Nghệ sĩ Nhân dân giữ lửa cải lương bằng sự tận tâm, thuộc gia gia tộc tuồng cổ Minh Tơ là ai?

Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân: Giữ lửa cải lương bằng sự tận tâm và lối sống giản dị

Xuất hiện trong chương trình The Khang Show, NSND Quế Trân gây ấn tượng với hình ảnh trẻ trung, nhẹ nhàng, khác với suy nghĩ quen thuộc của nhiều người về danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND). Ở tuổi ngoài 40, cô vừa được phong tặng danh hiệu cao quý này vào năm 2024, nhưng hành trình gắn bó với sân khấu cải lương của nữ nghệ sĩ đã bắt đầu từ khi còn rất nhỏ.

Sinh năm 1981, Quế Trân là con gái của Thanh Tòng, một tên tuổi lớn của sân khấu cải lương tuồng cổ. Cô thuộc thế hệ thứ năm của gia tộc tuồng cổ Minh Tơ, dòng họ có ảnh hưởng sâu sắc trong quá trình hình thành và phát triển loại hình nghệ thuật này. Được sinh ra trong môi trường nghệ thuật, NSND Quế Trân sớm bén duyên với sân khấu khi mới bốn tuổi. Đến tám tuổi, cô đã theo con đường biểu diễn chuyên nghiệp.

Theo nữ nghệ sĩ, việc được phong danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân khi còn khá trẻ là kết quả của quá trình hoạt động nghệ thuật dài từ thuở thiếu nhi. “Nghe danh hiệu thì nhiều người nghĩ nghệ sĩ phải lớn tuổi, nhưng tôi đi hát từ rất sớm, gắn bó với sân khấu gần như cả cuộc đời”, cô chia sẻ.

Nhắc đến cuộc sống thường ngày, Quế Trân cho biết nhịp sống của mình khá giản dị. Nếu có lịch làm việc, cô dành thời gian tập tuồng, chuẩn bị cho các buổi biểu diễn. Những ngày rảnh rỗi, nữ nghệ sĩ bắt đầu buổi sáng bằng việc ăn sáng cùng mẹ, sau đó luyện tập một số bài hát, nấu cơm cho gia đình hoặc gặp gỡ bạn bè thân thiết. Với cô, đó là cuộc sống nhẹ nhàng, thảnh thơi, giúp cân bằng sau những giờ làm việc trên sân khấu.

Thời gian gần đây, Quế Trân còn dành thời gian quản lý nhà hàng chay của gia đình. Mỗi khi rảnh, cô thường đến nhà hàng để chào hỏi và đón tiếp khách. Công việc này không chỉ giúp cô có thêm trải nghiệm trong cuộc sống mà còn tạo không gian gặp gỡ khán giả ngoài sân khấu.

Trong sự nghiệp, Quế Trân ghi dấu ấn qua nhiều vai diễn ở cả cải lương tuồng cổ lẫn các vở xã hội. Những nhân vật cô yêu thích nhất gồm Thiên Kiều công chúa trong vở “Trắng hoa mai”, Út Chôm Chôm hay Hồ Uyển Anh. Đặc biệt, vai Thiên Kiều công chúa đã mang về cho cô huy chương vàng giải thưởng Trần Hữu Trang Award khi mới 18 tuổi.

Nữ nghệ sĩ kể lại kỷ niệm đáng nhớ với giải thưởng này. Khi tham gia cuộc thi, cha cô là giám khảo nên ông luôn giữ sự nghiêm khắc. Trong phần chấm điểm, chính ông lại là người cho điểm thấp nhất để tránh việc bị cho là thiên vị con gái. Tuy vậy, Quế Trân vẫn giành giải nhất khi mới 19 tuổi. Với cô, đó là giải thưởng đặc biệt ý nghĩa bởi nó chứng minh năng lực của bản thân trước khán giả và giới chuyên môn.

Quế Trân cho biết cô khá kỹ lưỡng khi lựa chọn vai diễn. Không phải vai nào cũng nhận lời, nếu cảm thấy không phù hợp, cô sẵn sàng từ chối. Nữ nghệ sĩ từng nghiên cứu một vai cô gái bị tâm thần, thậm chí đến Bệnh viện Nhiệt đới để quan sát thực tế, nhưng cuối cùng vẫn quyết định không nhận vì cảm thấy mình chưa thể thể hiện trọn vẹn nhân vật.

Ngoài cải lương tuồng cổ và nhạc trữ tình quê hương, Quế Trân còn có sở thích nghe nhạc trẻ. Từ lâu, cô đã thử nghiệm việc kết hợp các yếu tố âm nhạc hiện đại vào sân khấu cải lương. Một trong những kỷ niệm đáng nhớ là vào năm 2004 khi tham gia cuộc thi diễn viên tài sắc.

Khi đó, cha cô dựng cho cô một trích đoạn xã hội, trong đó Quế Trân vào vai một ca sĩ trẻ lạc lối. Trong trích đoạn này, cô thể hiện ca khúc “Ok! Mình chia tay” của Thanh Thảo, xuất hiện với mái tóc tém và vũ đạo trẻ trung. Hình ảnh mới lạ ấy khiến khán giả bất ngờ và thích thú.

Theo Quế Trân, mỗi loại hình sân khấu có nét khó riêng. Cải lương tuồng cổ đòi hỏi sự chuẩn mực trong động tác và cách thể hiện. Trong khi đó, cải lương xã hội lại có nhiều yếu tố gần gũi đời sống, dễ tạo sức hút với khán giả. Cá nhân cô cho rằng cải lương nói chung khó hơn tuồng cổ ở cách diễn xuất và xử lý tâm lý nhân vật, nhưng cũng vì thế mà hấp dẫn người xem hơn.

Là con của một nghệ sĩ nổi tiếng, Quế Trân cho biết cô chưa từng cảm thấy áp lực vì xuất thân “con nhà nòi”. Từ nhỏ, cô đơn giản chỉ thích ca hát và lên sân khấu. Tuy nhiên, cha cô lại khá nghiêm khắc, thường khuyên con gái phải chú trọng học hành trước khi dấn thân sâu vào nghệ thuật. Vì vậy, khi còn nhỏ, cô chỉ được giao những vai diễn nhỏ dù rất muốn hát nhiều hơn.

Sau khi cha qua đời, Quế Trân cùng các cộng sự đã phục dựng hai tác phẩm nổi tiếng của ông là “Câu thơ yên ngựa” và “Bức ngôn đồ Đại Việt” để tưởng nhớ. Trước đây, Thanh Tòng là người góp phần quan trọng trong việc Việt hóa cải lương tuồng cổ, đưa các yếu tố lịch sử, âm nhạc và trang phục đậm bản sắc Việt vào sân khấu. Việc phục dựng các vở diễn này cũng là cách để Quế Trân tiếp nối di sản nghệ thuật của gia đình.

NSND Quế Trân có đời sống cá nhân kín tiếng, không quan tâm tin đồn giải trí

Hiện nay, cô cùng êkíp của Sân khấu Đại Việt và đạo diễn Hoa Hạ nỗ lực duy trì các suất diễn cải lương đều đặn. Có giai đoạn, chương trình diễn liên tiếp ba tháng với ba suất mỗi tuần và vẫn giữ được lượng khán giả ổn định. Điều khiến nữ nghệ sĩ vui mừng là ngày càng có nhiều khán giả trẻ đến rạp.

Từ thực tế đó, NSND Quế Trân cho rằng cải lương vẫn có sức sống nếu biết lắng nghe khán giả và tìm cách đổi mới. Một trong những hướng đi cô đang thử nghiệm là kết hợp cải lương với nhiều dòng nhạc khác nhau để tạo sự gần gũi với người trẻ.

Bên cạnh sự nghiệp, gia đình là điểm tựa lớn của Quế Trân. Cô đặc biệt gắn bó với mẹ, người luôn đồng hành trong các chuyến lưu diễn. Nữ nghệ sĩ kể có những giai đoạn đi diễn dày đặc, mẹ con cùng ăn ngủ trên xe, có đêm chạy đến năm, sáu điểm diễn khác nhau. Sự hy sinh thầm lặng ấy trở thành nguồn động lực lớn để cô gắn bó với nghề.

Trong cuộc sống, Quế Trân cho biết mình có nhiều nét tính cách giống mẹ ở sự nhẹ nhàng, khéo léo, nhưng đôi khi cũng nóng tính giống cha. Gia đình cô không áp đặt con cái mà thường gợi ý, phân tích vấn đề để cô tự đưa ra quyết định. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, cô vẫn tranh luận với cha mẹ để bảo vệ quan điểm cá nhân.

Khác với nhiều nghệ sĩ, NSND Quế Trân chọn cách sống kín tiếng. Cô hiếm khi chia sẻ chuyện riêng tư trước công chúng, chỉ tập trung nói về công việc nghệ thuật. Theo nữ nghệ sĩ, đó không phải là sự né tránh mà là lối sống quen thuộc của gia đình, giúp cô cảm thấy an toàn và giữ được hình ảnh riêng.

Trước những tin đồn trong giới giải trí, Quế Trân thường chọn im lặng. Cô quan niệm khán giả quan tâm đến nghệ sĩ trước hết vì nghề nghiệp, vì vậy cô muốn dành sự chú ý cho các hoạt động nghệ thuật thay vì đời sống cá nhân.

Dù vậy, phía sau vẻ ngoài điềm tĩnh, Quế Trân tự nhận mình là người giàu cảm xúc, dễ rung động và nhanh rơi nước mắt. Với chuyện tình cảm, cô cho rằng mọi thứ nên diễn ra tự nhiên, giống như cách cô đến với nghệ thuật từ thuở nhỏ.

Hơn ba thập niên gắn bó với sân khấu, NSND Quế Trân vẫn giữ được niềm say mê như những ngày đầu. Với nữ nghệ sĩ, cải lương không chỉ là nghề mà còn là di sản của gia đình và một phần quan trọng của văn hóa dân tộc cần được gìn giữ và tiếp nối.

×