Ngoại giao quốc tế thời dịch Covid-19

Thứ năm, ngày 09/04/2020 08:52 AM (GMT+7)
Nếu không xảy ra dịch bệnh viêm phổi cấp do virus corona gây ra, thế giới ngoại giao chắc không lộ diện những hình thức và chiêu thức độc đáo và đơn giản nhưng đầy hàm nghĩa khiến thiên hạ không thể không ngỡ ngàng.
Bình luận 0

Cả thế giới hiện trong cuộc chiến chống dịch bệnh Covid-19. Dịch bệnh là kẻ thù chung. Bây giờ, không phải nước này chiến tranh với nước kia, cũng không phải nhóm nước này đối địch với liên quân của nhiều nước khác. Tất cả buộc phải tuyên chiến với dịch bệnh bởi đều bị nó tuyên chiến. Bây giờ, câu hỏi được đặt ra không phải là ai thắng ai hay ai mạnh hơn ai mà là ai đánh bại được dịch bệnh.

Chỉ như thế thôi đã đủ để cho thấy dịch bệnh này buộc chính phủ các quốc gia và chính quyền các vùng lãnh thổ phải điều chỉnh chính sách đối nội cũng như đối ngoại theo hướng phục vụ cho mục tiêu được ưu tiên hàng đầu là chiến thắng dịch bệnh.

Thời dịch bệnh Covid-19 này là thời ngoại giao quốc tế bị thay đổi rất cơ bản. Hoạt động đối ngoại của các quốc gia, dù là song phương hay đa phương, đều bị giảm nhịp độ sôi động đi đáng kể và đều chuyển dịch từ trực tiếp sang trực tuyến rất nhiều. Tất cả các chương trình nghị sự song phương cũng như đa phương đều phải được sắp xếp lại. Lại phải rất lâu rồi mới thấy nhà nước quốc gia có vai trò nổi bật hơn hẳn như hiện tại.

Cũng phải thôi bởi dịch bệnh đe doạ trực tiếp an nguy của quốc gia chứ không phải nhằm vào sự tồn vong của các tổ chức và thể chế quốc tế. Cũng phải thôi khi thực tiễn đòi hỏi các quốc gia phải tự cứu lấy chính mình chứ không thể dựa cậy được vào bên ngoài. Dịch bệnh này khác với những cuộc khủng hoảng hay thảm hoạ thiên tai đã từng xảy ra. Quyết sách của các quốc gia vì thế được hợp pháp hoá bằng lợi ích quốc gia cơ bản và cấp thiết của quốc gia, bằng trách nhiệm của chính phủ quốc gia phải hành động kịp thời và quyết liệt đúng mức để cứu cuộc sống của người dân và tương lai của đất nước, bằng mong đợi của người dân và bằng lòng tin của người dân vào nhà nước.

Dịch bệnh này làm thay đổi ngoại giao quốc tế khi các nước và các đối tác vận hành hoạt động ngoại giao khác trước để thực thi ưu tiên chính sách mới của họ. Đối nội quan trọng và quyết định hơn bao giờ hết nên nay chi phối hoàn toàn đối nội. Mỹ và Trung Quốc vì thế sa đà vào cuộc khẩu chiến và cáo buộc lẫn nhau vô tiền khoáng hậu về nguyên nhân và nguồn gốc của dịch bệnh. Các thành viên EU vì thế bất chấp cả luật pháp chung lẫn kỷ cương nguyên tắc trong EU. Nga vì thế mà không quan ngại Trung Quốc khi là một trong những quốc gia đầu tiên đóng cửa biên giới với Trung Quốc. Hay như cuộc tranh giành khẩu trang giữa nhiều quốc gia với nhau dưới nhiều hình thức khác nhau, từ cấm xuất khẩu đến nẫng tay trên,.... cũng đều cho thấy ngoại giao thời dịch bệnh bị chi phối bởi lợi ích chứ không phải bởi những nguyên tắc và tiêu chí chung lâu nay của quan hệ quốc tế hoặc ít nhất thì cũng chỉ áp dụng những nguyên tắc và tiêu chí chung nào ở mức độ các lợi ích quốc gia cấp thiết không bị tổn hại hoặc ảnh hưởng.

Ngoại giao quốc tế thời dịch bệnh hiện tại phản ánh thế mạnh và điểm yếu của từng quốc gia và đối tác khi phải cùng đương đầu với kẻ thù chung. Không phải cuộc đối địch trực tiếp với nhau mà cuộc đương đầu với dịch bệnh hiện đang phân định mạnh yếu giữa các quốc gia với nhau. Dịch bệnh đã làm hạn chế đáng kể phạm vi hoạt động đối ngoại của các nước và làm cho các trụ cột lâu nay của quan hệ quốc tế cũng như các tác nhân chính của ngoại giao thế giới bị mất đi đáng kể vai trò và ảnh hưởng, đơn giản bởi dịch bệnh hoàn toàn phi chính trị và không hề mang tính ý thức hệ, không phân biệt biên giới quốc gia, không tách bạch giữa đồng minh và đối thủ. 

Khẩu trang đã trở thành biểu tượng cho dịch bệnh này. Vì thế, cái gọi là "Ngoại giao khẩu trang" cũng ra đời cùng dịch bệnh. Qua việc mua bán, tặng cho hay tranh giành khẩu trang giữa các quốc gia và đối tác mà có thể thấy được mức độ tốt đẹp và thân thiện, giả dối hay ích kỷ giữa các quốc gia và đối tác. Khẩu trang chống dịch đã trở thành vũ khí cho ngoại giao tranh thủ hay phân hoá, giúp cho một vật dụng đơn giản và rẻ tiền có thể làm nên hiệu ứng ngoại giao lớn.

Ngoại giao quốc tế hiện thân cho quan hệ quốc tế. Ngoại giao thời dịch bệnh như thế báo hiệu quan hệ quốc tế đang thay đổi mạnh mẽ và thời sau dịch bệnh sẽ là thời mà quan hệ quốc tế sẽ khác trước rất nhiều cả về nội dung lẫn hình thức.

Đại sứ Trần Đức Mậu
Mời các bạn đồng hành cùng báo Dân Việt trên mạng xã hội Facebook để nhanh chóng cập nhập những tin tức mới và chính xác nhất.
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày Xem