Ngư lôi siêu khoang Hoot của Iran mạnh cỡ nào? Vì sao là "át chủ bài" trên vịnh Ba tư, khiến tàu chiến "ám ảnh"?

Trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông thường xuyên leo thang, Iran nhiều lần nhấn mạnh khả năng sử dụng các loại vũ khí chiến lược để bảo vệ lợi ích của mình tại các tuyến hàng hải quan trọng. Trong số đó, ngư lôi siêu khoang Hoot được xem là một trong những vũ khí đáng chú ý nhất của hải quân Iran.

Loại ngư lôi này được mô tả như một “tên lửa dưới nước” nhờ tốc độ cực cao và khả năng tấn công bất ngờ. Theo Naval Technology, Hoot có thể đạt vận tốc tới 320–360 km/giờ dưới nước, nhanh gấp nhiều lần ngư lôi thông thường. Với tốc độ này, thời gian từ lúc phóng đến khi tiếp cận mục tiêu có thể chỉ tính bằng vài chục giây, khiến việc né tránh gần như không thể.

Nguồn gốc và quá trình phát triển của ngư lôi siêu khoang Hoot

Ngư lôi Hoot (trong tiếng Ba Tư có nghĩa là “cá voi”) được Iran phát triển từ đầu những năm 2000. Nhiều chuyên gia quân sự cho rằng thiết kế của nó dựa trên nguyên lý của VA-111 Shkval, loại ngư lôi siêu khoang do Liên Xô phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Iran lần đầu công bố thử nghiệm Hoot trong một cuộc tập trận hải quân năm 2006 tại Vịnh Ba Tư. Khi đó, truyền hình nhà nước Iran đã phát sóng hình ảnh phóng thử loại vũ khí này, khẳng định nó có tốc độ vượt xa các loại ngư lôi thông thường.

Theo tạp chí Jane’s Defence Weekly, việc Iran công khai thử nghiệm Hoot được xem là thông điệp chiến lược nhằm thể hiện năng lực răn đe của nước này tại khu vực eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu.

Đến năm 2015, Iran lần đầu trưng bày công khai ngư lôi Hoot tại một triển lãm vũ khí ở Tehran, xác nhận rằng loại vũ khí này đã được đưa vào biên chế trong hải quân Iran từ nhiều năm trước.

Công nghệ siêu khoang giúp đạt tốc độ cực lớn

Điểm khác biệt lớn nhất của Hoot nằm ở công nghệ siêu khoang - một công nghệ hiếm trong chiến tranh hải quân.

Trong điều kiện thông thường, vật thể di chuyển dưới nước phải chịu lực cản rất lớn vì mật độ nước cao hơn không khí hàng trăm lần. Chính lực cản này khiến phần lớn ngư lôi truyền thống chỉ đạt tốc độ khoảng 60–90 km/giờ.

Tuy nhiên, ngư lôi siêu khoang hoạt động theo cơ chế hoàn toàn khác. Ở phần mũi của Hoot có một thiết bị tạo khoang đặc biệt. Khi ngư lôi được phóng đi, thiết bị này tạo ra một bong bóng khí lớn bao quanh toàn bộ thân vũ khí. Nhờ lớp khí này, thân ngư lôi gần như không tiếp xúc trực tiếp với nước, qua đó giảm mạnh lực ma sát.

Theo trang quân sự Naval News và Military Chronicle, việc triệt tiêu phần lớn lực cản giúp ngư lôi siêu khoang đạt tốc độ cực cao – thậm chí nhanh hơn nhiều tàu ngầm và tàu chiến trên mặt nước. Chính cơ chế này cho phép Hoot đạt tốc độ lên tới 320–360 km/giờ, tương đương khoảng 100 m/giây dưới nước. Với tốc độ và cự ly này, các chiến hạm với vận tốc di chuyển chỉ khoảng 50km/giờ hầu như không có khả năng né tránh.

Động cơ phản lực và sức công phá dưới nước

Không giống các ngư lôi truyền thống sử dụng chân vịt, Hoot được trang bị động cơ tên lửa nhiên liệu rắn. Theo phân tích của GlobalSecurity.org, một số ngư lôi siêu khoang sử dụng nhiên liệu có thể phản ứng với nước biển để tạo lực đẩy rất mạnh.

Nhờ động cơ phản lực này, ngư lôi có thể tăng tốc nhanh ngay sau khi rời ống phóng. Với tốc độ cực cao, một cuộc tấn công từ cự ly tối đa có thể chỉ mất khoảng một phút để tiếp cận mục tiêu.

Về sức công phá, các nguồn quân sự như Defense News cho rằng Hoot mang đầu đạn khoảng 200 kg thuốc nổ. Khi phát nổ dưới thân tàu, sóng xung kích trong môi trường nước có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho cấu trúc của tàu.

Không giống tên lửa chống hạm thường đánh vào phần thượng tầng, ngư lôi phát nổ dưới mớn nước, nơi cấu trúc tàu yếu hơn. Sóng xung kích có thể: Làm gãy sống lưng tàu; Phá vỡ kết cấu thân tàu; Khiến tàu mất ổn định và chìm nhanh...

Trong nhiều thử nghiệm hải quân trên thế giới, chỉ một quả ngư lôi hạng nặng cũng đủ đánh chìm tàu hộ vệ hoặc gây hư hại nghiêm trọng cho tàu khu trục.

Nhận định về loại ngư lôi đặc biệt của Iran, chuyên gia quân sự Andrei Klintsevich, Giám đốc Trung tâm Phân tích Xung đột Chính trị và Quân sự của Nga, cho biết trên báo Rossiyskaya Gazeta rằng về mặt kỹ thuật, ngư lôi Hoot có thể được triển khai từ tàu ngầm hoặc từ các căn cứ ven biển được bố trí sẵn.

Theo ông, nhiều căn cứ trong số này được xây dựng dưới dạng những đường hầm bí mật khoét sâu trong các vách đá ngầm dọc bờ biển Strait of Hormuz. Từ các vị trí ẩn giấu này, lực lượng Iran có thể theo dõi và đặt trong tầm tấn công hầu như mọi tàu thuyền quân sự đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Hạn chế và vai trò của ngư lôi Hoot trong chiến lược quân sự Iran

Dù sở hữu tốc độ cực cao, ngư lôi siêu khoang cũng có một số hạn chế đáng kể. Theo Naval Technology, lớp bong bóng khí bao quanh thân ngư lôi khiến các hệ thống dẫn đường phức tạp khó hoạt động. Vì vậy, Hoot không thể tự tìm kiếm mục tiêu như nhiều ngư lôi hiện đại mà chủ yếu di chuyển theo quỹ đạo đã được lập trình trước.

Ngoài ra, tầm bắn của loại vũ khí này tương đối hạn chế. Các chuyên gia ước tính Hoot chỉ có tầm bắn khoảng 8–13 km, tương tự ngư lôi Shkval của Liên Xô.

Điều đó buộc tàu ngầm hoặc tàu mặt nước phải tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách khá gần trước khi phóng. Bên cạnh đó, động cơ phản lực dưới nước tạo ra tiếng ồn lớn, khiến cả ngư lôi và tàu phóng có nguy cơ bị phát hiện bởi sonar của đối phương.

Tuy vậy, theo các phân tích của Defense One và The National Interest, Hoot vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược tác chiến bất đối xứng của Iran.

Trong môi trường biển hẹp như Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz, một vũ khí có tốc độ cao và khả năng tấn công bất ngờ như Hoot có thể tạo ra mối đe dọa đáng kể đối với các tàu chiến cỡ lớn.

Chính vì vậy, dù còn nhiều tranh cãi về hiệu quả thực chiến, ngư lôi siêu khoang Hoot vẫn được xem là một trong những vũ khí đặc biệt giúp Iran tăng cường năng lực răn đe trên biển và cân bằng thế trận trước các hải quân mạnh hơn về công nghệ.

×