Nghệ sĩ Nhân dân là PGS-TS, được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, thầy của hàng chục Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú

PGS-TS, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Hiển - người thầy đứng sau những thế hệ vàng của nghệ thuật múa Việt Nam

Trong hành trình phát triển của nghệ thuật múa Việt Nam, có những người không chỉ ghi dấu bằng các tác phẩm nghệ thuật mà còn để lại di sản lớn lao qua sự nghiệp đào tạo. PGS -TS, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Hiển là một trong những tên tuổi như vậy. Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề, bà vừa là nghệ sĩ, nhà biên đạo, nhà nghiên cứu, vừa là người thầy đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ múa tài năng.

Điều đặc biệt trong sự nghiệp của bà là số lượng học trò thành danh: có 9 người được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) và hơn 30 người được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Đây là dấu ấn hiếm có đối với một nhà giáo trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.

Cơ duyên đưa Nguyễn Thị Hiển đến với nghệ thuật múa bắt đầu vào năm 1959, khi bà còn là nữ sinh Trường Huỳnh Thúc Kháng ở Vinh (Nghệ An). Khi đó, Trường Múa Việt Nam tổ chức tuyển sinh khóa đầu tiên. Không xuất thân trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, bà cùng bạn bè đăng ký dự thi với tâm thế thử sức.

Sau các vòng tuyển chọn, Nguyễn Thị Hiển bất ngờ trở thành một trong những học viên đầu tiên của Trường Múa Việt Nam. Quyết định theo đuổi nghệ thuật khi ấy là một bước ngoặt lớn, bởi múa là lĩnh vực còn mới mẻ, đòi hỏi người học phải có năng khiếu, thể lực và sự kiên trì khổ luyện.

Sau một năm học trong nước, bà được cử sang Liên Xô đào tạo tại Trường Đại học Sân khấu Quốc gia Liên Xô - một trong những cơ sở đào tạo nghệ thuật hàng đầu lúc bấy giờ. Đây là cơ hội quý giá nhưng cũng đặt ra nhiều thử thách đối với một nghệ sĩ trẻ Việt Nam khi phải thích nghi với môi trường học tập quốc tế, phương pháp đào tạo chuyên nghiệp và những yêu cầu khắt khe về kỹ thuật biểu diễn.

Người đặt nền móng cho công tác đào tạo biên đạo múa

Sau khi hoàn thành quá trình học tập ở nước ngoài, NSND Nguyễn Thị Hiển trở về nước và dành phần lớn thời gian cho nghệ thuật múa Việt Nam trên nhiều vai trò: biểu diễn, sáng tác, nghiên cứu và giảng dạy.

Không chỉ tham gia xây dựng các tác phẩm múa, bà còn tập trung nghiên cứu phương pháp đào tạo, góp phần đặt nền móng cho lĩnh vực biên đạo múa chuyên nghiệp tại Việt Nam. Trong quá trình công tác, bà tham gia xây dựng chương trình đào tạo ngành biên đạo múa cho nhiều cơ sở đào tạo nghệ thuật lớn.

Một trong những công trình tiêu biểu của bà là giáo trình "Nghệ thuật biên đạo múa" - công trình nghiên cứu được đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với việc hệ thống hóa kiến thức chuyên ngành, phục vụ công tác giảng dạy và đào tạo nghệ sĩ múa.

Bên cạnh công tác chuyên môn, bà còn tham gia nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học, biên soạn tài liệu đào tạo và đóng góp vào việc xây dựng nền tảng lý luận cho nghệ thuật múa Việt Nam.

Người thầy của nhiều nghệ sĩ tên tuổi

Trong sự nghiệp giảng dạy, PGS -TS, NSND Nguyễn Thị Hiển được nhiều thế hệ học trò nhắc đến như một người thầy tận tâm, nghiêm khắc nhưng giàu tình cảm.

Bà không chỉ truyền đạt kỹ thuật nghề nghiệp mà còn chú trọng việc hình thành tư duy nghệ thuật, bản lĩnh sân khấu và tinh thần trách nhiệm của người nghệ sĩ. Với bà, đào tạo một nghệ sĩ múa không chỉ là rèn luyện động tác mà còn là quá trình nuôi dưỡng tâm hồn, khả năng sáng tạo và tình yêu với nghề.

Nhiều học trò của bà sau này trở thành những gương mặt tiêu biểu của nghệ thuật múa Việt Nam. Thành quả ấy được xem là minh chứng rõ nét cho sự đóng góp bền bỉ của nữ nghệ sĩ trong vai trò "người truyền lửa".

Bên cạnh sự nghiệp đào tạo, PGS -TS, NSND Nguyễn Thị Hiển còn ghi dấu với vai trò biên đạo của nhiều tác phẩm múa. Một số sáng tác của bà được giới chuyên môn đánh giá cao, trong đó có những tác phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử và đời sống con người Việt Nam.

Năm 2022, bà được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật với cụm tác phẩm gồm "Hoa phong lan trên đỉnh Truông Bồn", "Xuân về trên bản Khơ Mú" và "Bức tranh thôn nữ". Đây là sự ghi nhận cho những đóng góp lâu dài của bà đối với nền nghệ thuật múa nước nhà.

Nhìn lại hành trình đã qua, PGS-TS, NSND Nguyễn Thị Hiển không chỉ được nhớ đến như một nghệ sĩ tài năng mà còn là một nhà giáo mẫu mực của ngành múa Việt Nam. Những thế hệ nghệ sĩ trưởng thành từ sự dìu dắt của bà chính là minh chứng cho giá trị bền vững của một đời tận tâm với nghề.

Ở tuổi cao, bà vẫn được nhắc đến như một trong những người góp phần quan trọng xây dựng nền móng cho nghệ thuật múa chuyên nghiệp Việt Nam - nơi mỗi bước chân nghệ thuật không chỉ cần kỹ thuật, mà còn cần tâm huyết, kỷ luật và tình yêu nghề.

×