Người hút thuốc lá điện tử bị xử phạt tới 5 triệu đồng

Không treo biển thông báo "không bán cho người dưới 18 tuổi" có thể bị xử phạt đến 3 triệu đồng

Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026 được Chính phủ vừa ban hành. Cụ thể, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng. Đây là mức xử phạt trực tiếp áp dụng với người dùng trong bối cảnh các sản phẩm này ngày càng phổ biến, đặc biệt ở giới trẻ.

Theo quy định mới, không chỉ người trực tiếp sử dụng bị xử phạt mà cá nhân, tổ chức để người khác sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu, chiếm hữu hoặc quản lý của mình cũng có thể bị phạt 5-10 triệu đồng.

Ngoài hình thức phạt tiền, cơ quan chức năng còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy sản phẩm vi phạm theo quy định. Bên cạnh hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, các vi phạm liên quan đến kinh doanh thuốc lá cũng bị quản lý chặt hơn. Cơ sở bán thuốc lá không treo biển thông báo không bán cho người dưới 18 tuổi có thể bị xử phạt đến 3 triệu đồng.

Việc bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi, trưng bày sai quy định hoặc bán sản phẩm không có cảnh báo sức khỏe bị phạt tới 5 triệu đồng, thậm chí đình chỉ kinh doanh 1-3 tháng. Các vi phạm về in ấn, ghi nhãn cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá bị xử phạt rất nặng, lên tới 40 triệu đồng, kèm theo đình chỉ hoạt động đến 6 tháng và buộc thu hồi hoặc tiêu hủy sản phẩm vi phạm.

Mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá

Trao đổi với PV Dân Việt, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên – Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, theo các nghiên cứu tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó phần lớn là do hút thuốc chủ động. Con số tử vong này cao gấp hơn 10 lần số lượng tử vong do tai nạn giao thông hàng ngày, nhiều hơn rất nhiều so với nhiều nguyên nhân tử vong khác mà xã hội thường chú ý.

Thuốc lá là nguyên nhân chính gây ung thư phổi, nghiên cứu của Bệnh viện K trung ương cho thấy, trong số những người bị ung thư phổi, tỷ lệ người hút thuốc lá là 96,8%. Khi hút thuốc lá nguy cơ ung thư phổi cao gấp 10–20 lần so với người không hút. Bệnh thường có tiên lượng xấu và tỷ lệ tử vong cao. Ngoài ra, thuốc lá còn làm tăng mạnh nguy cơ bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Những tổn thương này thường không thể hồi phục hoàn toàn và có thể tái phát nhiều lần.

Không chỉ dừng lại ở đó, thuốc lá còn ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, gây vô sinh ở cả nam và nữ, làm tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu và giảm cân nặng trẻ sơ sinh. Những tác động này kéo dài qua nhiều thế hệ, ảnh hưởng đến chất lượng dân số.

Thực tế, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ đang gia tăng nhanh, đặt ra lo ngại rõ rệt về sức khỏe cộng đồng. Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi đã tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Ở nhóm 13-15 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

Mới nhất, một nghiên cứu gần 2.500 sinh viên ở Hà Nội, Đà Nẵng, Huế và TPHCM cho thấy tuổi trung bình bắt đầu sử dụng các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là 16,9. Đáng chú ý, mức độ sử dụng gia tăng song hành với những ngộ nhận còn phổ biến. Hơn 62% sinh viên được khảo sát cho rằng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng có thể giúp bỏ thuốc lá điếu.

Nhận thức sai lệch này làm suy giảm mức độ cảnh giác đối với sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện để hành vi dùng thử diễn ra dễ dàng hơn, nhất là trong nhóm tuổi trẻ vốn chịu ảnh hưởng mạnh từ tâm lý tò mò và xu hướng tiêu dùng mới.

Theo Giám đốc Trung tâm Chống độc, một trong những giải pháp mang tính căn cơ và bền vững là cấm hút thuốc lá đối với công dân Việt Nam sinh từ năm 2010 trở đi.

Theo quy định hiện hành, trẻ em là đối tượng bị cấm hút thuốc lá. Tuy nhiên, khi vượt qua độ tuổi này, một cá nhân lại mặc nhiên trở thành “được phép hút”, và nghiên cứu cho thấy qua độ tuổi này tỷ lệ hút thuốc lá ở người trẻ Việt Nam bùng nổ hút thuốc từ một vài phần trăm tới vài chục phần trăm, rồi duy trì thói quen, nghiện đó suốt đời. Chính khoảng trống trong chính sách này đã khiến vòng lặp nghiện thuốc và những hậu quả nặng nề tiếp tục tái diễn qua nhiều thế hệ.

Từ góc độ y tế, rủi ro của thuốc lá điện tử không chỉ dừng ở nicotine. TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cảnh báo, các sản phẩm này có thể chứa nhiều hóa chất độc hại, thậm chí bị pha trộn ma túy tổng hợp, cần sa tổng hợp và các chất hướng thần mới.

Theo chuyên gia, độc tính của những chất này rất phức tạp, có thể ảnh hưởng đến thần kinh, tâm thần, tim mạch và nhiều cơ quan nội tạng. Đặc biệt, việc phát hiện độc chất trong các trường hợp ngộ độc không hề đơn giản. Nhiều chất sau khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành dạng khác, khiến các xét nghiệm thông thường khó xác định đầy đủ thành phần. Điều này không chỉ làm tăng rủi ro cho người sử dụng mà còn gây khó khăn cho quá trình chẩn đoán và điều trị.

Trong bối cảnh đó, kiểm soát thuốc lá điện tử cần được nhìn nhận như một yêu cầu tổng thể. Giải pháp không chỉ nằm ở chế tài xử phạt mà còn đòi hỏi sự kết hợp giữa truyền thông, giáo dục, giám sát môi trường mạng và nâng cao nhận thức trong nhóm trẻ tuổi.

×