Nghệ sĩ Ưu tú Đức Khuê: "Diễn xuất như cầu thủ trên sân, vị trí nào cũng phải đá hết mình"

Nghe nói Nghệ sĩ Ưu tú Đức Khuê từng có nhiều lấn cấn khi mới cầm kịch bản Đại tiệc trăng máu 8?

- Trên phim trường, tất cả thành viên đều phải tập trung cao độ. Từ phục trang, hóa trang, quay phim, ánh sáng, âm thanh đến đạo diễn, diễn viên – mọi bộ phận phải phối hợp nhịp nhàng như một đội bóng, nơi từng mắt xích đều giữ vai trò quan trọng.

Thú thật, khi mới đọc kịch bản, tôi từng cảm thấy chưa thực sự bị cuốn hút. Thời điểm đó, tôi chưa biết đây là tác phẩm chuyển thể, lại có nguyên tắc không xem bản gốc để tránh bị ảnh hưởng. Tôi từng thắc mắc với đạo diễn rằng cách mở đầu phim có phần đi ngược với mong muốn thông thường của nghệ sĩ là phải tạo sức hút ngay từ đầu. Nhưng chính đạo diễn đã giúp tôi nhận ra, sự khác lạ ấy mới là điều thú vị của bộ phim.

Sau khi hiểu rõ hơn, tôi bắt đầu thấy tò mò với cách kể chuyện rất riêng này và hy vọng khán giả cũng sẽ đủ kiên nhẫn để theo dõi, khám phá những điều hấp dẫn phía sau.

Bộ phim đòi hỏi kỹ thuật quay rất khắt khe. Trải nghiệm của anh trên phim trường ra sao?

- Đây là bộ phim có yêu cầu kỹ thuật rất cao khi nhiều phân đoạn được thực hiện theo kiểu one-shot – quay một cú máy liền mạch, không cắt ghép. Chính vì vậy, chỉ cần một sai sót nhỏ về ánh sáng, đạo cụ, phục trang hay thậm chí một chi tiết ngoài ý muốn trong bối cảnh cũng buộc cả ê-kíp phải quay lại từ đầu.

Áp lực rất lớn, bởi có những cảnh phải mất nhiều ngày chỉ để chỉnh sửa và thực hiện đi thực hiện lại sao cho đạt độ hoàn hảo nhất.

Nhiều khán giả cho rằng hình ảnh nhân vật mặc đồ bệnh nhân của anh gợi nhớ đến vai diễn kinh điển của anh trong Bệnh nói nhiều.

- Tôi nghĩ đó có thể không hoàn toàn là sự trùng hợp. Biết đâu nhà làm phim cũng có chủ ý nhất định.

Nhân vật này mang màu sắc rất Việt Nam, đại diện cho hình ảnh nhiều nghệ sĩ truyền hình hiện nay: hiểu nghề, lăn lộn, bươn chải và buộc phải đa năng để tồn tại với nghề.

Xuất thân từ sân khấu kịch, tôi vốn quen với những vai diễn pha trộn giữa bi và hài. Trong Đại tiệc trăng máu, vai diễn của tôi giống như một sợi dây kết nối, góp phần gợi nhắc những giá trị về gia đình, tình thân và công việc cho tuyến nhân vật chính.

Với năng lực và kinh nghiệm của mình, anh hoàn toàn có thể đảm nhận những vai lớn hơn thay vì một vai phụ ít đất diễn. Anh nghĩ sao về điều đó?

- Tôi làm nghề chưa bao giờ quá đặt nặng chuyện vai lớn hay nhỏ. Nghề diễn cũng giống như bóng đá vậy – nếu có năng lực, bạn có thể chơi tốt ở bất kỳ vị trí nào, từ hậu vệ, thủ môn cho tới tiền đạo. Điều quan trọng là phải luôn hết mình và đủ đa năng.

Ở sân khấu cũng vậy, có lúc tôi đóng vai chính, nhưng cũng sẵn sàng nhận vai nhỏ, vai rất nhỏ, thậm chí là quần chúng nếu cần. Với tôi, đó đơn giản là công việc. Dù xuất hiện nhiều hay ít, tôi luôn cố gắng tạo cho nhân vật một màu sắc riêng để khán giả nhớ và yêu mến.

Câu thoại “mười một ly cafe” trong phim khiến nhiều khán giả thích thú. Đây là sáng tạo của anh hay đã có sẵn trong kịch bản?

- Câu thoại đó vốn đã có trong kịch bản, nhưng được xử lý theo hướng gần gũi, mang màu sắc Việt Nam hơn.

Cái thú vị nằm ở sự khác biệt ngôn ngữ vùng miền. Người miền Bắc nói “mời một ly”, nhưng khi nghe nhanh, người miền Nam có thể hiểu thành “mười một ly”. Chính sự giao thoa văn hóa Bắc – Nam ấy đã tạo nên tiếng cười rất tự nhiên và duyên dáng.

Nhân vật của anh tuy có tật uống rượu nhưng lại rất yêu thương gia đình, khác với sự kiểu cách của một số nghệ sĩ trẻ trong phim. Anh có thấy bản thân mình trong đó?

- Không chỉ riêng tôi, mà đó còn là hình ảnh của rất nhiều nghệ sĩ ở tuổi xế chiều. Họ sống với nhau bằng ký ức, tình nghĩa và sự gắn bó được bồi đắp qua nhiều năm tháng.

Những nghệ sĩ lớn tuổi thường trân trọng tình bạn, sự tri ân và những giá trị cũ. Bộ phim cũng khéo léo phản ánh khoảng cách thế hệ cùng những mặt trái trong môi trường nghệ thuật hiện đại.

- Trong phim, nhân vật uống rượu khiến con gái xa cách. Còn ngoài đời, anh là người chồng, người cha như thế nào?

Điều đó chắc phải để các con tôi trả lời mới chính xác (cười).

Tôi có một trai, một gái, đều không theo nghệ thuật mà lựa chọn những lĩnh vực khác như giáo dục và ngoại ngữ. Dù vậy, các con rất yêu nghệ thuật và luôn quan tâm đến công việc của bố.

Trong gia đình, chúng tôi khá cởi mở. Sau mỗi bộ phim, cả nhà thường cùng nhau ngồi lại để phân tích, góp ý thẳng thắn về vai diễn của tôi. Với tôi, những nhận xét chân thành từ gia đình luôn rất đáng quý.

Các con có bao giờ chê vai diễn của bố không?

- Hồi nhỏ, khi thấy bố trên phim quá nhếch nhác hay khác xa hình ảnh ngoài đời, các cháu từng không thích. Khi đó, tôi phải giải thích để con hiểu rằng đó là yêu cầu của nhân vật và sự hy sinh cho nghề.

Việc các con không nối nghiệp có khiến anh chạnh lòng?

- Hoàn toàn không. Ngay trong gia đình tôi trước đây cũng chủ yếu là giáo viên, bác sĩ, kỹ sư, chỉ riêng tôi bén duyên với nghệ thuật. Tôi chưa bao giờ đặt nặng chuyện con cái phải nối nghiệp. Điều quan trọng nhất là các con tìm được đam mê của mình và sống hết mình với lựa chọn đó.

Nhắc đến anh, nhiều khán giả vẫn nhớ câu nói quen thuộc “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Vậy ngoài đời, có tật xấu nào khiến vợ con phải nhắc anh thường xuyên không?

- Có, như chuyện hút thuốc chẳng hạn. Các con vẫn thường nhắc tôi nên hút ít lại để giữ gìn sức khỏe. Mình biết đó là thói quen không tốt, nghe nhắc thì vẫn nói “biết rồi”, nhưng bỏ ngay thì quả thực không dễ (cười).

Từng tốt nghiệp ngành Đạo diễn, anh có dự định thử sức ở vai trò đạo diễn trong tương lai?

- Đạo diễn và diễn viên là hai công việc rất khác nhau. Nếu diễn viên chủ yếu tập trung vào nhân vật của mình, thì đạo diễn phải có cái nhìn tổng thể và bao quát toàn bộ dự án. Tôi hiểu nghề, nhưng để trở thành đạo diễn cần một cơ hội đủ lớn và đủ hấp dẫn để tạo bước đệm.

Có thể khi đủ duyên, tôi sẽ thử sức. Nhưng hiện tại, tôi vẫn muốn được làm diễn viên càng lâu càng tốt, kể cả đến tuổi 70 hay 80.

Sau nhiều thập kỷ gắn bó với nghề, anh còn mong muốn chinh phục dạng vai nào?

- Chắc chắn là có. Tôi luôn khao khát những vai diễn mới mẻ, đa chiều và nhiều thử thách hơn. Trước đây, tôi thường được giao những vai hiền lành, khắc khổ. Nhưng hiện tại, tôi thích làm mới mình bằng các vai phản diện, thủ đoạn, hoặc những nhân vật nghiêm khắc, gia trưởng – những màu sắc khác biệt để tiếp tục khám phá giới hạn bản thân.

Anh đánh giá thế nào về thế hệ diễn viên trẻ hiện nay? Anh có lo lắng họ khó vượt qua cái bóng của thế hệ đi trước?

- Tôi hoàn toàn không lo lắng. Mỗi thế hệ nghệ sĩ đều giống như một bông hoa mang màu sắc và hương thơm riêng. Các bạn trẻ hiện nay rất tài năng, năng động và có nhiều điều kiện thuận lợi hơn để học hỏi, phát triển nghề nghiệp.

Ngày trước, thế hệ chúng tôi muốn tìm tư liệu phải tự mày mò trong thư viện, còn bây giờ các bạn có Internet cùng nguồn tri thức gần như vô tận. Tôi luôn tin rằng “con hơn cha là nhà có phúc”, thế hệ sau càng giỏi thì nền nghệ thuật càng phát triển mạnh mẽ.

Vì sao suốt nhiều năm qua anh khá vắng bóng trên màn ảnh rộng? Cuộc sống hiện tại của anh ra sao?

- Thời gian qua, tôi chủ động hạn chế đóng phim để ưu tiên cho gia đình, đặc biệt sau khi bố tôi qua đời, đồng thời hoàn thành công việc tại Nhà hát.

Khi mọi chuyện ổn thỏa hơn, tôi mới sẵn sàng trở lại với điện ảnh. Ngoài công việc, cuộc sống hiện tại của tôi khá giản dị nhưng bận rộn: chăm sóc gia đình, dọn dẹp nhà cửa, sửa sang những việc lặt vặt, gặp gỡ bạn bè và quán xuyến họ hàng. Tôi vốn là người của gia đình, và cảm giác trở về nhà, quây quần bên mâm cơm luôn mang lại sự bình yên nhất.

Vợ chồng anh đã gắn bó suốt 30 năm. Bí quyết giữ gìn hạnh phúc là gì?

- Tôi may mắn khi có một người vợ rất thấu hiểu, luôn cảm thông và trân trọng công việc của chồng.

Vợ tôi làm hành chính, nhưng gần như quán xuyến toàn bộ chuyện gia đình, từ những việc nhỏ nhất đến chăm lo con cái để tôi yên tâm theo nghề.

Bí quyết của chúng tôi thực ra rất giản dị: đó là sự tôn trọng, sẻ chia và đồng hành cùng nhau trong những điều nhỏ bé mỗi ngày.

Có thể chỉ đơn giản là cùng nhau đi bộ, tập thể dục buổi sáng, quan tâm nhau nhiều hơn một chút, nhưng chính những điều ấy tạo nên sự bền chặt lâu dài.

Với tôi, sự cân bằng giữa công việc và gia đình luôn là ưu tiên hàng đầu, và đó cũng là điều khiến tôi cảm thấy viên mãn nhất ở hiện tại.

×