Người đảm nhiệm chức Tổng Bí thư thời gian dài nhất trong lịch sử của Đảng

Tổng Bí thư Lê Duẩn tên thật là Lê Văn Nhuận, sinh ngày 7/4/1907, mất ngày 10/7/1986. Quê quán Quảng Trị. Đồng chí Lê Duẩn là Tổng Bí thư từ năm 1960 đến năm 1986.

Xuất thân từ một gia đình lao động có truyền thống yêu nước, đồng chí Lê Duẩn sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Ông còn là người học trò lỗi lạc, người cộng sự đắc lực của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong lịch sử Ðảng ta, đồng chí Lê Duẩn có thời gian giữ trọng trách Tổng Bí thư dài nhất, 26 năm, kể từ năm 1960 đến 1986.

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), những cống hiến của Tổng Bí thư Lê Duẩn đối với sự nghiệp cách mạng là vô cùng to lớn.

Ngay từ trước Cách mạng Tháng Tám, ông đã là Ủy viên Trung ương Đảng từ rất sớm (giai đoạn 1938-1939) và từng đảm nhiệm vai trò Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ. Trong thời kỳ hoạt động bí mật, ông cùng nhiều đồng chí lãnh đạo chủ chốt khác như Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Linh, Phạm Hùng, Tôn Đức Thắng từng bị thực dân Pháp bắt và đày ra nhà tù Côn Đảo sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, các chiến sĩ cộng sản từ Côn Đảo được đón trở về đất liền để tiếp tục nhiệm vụ. Ngay lập tức, đồng chí Lê Duẩn cùng Đảng bộ Nam Bộ bắt tay vào lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ từ ngày 23/9/1945. Ông được bổ sung vào Xứ ủy và giữ chức Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng tại miền Nam trong suốt những năm tháng khói lửa. Đến Đại hội II năm 1951, khi Trung ương Cục miền Nam được thành lập, ông tiếp tục được bầu vào Trung ương và đảm nhiệm vai trò Bí thư Trung ương Cục.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Trong giai đoạn đen tối và khó khăn nhất của cách mạng miền Nam (1954–1957), đồng chí Lê Duẩn được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương phân công ở lại miền Nam để bám trụ và chỉ đạo phong trào.

Năm 1957, ông được điều ra Hà Nội để tham gia lãnh đạo công tác chung của Trung ương. Tại Đại hội III (năm 1960), đồng chí Lê Duẩn được bầu làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Trên cương vị này, suốt 15 năm (1960–1975), ông đã cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chính trị đưa ra những quyết sách chiến lược, lãnh đạo toàn dân, toàn quân đánh thắng đế quốc Mỹ, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đây được xem là mốc son chói lọi, thể hiện tư duy quân sự và chính trị sắc bén của "những bộ óc vĩ đại" thời đại Hồ Chí Minh.

Tại Đại hội IV (tháng 12/1976) và Đại hội V (tháng 3/1982), đồng chí Lê Duẩn tiếp tục được bầu làm Tổng Bí thư.

Giai đoạn 10 năm sau giải phóng (1976–1986) là thời kỳ đất nước đối mặt với những thử thách chưa từng có: vừa phải khắc phục hậu quả nặng nề của 30 năm chiến tranh, khôi phục kinh tế, vừa phải đương đầu với hai cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và phía Bắc, đồng thời thực hiện nghĩa vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng.

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nhận định rằng, cần phải nhìn nhận sâu sắc bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ mới thấy hết được bản lĩnh kiên cường của Tổng Bí thư Lê Duẩn. Đó là giai đoạn mà đất nước ở trong tình thế "tay chống trời, tay giữ đất", vừa lo xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa căng mình bảo vệ Tổ quốc trước sự bao vây cấm vận và các thế lực thù địch.

Mặc dù phải đối mặt với khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng, nhưng dưới sự chèo lái của Tổng Bí thư Lê Duẩn và tập thể Trung ương, Việt Nam đã đứng vững, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và từng bước tìm đường thoát khỏi khủng hoảng.

Trong những năm cuối đời, Tổng Bí thư Lê Duẩn cùng các đồng chí lãnh đạo cấp cao như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Chí Công, Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt đã trăn trở tìm tòi hướng đi mới cho nền kinh tế.

Dù Tổng Bí thư Lê Duẩn qua đời vào tháng 7/1986, ngay trước thềm Đại hội VI, nhưng những chỉ đạo và định hướng của ông trong các nghị quyết Trung ương trước đó đã góp phần quan trọng đặt nền móng cho đường lối Đổi mới, mở ra một chương mới cho sự phát triển của đất nước.

"Tuy Tổng Bí thư Lê Duẩn không còn chứng kiến Đại hội VI, nhưng có thể nói công lao suốt chặng đường tìm tòi đổi mới của đồng chí là rất lớn. Từ Nghị quyết Trung ương 6 khóa IV năm 1979, bao nhiêu nghị quyết, bao nhiêu bước ngoặt quan trọng trong các quyết định sau này đều có vai trò của Tổng Bí thư Lê Duẩn cả", PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nhấn mạnh.

×