Bình luận
0
Nguyễn Đăng Tuân sinh năm 1772 trong một gia đình nho học, cha là Tiến sĩ Nguyễn Đăng Hoành, tên tự là Tín Phu, hiệu là Thận Trai, tính tình thuần chất, lối học chủ nghĩa duy lý. Dưới triều Tây Sơn, ông ở ẩn để nuôi chí. Buổi đầu đời vua Gia Long, chú trọng người tài, ông được chọn vào làm việc ở Viện Hàn lâm, từng làm quan Tri huyện Ngọc Sơn, rồi được triệu về kinh sung chức Tư giảng ở Công phủ, sau đổi làm Thị giảng ở cung Chấn Hanh.
Năm Minh Mạng thứ nhất (1820) bổ làm Thiêm sự bộ Lễ. Năm Minh Mạng thứ 8 (1827), ông được thăng chức, bổ nhiệm làm Hộ tào Bắc thành, sau chuyển sang Binh tào, vào làm Hữu Tham tri bộ Lễ. Năm Minh Mạng thứ 11 (1830), vua sai quan sửa chữa luật lệ, sung ông chức Phó Tổng tài. Năm sau thăng hàm Tả Tham tri bộ Lễ rồi về hưu. Năm Minh Mạng thứ 16 (1835), ông được sung chức Sư bảo của hoàng tử. Vua rất trông mong, đặt nhiều kỳ vọng vào ông.
Trong số các hoàng tử mà ông dạy dỗ, có Nguyễn Phúc Miên Tông, sau này là vua Thiệu Trị. Nguyễn Đăng Tuân là người lễ giáo, dạy bảo các hoàng tử cẩn trọng và rất nghiêm nên được vua Minh Mạng hết sức yêu quý. Ông từng nói “Các hoàng tử ở nhà Tập Thiện, lúc tiến, lúc dừng, phần nhiều chưa hợp lễ, nếu chỉ giảng tập lễ phép thường thôi, sợ khó nên người có đức. Xin tham chước khuôn phép giảng học về Minh Mạng năm thứ 4, nghĩ định điều lệ, để cho cách dạy từ lúc bé được đứng đắn, và liệt ra tiết mục rõ ràng dâng lên”[1]. Chính nhờ sự tận tụy, hết lòng với nhiệm vụ cao cả, ông được gia hàm Thượng thư.
Ít lâu sau, ông xin cáo quan về làng. Tháng giêng (1941), khi vua Thiệu Trị lên ngôi năm thứ nhất đã ban dụ: “Tham tri bộ Lễ Nguyễn Đăng Tuân là người dạy dỗ trẫm học hành, trải qua nhiều năm nên già yếu, bệnh tật, đã mấy lần dâng sớ xin về nghỉ hưu nhưng Hoàng khảo còn thương tiếc cựu thần không nỡ cho về, sau sức khỏe ngày càng yếu nên đành thuận theo ý nguyện, ban cho giữ nguyên hàm về nghỉ hưu. Đến nay, các hoàng đệ của ta đã trưởng thành đều nhờ công lao dạy dỗ của viên ấy. Vậy, nay lại gọi ra cho làm ấu bảo của Hoàng tử và gia thưởng hàm Thượng thư, làm việc thêm 4-5 năm nữa vẫn giúp ích được nhiều”[2].
Năm đó, ông lại được khôi phục chức Sư bảo của hoàng tử, hoàng đệ. Năm Thiệu Trị thứ 2 (1842), khi vua có chuyến Bắc tuần, ông được sung chức Đại thần ở lại kinh thành, thăng thụ chức Hiệp biện đại học sĩ, sung chức Sư bảo như cũ. Có thể thấy, vua Thiệu Trị hết sức nể trọng học vấn uyên bác của Nguyễn Đăng Tuân nên rất thành kính, đối đãi trọng thị với người thầy dạy. Dù trước đó, được cho phép về quê dưỡng già nhưng vì quý trọng trí tuệ, tấm gương đạo đức sáng ngời của ông mà vua vẫn khẩn thiết mời vào làm thầy cho các hoàng tử.
Tháng 9 cùng năm, ông dâng sớ tâu bị bệnh đau đầu, khó thở, xin được về quê dưỡng bệnh. Vua không nỡ trái ý mãi, bèn y cho về nghỉ, ban thưởng cho 10 củ sâm Cao Ly, 10 tấm quế Thanh, 100 lạng bạc để chi cho việc thuốc thang. Lại truyền cho bộ Công phái một chiếc thuyền có mui cho binh lính đi theo, bộ Lễ phái một thuộc viên, Viện Thái y phái một thuộc viên hộ tống trên đường đi. Ngày lên đường, vua truyền hoàng tử Hồng Bảo đích thân tiễn thầy dạy lên thuyền và truyền cho quan tỉnh Quảng Bình điều phái phu trạm đợi sẵn tại bến thuyền Hồ Xá (Quảng Trị) hộ tống về quê.
Nguyễn Đăng Tuân là người thận trọng, ít nói, sung làm chức Bảo phó lâu năm, sau khi về quê, vua mến nhớ khôn nguôi. Năm Thiệu Trị thứ 4 (1844), vua sai Nội các mang sắc thư đến nhà hỏi thăm sức khỏe, phong hàm Vĩnh Lộc đại phu Hiệp biện đại học sĩ. Hàng năm, chia một nửa lương bổng, lại cho người con thứ tập ấm là Nguyễn Đăng Đạc làm Tư vụ cùng cháu là cử nhân Nguyễn Đăng Hành ở nhà phụng dưỡng.
Ông đã dâng sớ khẩn thiết từ chối: “Quan tước là để khuyến khích hiền tài, bổng lộc là để nuôi dưỡng liêm khiết. Thần là kẻ thư sinh, lập nên nghiệp nhà, làm quan đến thự Tòng nhất phẩm, vinh quý biết nhường nào. Đã không thể làm được việc gì, chống gậy ở chỗ quê hương, vui mừng trông thấy cảnh thái bình, tự biết đã được may mắn quá phận! Thần trải thờ ba triều, bấy lâu nhờ về lương làm quan, cộng với hơn 10 mẫu ruộng của tiền nhân để lại, không đến nỗi thiếu ăn; lại được ơn cho nhiều bạc lụa, cũng đủ ăn gầy lúc tuổi già… Nếu được rủ lòng thương đến, thì số lương cho một năm một nửa, thần tôi xin lĩnh một kỳ để tỏ vẻ vang được ơn vua cho. Còn như thưởng cho quan hàm và lương cho từ sang năm trở đi, xin được theo như chí của thần chuẩn cho định miễn…”. Vua Thiệu Trị phê vào bản sớ rằng:“Tiên sinh thân tuy ở nơi điền dã, lòng vẫn để ở nơi cửa vua, há chẳng thấy chế độ nhà Hán “Không có quân công, không được phong hầu”, thế mà Hoành Vinh, Khổng Bá đều được tước Quan nội hầu, đời cổ nói không âm đức nào không báo, không lời nói nào là không đều”. Lễ phải là vậy, hà tất phải từ chối”[3].
Cảm kích trước tấm lòng của người thầy, vua làm bài thơ đề tặng. Khi Nguyễn Đăng Tuân đến cáo từ, cảm động đến chảy nước mắt, khuyên vua giữ gìn long thể để lo việc công, yêu đức nghĩa. Vua cũng vì thế mà cảm động, quý tặng ông nhân sâm bồi bổ sức khỏe, một bộ tập đầu thơ Ngự chế, một bộ Bắc tuần thi tập, một bộ áo chầu, sai quan ở bộ chuẩn bị binh thuyền hộ tống về quê. Lại sai hoàng tử thứ hai là Phúc Tuy đưa tiễn lên thuyền, an ủi, hỏi han, rồi về tâu lại.
Tháng 12 Thiệu Trị năm thứ 4 (1844), Hiệp biện đại học sĩ hưu trí Nguyễn Đăng Tuân mất tại quê nhà, thọ 73 tuổi. Vua thương xót, cho truy tặng hàm Thiếu sư, lại ban cho tên thụy là Văn Chính, gia cấp cho 3 cây gấm hoa, 5 cây sa hoa, vải lụa mỗi thứ 50 tấm, 1.000 quan tiền. Chuẩn cho con trưởng là Tổng đốc Sơn-Hưng-Tuyên Nguyễn Đăng Giai về quê lo liệu vệc tang, sai Bố chính Quảng Bình là Nguyễn Văn Đạt đến tế một tuần.
Ngày an táng, vua sai Từ tế sứ Tôn Thất Trật khâm lệnh đến tế một tuần rượu, làm một bài thơ để viếng và một đạo sắc làm lễ phần hoàng, khi tuần rượu tế thì tuyên đọc, còn một đạo giấy rồng giao cho con cháu nhận giữ để làm gia bảo. Lại cho soạn công trạng khắc vào bia đá, dựng bia ở làng Phù Chánh quê hương ông.
Năm Tự Đức thứ nhất (1848), vua nhớ ơn công lao của Nguyễn Đăng Tuân đã làm 2 bài thơ và ban dụ “Thận Trai tiên sinh, trước sung tây tịch, giúp ích rất nhiều vẫn canh cánh trong lòng, không thể thôi được”[4]. Sai đem thơ mang đến đọc để tế điện. Khi quần thần báo lại cảnh nhà thanh bạch, vua liền ban sắc giao cho ty quan Quảng Bình có trách nhiệm dựng nhà thờ.
Ban đầu ông được an táng tại Phù Chánh, nay là thôn Nội Mai, xã Hưng Thủy. Về sau con cháu cất bốc lên ở Động Êm, dưới chân dốc Sỏi, thuộc xã Hưng Thủy. Do hoàn cảnh chiến tranh, nhà thờ, sắc phong, trước tác, hiện vật con cháu không lưu giữ được gì, chỉ sót lại bức bình phong. Tại phần mộ cũ còn tấm bia đá có tựa đề “Phù Chính hương hiền từ bia ký”, nghĩa là bia đề hương hiền Phù Chính.
Ông Võ Danh Thuần, Chủ tịch UBND xã Hưng Thủy cho biết, với trí tuệ, tài năng và những cống hiến to lớn của Hiệp biện đại học sĩ Nguyễn Đăng Tuân trong lịch sử, chính quyền xã và dòng họ Nguyễn Đăng mong muốn các cơ quan chức năng của tỉnh sớm xem xét, xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa đối với khu mộ, nhà thờ để có kế hoạch phục hồi, tôn tạo di tích làm nơi giáo dục truyền thống lịch sử cho thế hệ trẻ.
Mặc dù lên ngôi vương nhưng vua Thiệu Trị vẫn giữ trọn đạo làm trò, hết sức yêu mến, kính trọng ân đức với người thầy. Tình cảm sâu nặng giữa vua Thiệu Trị và Hiệp biện đại học sĩ Nguyễn Đăng Tuân càng làm ngời sáng thêm truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam.
Dự án Khu đô thị thể thao Olympic tại Hà Nội đang được đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng. Riêng xã Hồng Vân đã phát thông báo thu hồi gần 13.800 thửa đất, đạt khoảng 95% kế hoạch.
Chia sẻ
Nhiều khu vực tại phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai, từ những khu đất trũng, đường nhỏ hẹp và dân cư thưa thớt nay đang thay đổi nhanh theo tiến độ của hàng loạt dự án giao thông lớn.
Chia sẻ
Tin thời tiết mới nhất, Hà Nội và nhiều tỉnh thành phố tiếp tục có mưa trong chiều tối nay. Ngay sau đợt mưa giải nhiệt này, các chuyên gia khí tượng dự báo khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ khả năng sẽ có một đợt nắng nóng diện rộng, diễn ra từ ngày 1-3/6.
Chia sẻ
Trước tình trạng nhiều bãi cát ven sông mọc lên trái phép gây ô nhiễm môi trường đã tồn tại nhiều năm, ngày 28/5, UBND xã Thiên Lộc (Hà Nội) đã tiến hành ráo chắn các lối ra vào bằng hàng rào thép, yêu cầu tháo dỡ các công trình vi phạm.
Chia sẻ
Tóm tắt tiêu chuẩn của việc sáp nhập thành lập thôn mới, tổ dân phố mới; số lượng hộ gia đình đối với thôn mới, tổ dân phố mới có yếu tố đặc thù; trình tự, thủ tục, hồ sơ thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn mới, tổ dân phố mới theo nội dung Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 26/5/2026. quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Chia sẻ
Với 100% số phiếu tán thành, bà Trương Thị Thanh Nhàn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Hoàn Kiếm đã được bầu giữ chức Chủ tịch HĐND phường khoá II, nhiệm kỳ 2026-2031.
Chia sẻ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, Việt Nam và Thái Lan cần vượt lên tư duy hợp tác song phương truyền thống, cùng kiến tạo một không gian kinh tế bổ trợ, ở đó hai nước không cạnh tranh bằng cách đi riêng lẻ mà cùng nâng vị thế của nhau trong chuỗi giá trị ASEAN, năng lực tự cường của ASEAN và cùng đóng góp cho tăng trưởng bền vững của khu vực.
Chia sẻ
Ngay khi được CLB CAHN mua đứt với mức đãi ngộ gia tăng, tiền vệ Stefan Mauk sẽ bước vào cuộc đối đầu sinh tử với đội bóng cũ.
Chia sẻ
Sở hữu vị trí cửa ngõ Ocean Park 2, phân khu Prime Garden thuộc dự án The Parkland chính là chìa khóa hiện thực hóa giấc mơ an cư phía Đông Thủ đô. Dự án mang đến chất sống đô thị đích thực với đặc quyền “3 tầng” trải nghiệm hoàn chỉnh: Hệ sinh thái đại đô thị Ocean City, tiện ích The Parkland, song hành cùng đặc quyền chỉ có tại Prime Garden.
Chia sẻ
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến chuyên gia nhằm hoàn thiện chuẩn nghèo đa chiều mới cho giai đoạn 2027 – 2030 tại khu vực TP.HCM
Chia sẻ
Nhóm cổ phiếu công nghệ chìm trong sắc đỏ khi dòng tiền rút mạnh khỏi thị trường, riêng chiều giảm áp đảo hơn 927 tỷ đồng. Áp lực bán lan rộng ở FPT, GEE, CMG khiến VN-Index mất gần 11 điểm trong phiên 28/5.
Chia sẻ
Lãnh đạo xã An Nhơn Tây khẳng định tinh thần đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời đặt mục tiêu phát triển địa phương trở thành phường trực thuộc TP.HCM trong thời gian tới.
Chia sẻ
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường yêu cầu các địa phương, sở, ngành tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để sớm triển khai đồng bộ các dự án nhà ở xã hội.
Chia sẻ
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho rằng nếu cán bộ còn sợ sai, né tránh trách nhiệm, thiếu tinh thần đổi mới và không theo kịp yêu cầu vận hành bộ máy mới thì sẽ trở thành điểm nghẽn đối với sự phát triển của thành phố.
Chia sẻ
Sau một năm hoạt động, mô hình chính quyền hai cấp tại Phú Thọ đã vận hành ổn định, đi vào nền nếp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương khẳng định.
Chia sẻ
Chùa Nhẫm Dương, phường Nhị Chiểu (Hải Phòng) có nhiều điều kỳ thú, trong đó có bức tượng "Vua sám hối" - "Phật tọa trên lưng vua".
Chia sẻ
Ngày 28/5, Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt phối hợp với Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup) tổ chức lễ khởi công công trình “Điểm trường mơ ước” tại bản Ban, xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị.
Chia sẻ
Ngày 27/5, hệ thống điện miền Trung – Tây Nguyên tiếp tục ghi nhận mức tiêu thụ cao kỷ lục khi cả công suất cực đại lẫn sản lượng điện tiêu thụ trong ngày đều lập đỉnh mới trong năm 2026.
Chia sẻ
Sau gần 1 tháng ra quân cao điểm, Đội CSGT đường bộ số 3, Phòng CSGT Công an tỉnh Ninh Bình đã phát hiện, xử lý hơn 250 trường hợp thanh thiếu niên vi phạm, tạm giữ 168 phương tiện, góp phần bảo đảm trật tự an toàn giao thông trên địa bàn.
Chia sẻ
Hội Nông dân tỉnh Lào Cai vừa phối hợp với Hội Nông dân xã Phong Hải tổ chức ra mắt Tổ Hội nông dân nghề nghiệp trồng và chăm sóc chè Bát Tiên; đồng thời giải ngân 1 tỷ đồng từ Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh cho 10 hộ hội viên, góp phần thúc đẩy liên kết sản xuất, phát triển thương hiệu chè địa phương theo hướng bền vững.
Chia sẻ
Sau khi thực hiện sáp nhập các đơn vị hành chính, tỉnh Phú Thọ đang tập trung tổng lực để rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch đô thị và nông thôn. Đây được coi là giải pháp để địa phương khơi thông các nguồn lực, tạo đột phá cho không gian phát triển theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững.
Chia sẻ
Người dân và cộng đồng doanh nghiệp tại TP.HCM đã có những phản hồi rất tích cực đối với nỗ lực mạnh mẽ trong cải cách hành chính gắn liền với chuyển đổi số.
Chia sẻ
Khi mua nhà phố tại Noble Palace Tay Thang Long WorldHotels Residences, khách hàng có cơ hội bốc thăm Mercedes-Benz GLC 200 sang trọng, hưởng chiết khấu tới 11,5% cùng loạt quà tặng giá trị, đón đầu giai đoạn bàn giao từ quý III/2026 dễ dàng khai thác ngay sau khi nhận nhà.
Chia sẻ
Mỹ đã tiến hành thêm một đợt không kích mới nhằm vào miền Nam Iran, bắn hạ 4 máy bay không người lái (UAV) tấn công tự sát của Iran được cho là đe dọa khu vực gần eo biển Hormuz. Đáp lại, Tehran cũng tung đòn tấn công một căn cứ Mỹ để trả đũa, theo France24
Chia sẻ
Sáng 28/5, tại Trường THPT Mai Sơn (xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La), Công ty TNHH Hải Vân - Xuân Tráng phối hợp với nhà trường, tổ chức chương trình “Tiếp sức mùa thi 2026 – Đồng hành cùng 2K8”, trao “Thẻ đồng hành” hỗ trợ chi phí đi lại cho học sinh nhà trường.
Chia sẻ
Sáng 28/5, Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Lai Châu tổ chức Đại hội Hội VHNT tỉnh lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 với sự tham dự của đông đảo văn nghệ sĩ, hội viên trong toàn tỉnh.
Chia sẻ
Khi nhắc đến phát triển chiều cao, canxi thường là dưỡng chất đầu tiên được nhiều phụ huynh nghĩ tới. Không ít gia đình chủ động tăng lượng sữa mỗi ngày cho con, bổ sung nhóm thực phẩm giàu canxi hoặc tìm kiếm các sản phẩm hoặc thực phẩm chức năng với kỳ vọng giúp trẻ cao lớn hơn.
Chia sẻ
Doanh thu tiếp tục tăng trưởng và lập kỷ lục mới, nhưng lợi nhuận của Tập đoàn Công nghệ CMC lại tăng chậm hơn đáng kể do áp lực chi phí và nợ vay leo thang. Trong bối cảnh đó, cổ phiếu CMG cũng lao dốc mạnh sau giai đoạn “thăng hoa” nhờ kỳ vọng AI và chuyển đổi số.
Chia sẻ
Mùa vải thiều năm 2026, Bắc Ninh dự kiến thu hoạch khoảng 125.000 tấn. Mỗi ngày, những chuyến xe nối dài rời vườn để đưa vải đi tiêu thụ trong và ngoài nước. Trong bối cảnh cần rút ngắn thời gian vận chuyển và giữ độ tươi của sản phẩm, “luồng xanh” tại các cửa khẩu sang Trung Quốc đang trở thành giải pháp then chốt, giúp vải thiều Bắc Ninh đẩy nhanh xuất khẩu và mở rộng thị trường.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Kỳ Sơn (Theo Báo Quảng Trị)
