Ngày càng nhiều quốc gia bị cuốn vào cuộc chiến tranh leo thang với Iran

Chuyện gì đã xảy ra?

Tuần trước, cuộc chiến với Iran tiếp tục lan rộng khắp Trung Đông, khi Ả Rập Xê Út cùng Mỹ tấn công các nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq, nhóm phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen tấn công các tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út trên Biển Đỏ, và một tàu chở khí đốt tự nhiên thuộc sở hữu của Mỹ tại một cảng của Ai Cập bị bốc cháy trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.

Trong lần đầu tiên Riyadh thừa nhận sự can thiệp vào cuộc xung đột, máy bay chiến đấu của Ả Rập Xê Út và Mỹ đã tấn công Lực lượng Huy động Nhân dân (Popular Mobilization Forces) đóng tại Iraq, một nhóm các chiến binh Iraq, để trả đũa hơn 30 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê Út, mà Mỹ cáo buộc Iran chỉ đạo. Chiến dịch của Mỹ và Ả Rập Xê Út, khiến ít nhất 20 chiến binh thiệt mạng, diễn ra vài giờ sau khi Iran bất ngờ tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào các địa điểm quân sự của Mỹ ở Jordan, phá vỡ thời gian ngừng bắn kéo dài nhiều ngày.

Tất cả các tên lửa đều bị đánh chặn, nhưng cuộc tấn công đánh dấu sự thay đổi chiến lược của Iran, cho thấy nước này sẵn sàng chủ động tấn công chứ không chỉ đơn thuần đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ. Sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cảng Damietta trên Địa Trung Hải của Ai Cập, Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố sẽ trả đũa Tehran, nói rằng, "Đến lượt chúng ta tấn công họ rồi".

Tại khu vực phía nam Biển Đỏ, lực lượng Houthi đã nhận trách nhiệm ít nhất 4 vụ tấn công nhằm vào các tàu chở dầu có liên hệ với Ả Rập Xê Út kể từ khi tuyên bố phong tỏa hàng hải các cảng của Ả Rập Xê Út vào tháng trước. Iran đã bắn vào 3 tàu chở dầu mà nước này cho là đang sử dụng tuyến đường "bất hợp pháp" qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển chính khác của Ả Rập Xê Út và được cho là đã bác bỏ đề xuất của Oman về việc chia sẻ quyền kiểm soát eo biển và thu phí tự nguyện.

Những gì các nhà bình luận đã nói

Các cuộc tấn công leo thang của Iran "minh họa một sự thay đổi cơ bản" trong cuộc chiến, theo nhận định của Jared Malsin và Suha Ma'ayeh trên tờ The Wall Street Journal. Lực lượng Vệ binh Cách mạng theo đường lối cứng rắn "đang nắm giữ quyền lực lớn hơn bao giờ hết ở Tehran", và "ngày càng quyết đoán hơn và thoải mái hơn với tình trạng chiến tranh có thể kéo dài nhiều tháng". Điều này phù hợp với họ hơn là một nền hòa bình mà trong đó họ phải đối mặt với sự phẫn nộ của công chúng về "nền kinh tế đang gặp khó khăn" của Iran. Lập trường "được ăn cả, thua mất tất cả" của họ khiến bất kỳ thỏa thuận nào để chấm dứt chiến tranh càng trở nên xa vời hơn, và "làm tăng nguy cơ leo thang xung đột thường xuyên hơn".

Theo Eric Schmitt và Jonathan Swan trên tờ The New York Times, ông Trump đã được thông báo rằng "việc quay trở lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn sẽ là một nỗ lực vô cùng rủi ro". Tại một cuộc họp với các thành viên Nội các và các cố vấn hàng đầu vào tháng trước, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, đã cảnh báo rằng một cuộc tấn công như vậy sẽ "làm cạn kiệt một cách nguy hiểm" kho dự trữ đạn dược phòng không của quân đội. Trump và các phụ tá "cũng lo ngại" về việc chiến tranh leo thang sẽ làm mất lòng các đồng minh vùng Vịnh dễ bị tấn công bởi Iran, và về "cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng". Các nguồn tin cho biết "rất ít, nếu có, trong vòng thân cận của ông Trump" tin rằng "leo thang là khôn ngoan".

Tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn đó có thể khiến "binh lính Mỹ gặp nhiều rủi ro hơn", Ben Finley nói với hãng tin AP. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, kho dự trữ tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ đã giảm từ 2.330 trước chiến tranh xuống còn 759. Và kho dự trữ 452 tên lửa đánh chặn THAAD cũng giảm gần 40%. Để bảo tồn kho dự trữ, Mỹ có thể "chấp nhận nhiều rủi ro hơn", chẳng hạn như chỉ bắn hai tên lửa thay vì ba tên lửa như thường lệ vào các tên lửa đang bay tới. Điều đó có thể gây tử vong cho binh lính trên mặt đất: Tháng trước, ba binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng ở Jordan sau khi một tên lửa của Iran lọt qua hệ thống phòng không.

Trong khi đó, Gideon Rachman nhận định trên tờ Financial Times rằng, sự leo thang căng thẳng giữa Iran và Ukraine cho thấy tiềm năng của cuộc chiến "lan rộng toàn cầu". Gần đây, Ukraine đã đánh chìm một tàu của Iran ở Biển Caspi, cho rằng tàu này đang vận chuyển hàng hóa quân sự cho Nga, dẫn đến những lời đe dọa trả đũa từ Tehran. Iran đã cung cấp cho Nga máy bay không người lái "gây ra cái chết cho rất nhiều người Ukraine"; Ukraine cho biết Nga đã cung cấp cho Iran thông tin tình báo để nhắm mục tiêu vào các mục tiêu quân sự của Mỹ. Việc "người Ukraine đang xung đột trực tiếp với Iran" là một bước đi đáng ngại hướng tới một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

Andrew Egger nhận định trên tờ The Bulwark rằng ông Trump đang ở thế khó. Sau nhiều tháng đàm phán, Iran đã đưa ra lập trường "kiên định và vững chắc", nhấn mạnh việc chấm dứt các lệnh trừng phạt, không nhượng bộ về hạt nhân và kiểm soát eo biển Hormuz. Ttổng thống Trump đang loay hoay tìm kiếm giải pháp đã dao động giữa "hai lập trường rõ ràng là thất bại: Nếu chúng ta ném bom dữ dội vào họ, họ sẽ cho chúng ta những gì chúng ta muốn. Nếu chúng ta ngừng ném bom, họ cũng sẽ cho chúng ta những gì chúng ta muốn". Trong khi ông do dự tìm kiếm một chiến lược thoát hiểm vô ích, thiệt hại ngày càng gia tăng. "Trữ lượng dầu mỏ, kho tên lửa, niềm tin toàn cầu vào trật tự thế giới do Mỹ dẫn đầu - đây là những nguồn tài nguyên hữu hạn đang bị tiêu hao với tốc độ đáng báo động".

×