Nghị quyết 16 và cuộc bứt tốc của Đồng Nai: 55.000 tỷ đồng từ đất, làm sao thu đúng và chặn đầu cơ? (bài 2)

Nhưng đất cũng là lĩnh vực dễ phát sinh đầu cơ, làm giá, phân lô trái phép và trục lợi. Vì vậy, bài toán của Đồng Nai không chỉ là thu được bao nhiêu tiền từ đất. Quan trọng hơn là làm sao đưa quỹ đất vào sử dụng đúng mục đích, tạo giá trị lâu dài và không để nguồn lực này bị “đóng băng”.

Nghị quyết 16 và cuộc đua khai thác nguồn lực đất đai

Năm 2026, Đồng Nai phấn đấu tổng thu ngân sách đạt 150.000 tỷ đồng. Riêng tiền sử dụng đất được đặt mục tiêu khoảng 55.000 tỷ đồng.

Đây là nguồn thu rất lớn. Để có được khoản thu này, thành phố đang phải đẩy nhanh việc tạo lập quỹ đất, hoàn thiện pháp lý và tổ chức đấu giá những khu đất đủ điều kiện.

Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đồng Nai, thành phố đã trình danh mục thu hồi 10 khu đất với tổng diện tích hơn 2.424ha để bồi thường và đấu giá quyền sử dụng đất.

Trong số này, 4 khu đất đủ điều kiện đấu giá trong năm 2026. 6 khu còn lại dự kiến hoàn tất thủ tục và tổ chức đấu giá trong năm 2027. Nếu được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là nguồn lực đáng kể cho ngân sách thành phố.

Nhưng cùng lúc với việc đưa đất ra đấu giá, Đồng Nai phải kiểm soát thị trường đất đai.

Tại kỳ họp HĐND TP Đồng Nai mới đây, ông Nguyễn Thế Phong - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đại Phước cho rằng, tình trạng thu gom, đầu cơ, làm giá đất để đón quy hoạch, dự án và hạ tầng vẫn cần được kiểm soát.

Theo ông Phong, 1 số tổ chức, cá nhân có thể lợi dụng thông tin để mua gom, môi giới, tạo “sóng”, đẩy giá rồi hưởng chênh lệch. Điều đáng lo là giá đất bị đẩy lên trước khi dự án triển khai có thể tạo áp lực rất lớn cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Cùng với đó là những vi phạm như phân lô, chuyển mục đích sử dụng đất, tự mở đường hoặc xây dựng công trình trái quy định.

Nếu không xử lý sớm, những sai phạm này có thể trở thành hiện trạng, gây khó khăn cho quản lý quy hoạch về sau.

“Đề nghị UBND thành phố có giải pháp mạnh, quyết liệt để kiểm soát, ngăn chặn, chấm dứt tình trạng đầu cơ, làm giá, trục lợi đất đai”, ông Phong đề nghị.

Đất công, đất KCN phải được quản lý chặt

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, quỹ đất công tại các xã, phường cũng trở thành 1 nguồn lực đáng chú ý.

Ông Lý Trọng Nhân - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đa Kia cho rằng, các xã, phường đang quản lý quỹ đất công khá lớn.

Theo ông Nhân, thành phố có thể nghiên cứu tăng phân cấp để địa phương chủ động hơn trong tổ chức đấu giá. Cấp thành phố tập trung hướng dẫn chuyên môn, hoàn thiện pháp lý và hậu kiểm. Cách làm này, nếu được tổ chức chặt chẽ, có thể rút ngắn thời gian đưa đất công vào khai thác.

Tuy nhiên, đất công không phải nguồn lực duy nhất cần rà soát. Đất trong các KCN cũng đang đặt ra những vấn đề về nghĩa vụ tài chính và nguồn thu ngân sách.

Toàn thành phố có 89 KCN được quy hoạch với diện tích hơn 39.000ha. 58 khu đã được thành lập, 44 khu đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy khoảng 76%.

Ông Nguyễn Minh Bình - Bí thư Đảng ủy phường Biên Hòa lưu ý cách thu tiền tại một số KCN. Theo ông Bình, có trường hợp doanh nghiệp đầu tư hạ tầng được Nhà nước cho thuê đất, trả tiền hàng năm. Nhưng khi cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại, doanh nghiệp hạ tầng lại thỏa thuận thu tiền 1 lần cho toàn bộ thời gian thuê.

Các khoản thu có thể gồm tiền thuê lại đất, phí sử dụng hạ tầng, phí quản lý và các khoản liên quan. Nếu không phân định rõ, cơ quan quản lý sẽ khó kiểm soát doanh thu, nghĩa vụ tài chính và nghĩa vụ thuế. Ngân sách có nguy cơ thất thu.

Ông Bình đề nghị rà soát từ khâu Nhà nước cho doanh nghiệp hạ tầng thuê đất đến khi doanh nghiệp này cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại.

Với các KCN mới, cần nghiên cứu phương án phù hợp đối với phần diện tích dự kiến cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại. Với các khu đang hoạt động, cần rà soát diện tích đã cho thuê lại, thời gian thuê còn lại và số tiền doanh nghiệp hạ tầng đã thu.

Liên quan đến việc tháo gỡ điểm nghẽn đất đai, bà Tôn Ngọc Hạnh - Chủ tịch HĐND TP Đồng Nai yêu cầu thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật trong toàn hệ thống. Nếu mỗi nơi hiểu và thực hiện khác nhau, hồ sơ và dự án dễ phát sinh vướng mắc.

Bà Hạnh đề nghị UBND thành phố và các cơ quan liên quan rà soát cụ thể từng vấn đề được nêu. Trọng tâm là quản lý đất đai, đấu giá quyền sử dụng đất, chuẩn bị dự án và giải phóng mặt bằng.

Theo bà Hạnh, những vấn đề thuộc thẩm quyền thành phố phải tập trung giải quyết. Những nội dung vượt thẩm quyền cần kịp thời kiến nghị cấp có thẩm quyền.

Yêu cầu đặt ra là làm rõ trách nhiệm. Giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn. Đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai Đồng Nai để tạo thêm nguồn lực đầu tư phát triển.

Kỳ tới: Giải bài toán dự án chậm triển khai để mở đường tăng trưởng (bài cuối)

×