Nghệ sĩ Ưu tú Thành Lộc: “Muốn làm nghệ thuật lâu dài phải quen với “đòn roi” từ nghề và dư luận”

Trải qua nhiều thăng trầm và biến cố trên hành trình làm nghề, điều gì giúp anh vẫn đứng vững và đi tiếp?

- Trong nghề, thay vì nói “chịu đựng”, người ta thường gọi là hành trình. Muốn đi lâu dài thì phải quen với áp lực, va chạm và cả những “đòn roi” từ nghề và dư luận. Có lúc tổn thương, muốn buông, nhưng vẫn tiếp tục vì còn tình yêu nghề và còn khán giả đồng hành.

Tôi cũng từng trải qua nhiều áp lực, biến cố và làm lại từ đầu nhiều lần. Nhưng may mắn là vẫn có khán giả ủng hộ và với người làm nghệ thuật, còn khán giả thương là còn động lực.

Ở tuổi ngoài 60, nhìn lại thấy mỗi thế hệ đều có giá trị riêng. Hiện tại, tôi không còn cảm giác phải đi một mình, vì đã có uy tín từ những sản phẩm trước đây. Các nhà đầu tư đồng hành vì tin vào cách làm nghề, dù giữa nghệ thuật và đầu tư vẫn luôn có khác biệt và có thể có lúc không cùng quan điểm.

Tôi nhìn điều đó khá nhẹ nhàng, nếu không đi tiếp được cùng nhau thì cũng là bình thường. Và nếu cần tìm đối tác mới, tôi tin vẫn có thể tìm được, miễn là còn giữ được giá trị nghề nghiệp, còn nếu không ai tin nữa thì phải xem lại chính mình.

Với tôi, nghệ thuật luôn phải vận động và thay đổi. Nếu giữ tư duy cũ quá lâu mà không thích nghi thì sẽ bị tụt lại. Bản thân tôi cũng đã thay đổi rất nhiều trong cách nghĩ và cách làm theo thời gian.

Theo Nghệ sĩ Ưu tú Thành Lộc thì “tiếng cười” ngày xưa và hiện nay có khác nhau không?

- Có khác, nhưng cũng không khác. Khác hay không là do mình làm ra thôi. Tôi không đổ lỗi cho công chúng. Người ta hay nói khán giả bây giờ dễ hay khó, nhưng thật ra là do mình làm tác phẩm theo kiểu nào thì sẽ có kiểu khán giả tương ứng. Mình làm tác phẩm “dễ dãi” thì sẽ có khán giả “dễ dãi”, mình làm tác phẩm “khó” thì sẽ có khán giả “khó”. Nói cách khác, không phải mình làm hỏng hay làm tốt khán giả, mà là chính mình định hình nên đối tượng khán giả của mình.

Là phù thủy sân khấu, nhiều kinh nghiệm nhưng Nghệ sĩ Ưu tú Thành Lộc ít khi đứng lớp truyền nghề, vì sao vậy?

- Điều quan trọng nhất tôi muốn truyền tải là đạo đức làm nghề, chứ không phải “tư thế” hay cách diễn cụ thể. Tôi cũng sợ việc người khác diễn giống mình, vì nếu như vậy thì không hay.

Đôi khi khán giả có thể sẽ không đánh giá cao người trẻ đó, họ sẽ nói “giống ông Thành Lộc”, và như vậy thì không còn là cá tính riêng nữa. Tôi không bao giờ muốn chỉ cho người ta diễn giống mình. Tôi chỉ gợi ý thôi.

Hồi xưa, giai đoạn đầu, khi tôi làm nghề, tôi cũng rất gò bó, luôn nghĩ phải làm đúng như mình thì mới được. Nhưng sau này tôi nhận ra, nếu ai cũng giống mình thì tội cho họ, vì họ sẽ không còn đường phát triển riêng.

Khi đã có đủ niềm tin và trải nghiệm, tôi sẽ để họ tự làm, tự tìm ra cách của họ. Lúc đó tôi chỉ quan sát và hỗ trợ khi cần. Có những lúc như vậy, tôi mới thật sự thoải mái, và họ cũng có không gian để trưởng thành.

Cũng vì vậy mà nhiều người mời tôi đi dạy, nhưng tôi thường từ chối. Tôi không dạy theo kiểu “diễn như thế này, làm như thế kia”, vì tôi sợ sẽ vô tình làm người ta bị khuôn mẫu. Tôi chỉ đi chia sẻ, nói về cách suy nghĩ trong nghề, về góc nhìn của người làm nghệ thuật.

Điều tôi muốn giữ lại cho họ là “ngọn lửa”, tức là đam mê và trách nhiệm nghề nghiệp của người nghệ sĩ. Tôi rất muốn truyền cho họ ý thức về trách nhiệm công việc của mình với tư cách một nghệ sĩ, hơn là kỹ thuật biểu diễn.

Bởi vì xã hội thay đổi, nên khái niệm “đam mê” cũng được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Nhưng nếu giữ được sự chân thành và trách nhiệm với nghề, thì ngọn lửa đó sẽ tự nhiên lan tỏa và bền lâu hơn.

Sân khấu hiện nay nhiều thay đổi, cách xem hay tiếp nhận của khán giả cũng khác xưa, anh có bị áp lực trong việc giữ được thương hiệu lẫn định hướng của riêng mình?

- Thật ra, hiện tại tôi xem sân khấu như một “thiên đường” riêng của mình. Tôi đang cố gắng tạo ra và giữ được không gian đó.

Áp lực lớn nhất không chỉ nằm ở việc làm nghề, mà là làm sao để giữ được thương hiệu, giữ được bản sắc của mình trong một môi trường luôn thay đổi.

Tôi luôn lo một điều là nếu không giữ được chất riêng, thì một ngày nào đó khán giả sẽ không còn nhận ra mình nữa. Vì vậy, việc đi đường dài với nghề là một thử thách lớn.

Hơn nửa cuộc đời đứng dưới ánh đèn sân khấu, anh có nghĩ mình sẽ được khán giả nhớ đến như thế nào không?

- Khán giả nhớ đến mình hay không là chuyện của khán giả. Điều quan trọng với tôi là mình có làm được điều mình yêu thích hay không, và tình yêu nghề đó kéo dài được bao lâu.

Tôi làm nghề vì tôi đam mê diễn, thích dàn dựng, sáng tạo và làm nghệ thuật. Tôi muốn giữ điều đó lâu dài, được tới đâu hay tới đó, chứ không đặt nặng việc phải được khán giả nhớ đến hay ghi danh về lâu dài.

Thật ra hai điều này khác nhau. Tôi không làm nghề để “để lại dấu ấn” theo kiểu phải được nhớ tên mãi mãi. Tôi chỉ mong nếu sân khấu này không còn một Thành Lộc thì sẽ có những người khác tiếp tục làm nghề, tiếp tục giữ ngọn lửa ấy. Sự lan tỏa đó mới là điều quan trọng.

Đó cũng là cách tôi nhìn về nghề không phải tạo ra một Thành Lộc thứ hai, mà là mở ra một con đường. Và những người đi sau có thể đi trên con đường đó, rồi từ chính trải nghiệm của họ, họ sẽ mở ra những lối đi mới của riêng mình. Như vậy thì tốt hơn.

Bản thân tôi cũng chịu ảnh hưởng từ không dưới mười nghệ sĩ mà tôi từng ngưỡng mộ. Dấu ấn của họ có thể không hiện rõ, nhưng tinh thần và linh hồn của họ vẫn ở trong tôi. Khán giả có thể không biết họ là ai, nhưng chính sự ảnh hưởng đó đã tạo nên tôi của hôm nay.

Vì vậy, tôi không mong ai giống Thành Lộc, nhưng tôi tin rằng sẽ có những thế hệ từng yêu mến, từng chịu ảnh hưởng từ tôi. Và tốt nhất là từ những ảnh hưởng đó, họ sẽ biết chắt lọc và phát triển thành con đường riêng của chính họ.

Sau ánh đèn sân khấu anh có cuộc sống khá riêng tư, thậm chí là cô đơn. Dường như nó khá mâu thuẫn với một người nghệ sĩ như anh?

- Tôi không xem đó là điều tiêu cực. Tôi thích không gian riêng, không thích nhà quá ồn ào hay có nhiều người lui tới vì nó làm mất đi sự yên tĩnh. Từ nhỏ tôi đã như vậy, luôn thích một khoảng lặng để quan sát và cảm nhận mọi thứ xung quanh.

Nhiều người nghĩ nghệ sĩ phải luôn giao tiếp, có nhiều bạn bè, nhưng với tôi sự tĩnh lặng lại rất cần thiết. Bạn bè thân thiết khi đến thường là để chia sẻ, và tôi chủ yếu lắng nghe. Tôi không nghĩ mình giúp họ giải quyết vấn đề gì lớn, nhưng khi họ trút được tâm sự thì họ nhẹ đi, còn tôi thì nhận thêm những “mảnh đời” làm chất liệu cho nghề, để sau này có thể đưa vào vai diễn cho thật hơn.

Tôi cũng thích xem phim một mình hơn là xem cùng người khác, vì như vậy cảm xúc được trọn vẹn, không bị phân tán bởi những bình luận xung quanh.

Như khi xem cảnh nhân vật Bảo trong Một thời ta đã yêu nhận tin dữ ba mẹ mất vì COVID-19, tôi thật sự bị chạm đến cảm xúc. Khi mình vẫn còn khóc, còn rung động trước nỗi đau của người khác, nghĩa là mình chưa bị chai lì. Và điều đó rất quan trọng với người làm nghệ thuật, vì nếu không còn rung động thì khi đứng trước sân khấu hay ống kính, mình cũng sẽ không còn gì để trao cho khán giả.

Cảm ơn Nghệ sĩ Ưu tú Thành Lộc về cuộc trò chuyện!

×