, thì việc ngắt bỏ những chiếc lá mai cho hoa nở đúng Tết cũng là cả một quá trình nghệ thuật công phu.

Thật khó để tìm một động từ chính xác mô tả hoạt động ấy. Nếu nói là “suốt”, “tuốt”, “vặt”, “lặt” hay “nhặt” lá mai thì đều là hành động gỡ bỏ chiếc lá trên cành xuống một cách đơn thuần, tùy tiện. Ở đây, động tác ngắt những chiếc lá mai sao cho đúng cách đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và cả lòng dũng cảm.

Nằm dọc theo cành mai, phía trước mỗi chiếc lá, bao giờ cũng là một nụ hoa. Thông thường, nhà vườn ngắt lá mai trước Tết mươi mười lăm ngày, tùy theo sức cây và khí hậu từng năm. Khi ấy những nụ mai còn bé xíu tròn dài như hạt đậu xanh, xinh xinh như chồi búp.

Ở đầu cành, hai, ba có khi bốn, năm chiếc lá quây tròn quanh một nụ mai. Bởi vậy, nếu ta kéo xuôi chiếc lá, sẽ tạo thành một sự giằng co. Chiếc lá dễ đứt ngang. Còn nếu ta cố tình kéo thật mạnh. Chiếc lá sẽ chèn vào đầu, làm nụ mai gãy gập.

Thân mai mềm, dẻo, dịu dàng như thiếu nữ thì ai cũng biết nhưng những chi cành nhỏ nhất chi chít những nụ mai thì lại rất mong manh, đài các. Nếu ta nắm lá kéo mạnh thì rất dễ khuỵu cả chi cành nhỏ ấy. Dù không bị tước lìa ra khỏi cành lớn nhưng chỉ cần một tổn thương nhỏ, rạn nứt ngoài da, nhựa cây sẽ không dẫn đến được. Và nụ hoa không nở.

Nghệ nhân làm vườn khi ngắt lá mai, bao giờ một tay cũng phải giữ cành mai hay chiếc lá phía trên đầu, tay còn lại ngắt ngược cuống lá ra phía sau. Lúc này, lá mai già, dày và ngả sang màu xanh rêu pha chút vàng nhạt. Cả một năm trời nuôi dưỡng cho hoa, chỉ chờ bàn tay người đưa tới, gỡ khỏi cành đúng cách, lá mai khẽ kêu lên một tiếng “tách”, rồi thảnh thơi rời cành.

Dù vậy, mỗi lần ta chỉ được ngắt một lá. Và như đã mô tả ở trên, nếu tuốt ngược theo cành mai vài ba lá một lúc, chắc chắn lá trên sẽ đè vào nụ dưới, gãy gập. Với chùm lá đầu cành, ngắt ra phía sau còn cần phải dọc thẳng theo cuống lá. Chỉ cần lệch, nghiêng hay hơi chéo một tí, chiếc lá sẽ kéo theo tơ cành thành một sợi dài không đứt.

Buổi sáng, khí trời mát mẻ, ngắt phần lá mai cao ngang thân người hay còn trong tầm tay, cảm giác nhàn nhã, thảnh thơi. Động tác vươn người lên phía trên còn giúp kéo giãn cột sống thắt lưng, sảng khoái.

Đến gần trưa, ngước mặt lên ngọn cây gặp ánh mặt trời chói gắt. Chẳng quen, nên việc đứng trên đầu ngọn thang chơ vơ giữa khu vườn không điểm tựa đã là một sự khó khăn. Tán mai rộng, ngọn mai cao, nhất là với một khóm mai chà cổ thụ, ta cứ nghĩ sẽ khó lòng với tới những cành phía trong thân cây và trên ngọn. Nhưng làm rồi mới biết, vì cành mai rất mềm và dẻo, chỉ cần ta quyết tâm và thả lỏng cơ thể: Một tay níu, kéo những cành xa lại gần. Chậm rãi. Từ từ. Lấy cân bằng trên thang rồi chuyên chú vào việc ngắt từng chiếc lá. Mọi việc sẽ hoàn thành...

Công việc vừa xong, ngồi dưới gốc mai, ta uống một ngụm trà, nhìn khoảng vườn trống trải. Lòng thư thái dâng lên.

Bất chợt ta trôi vào ngẫm ngợi. Khóm mai vàng ngày Tết rực rỡ, huy hoàng được tạo nên từ ngàn vạn những bông hoa nhỏ bé xinh đẹp. Những bông hoa được sinh ra từ đất mẹ; được chăm chút, yêu thương; được tạo nên từ sự kiên trì và cả lòng dũng cảm của con người.

Cũng như việc vun bồi hạnh phúc cả một đời người, bao giờ cũng được bắt nguồn từ những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi.

Và ta gọi, việc chuẩn bị cho cây mai ngày Tết, là hành trình ngắt mai từng lá vào Xuân…

×