Ngồi xích lô, khám phá một Hà Nội rất khác qua từng góc phố

Từ phương tiện mưu sinh đến trải nghiệm du lịch

Giữa dòng xe hối hả quanh hồ Hoàn Kiếm và khu phố cổ, những chiếc xích lô vẫn chậm rãi lăn bánh. Không nhanh, không tiện lợi như taxi hay xe công nghệ, phương tiện ba bánh này lại có sức hấp dẫn riêng: đưa người ngồi trên xe đến gần hơn với phố phường, hàng quán và nhịp sống thường ngày của Hà Nội.

Đã có thời, xích lô được sử dụng để chở người, vận chuyển hàng hóa và là kế sinh nhai của nhiều gia đình. Khi xe máy, ô tô cùng các phương tiện hiện đại trở nên phổ biến, vai trò chuyên chở thường ngày của xích lô dần thu hẹp. Những chiếc xe ba bánh không biến mất mà chuyển sang phục vụ khách tham quan, chủ yếu tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố cổ.

Giờ đây, xích lô đưa du khách đi qua những mái nhà cũ, phố nghề, hàng quán và những góc Hà Nội nhuốm màu thời gian. Người ta tìm đến phương tiện này không phải để đi nhanh hơn mà để chậm lại giữa một thành phố ngày càng hối hả. Mỗi chuyến xe không chỉ đưa khách qua phố mà còn mở ra một cách cảm nhận Hà Nội gần gũi hơn, khi cảnh vật, âm thanh và nhịp sống hiện lên ngay trước mắt.

Ngọc Mai, một người dân Hà Nội, cho biết cô lựa chọn xích lô không chỉ để di chuyển mà còn muốn quan sát thành phố từ một góc nhìn khác.

“Bình thường đi qua phố cổ, tôi thường chỉ chú ý đến đường đi và điểm đến. Ngồi trên xích lô, tôi có thời gian nhìn kỹ hơn những hàng quán, nếp nhà và sinh hoạt của người dân hai bên đường. Đó là trải nghiệm mà taxi hay xe công nghệ khó mang lại”, Ngọc Mai chia sẻ.

Một du khách đến từ Mỹ cũng nhận xét xích lô di chuyển đủ chậm để người ngồi trên xe có thể quan sát mọi thứ xung quanh. Dù thời tiết Hà Nội khá nóng, vị khách vẫn đánh giá đây là trải nghiệm thú vị, rất khác so với những phương tiện từng sử dụng và mang đến một cách cảm nhận thành phố mới mẻ hơn.

Những vòng quay nhọc nhằn giữa phố đông

Đằng sau hành trình thong thả của du khách là công việc nặng nhọc của những người đạp xích lô. Giữa phố đông, họ vừa phải dùng sức đưa khách qua từng tuyến đường, vừa chịu tác động của thời tiết và lượng khách thất thường.

Gắn bó với nghề hơn 20 năm, ông Tần từng chủ yếu chạy tour cho doanh nghiệp du lịch, mỗi chuyến kéo dài từ 2 đến 3 tiếng. Từ sau dịch Covid-19, số tour giảm, ông chuyển sang đón khách tự do với hành trình thường kéo dài khoảng 40 phút.

Mỗi ngày, ông thường chỉ chở được 2–3 chuyến, có ngày không có khách; hôm đông nhất cũng khoảng 4 chuyến. Công việc phụ thuộc nhiều vào mùa du lịch và thời tiết. Mùa thu, khi Hà Nội mát mẻ hơn, lượng khách thường khả quan; những ngày nắng nóng hoặc giao thông đông đúc, cơ hội đón khách lại ít đi.

So với taxi hay xe công nghệ, xích lô di chuyển chậm, số lượt phục vụ hạn chế và phụ thuộc hoàn toàn vào sức người. Giá một chuyến có thể cao hơn quãng đường tương đương bằng phương tiện khác. Tuy nhiên, hành khách lựa chọn xích lô không đơn thuần để di chuyển mà còn để trải nghiệm thành phố theo một nhịp khác.

“Khách nước ngoài thích đi xích lô vì xe đi chậm, họ có thể ngắm phố phường. Đó là điều những phương tiện khác khó mang lại”, ông Tần nói.

Sau hơn hai thập niên, ông vẫn mong tiếp tục gắn bó với những vòng xe. Với ông, xích lô không chỉ là kế sinh nhai mà còn là công việc đã trở thành một phần cuộc sống, góp sức duy trì một phương tiện từng quen thuộc trên phố phường Hà Nội.

Giữ những vòng quay trong đời sống du lịch Hà Nội

Trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Bùi Xuân Đính (Viện Dân tộc học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho biết, xích lô được du nhập vào Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc, tên gọi “xích lô” được Việt hóa từ tiếng Pháp “cyclo”. Trải qua thời gian, phương tiện này dần được cải biến về hình thức và công năng. Từ phương tiện chuyên chở gắn với sinh kế của người lao động, xích lô ngày nay chủ yếu phục vụ hoạt động tham quan và có thể được nhìn nhận như một nét văn hóa do con người tạo ra trong quá trình sống.

Theo ông, để xích lô có sức sống lâu dài trong đời sống du lịch Hà Nội, yếu tố quan trọng nhất vẫn là người làm nghề. Khi có kiến thức và kỹ năng phù hợp, người đạp xích lô không chỉ đưa khách qua phố mà còn có thể trở thành một “hướng dẫn viên đường phố”, góp phần giới thiệu các địa danh, câu chuyện và nét sinh hoạt của Thủ đô.

Muốn làm được điều đó, đội ngũ lái xe cần có kỹ năng giao tiếp, kiến thức về điểm đến và đạo đức nghề nghiệp; giá cả, thời gian, lộ trình phải được thông báo rõ ràng. Hoạt động xích lô cũng cần được quản lý bài bản, xây dựng tuyến tham quan phù hợp và bảo đảm an toàn trong điều kiện giao thông đông đúc.

Giữa một đô thị ngày càng hối hả, xích lô tìm thấy giá trị mới trong chính nhịp đi chậm rãi. Từ phương tiện mưu sinh, những vòng xe ấy dần trở thành một nét văn hóa đô thị và sản phẩm du lịch, vừa mở ra cách khám phá Hà Nội gần gũi hơn, vừa lưu giữ hình ảnh từng gắn bó với đời sống Thủ đô.

×