Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Phạm Sanh Châu: Từ đường bay thẳng Việt - Ấn đầu tiên tới những cánh cửa hợp tác mới

Câu chuyện “con gà và quả trứng”

Đại sứ Phạm Sanh Châu gọi việc mở đường bay thẳng Việt – Ấn là câu chuyện “con gà và quả trứng”. Hành trình bắt đầu khi ông lên đường nhận nhiệm vụ Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ năm 2019. “Tôi phải quá cảnh ở Bangkok tới 9 tiếng, tổng thời gian hết 1 ngày đêm mới tới Delhi” – Đại sứ Châu nhớ lại. “Tôi tự hỏi, Ấn Độ là đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam mà tại sao không có đường bay thẳng, trong khi đã có đường bay với nhiều nước khác”.

Tìm hiểu ra, mọi người nói với ông rằng không nhiều người từ Việt Nam đi Ấn Độ và ngược lại. Đây chính là câu chuyện “quả trứng và con gà”: Không khai thông đường bay thì không khai thác được quan hệ một cách sâu sắc.

Khi đó Đại sứ Phạm Sanh Châu đã đi gặp đại diện các hãng hàng không lớn của Ấn Độ và Việt Nam, rồi gửi công văn đến nhà chức trách hàng không hai nước. Kết quả không được lạc quan, mọi người đều nói với ông rằng không mở được đường bay vì không có khách.

Không nản, ông tiếp tục đi gặp vòng thứ hai, các bên vẫn giải thích rằng họ đã khảo sát thực tế và cho rằng du lịch giữa hai nước rất hạn chế, nên mở đường bay thẳng sẽ lỗ.

Vẫn kiên trì với ý tưởng của mình, tin vào triển vọng mở rộng quan hệ giao lưu, thương mại giữa hai nước, Đại sứ Phạm Sanh Châu đã tìm gặp bằng được CEO của hãng hàng không Ấn Độ IndiGo dù đã một lần bị từ chối việc mở tuyến bay. Đại sứ vẫn nhớ vị CEO đã nói với ông: “Tôi rất ấn tượng vì ông quá tận tụy với công việc”.

Có lẽ sự quyết tâm và nhiệt tình của Đại sứ đã khiến người đứng đầu Indigo bị thuyết phục, và quyết định mở “thử” một tuyến bay kết nối hai nước, nhưng chỉ là một tuyến ngắn để hạn chế lỗ và bay đêm để chi phí tàu bay được rẻ. Đó là tuyến bay đầu tiên Kolkata – Hà Nội với 2 tiếng rưỡi giờ bay. Ngay chuyến đầu tiên tỷ lệ lấp đầy đã lên tới 85% - một dấu hiệu tích cực để thay đổi cách nhìn về đường bay thẳng.

Đại sứ Phạm Sanh Châu tiếp tục mời các hãng bay khác tham gia nhưng mở đường bay là việc không những táo bạo mà cần phải rất kiên trì. Chẳng hạn để tìm kiếm giờ bay đẹp cho Vietjet Air, ông đã gặp quan chức các Bộ Ngoại giao, Bộ Giao thông của Ấn Độ, nhưng vấn đề chưa được giải quyết.

Khi biết giờ bay tùy thuộc các sân bay quyết định, Đại sứ Phạm Sanh Châu quyết định tìm gặp các quan chức của GRM - tập đoàn sở hữu, phát triển sân bay, năng lượng, cơ sở hạ tầng hàng đầu Ấn Độ, nhà vận hành sân bay Indira Gandhi ở New Delhi. Song qua nhiều đầu mối, ông vẫn không tiếp cận được họ.

Cuối cùng, ông được mời dự đám cưới của cháu gái ông chủ GRM. Giữa hàng nghìn khách, ông kiên nhẫn xếp hàng dài để chúc mừng với một món quà đặc sắc từ Việt Nam. Sự chân thành và không tìm kiếm biệt đãi, hết lòng vì lợi ích quốc gia của vị đại sứ Việt Nam đã mở ra những kết nối mới, phải qua nhiều cấp trung gian nhưng vấn đề slot bay được giải quyết. Và Vietjet đã chính thức mở những đường bay thẳng đầu tiên của Việt Nam tới Ấn Độ vào cuối năm 2019.

Những kết nối mới

Ngay tháng đầu tiên 90% số chỗ trên máy bay đã được lấp đầy. Chỉ một thời gian ngắn, đại dịch Covid ập đến, người Việt ở Ấn Độ được đưa về trên chuyến bay thẳng. Việc đi lại phục hồi nhanh chóng sau đại dịch. Giờ đây VJ đã kết nối 5 thành phố của Ấn Độ với Việt Nam, Ấn Độ trở thành một trong những đường bay nước ngoài rất thành công của hãng.

Rất nhanh chóng, các hang bay khác của Việt Nam và Ấn Độ thâm nhập thị trường, đến giờ là hơn 80 chuyến mỗi tuần. Việt Nam trở thành điểm đến được yêu thích, số du khách từ Ấn Độ sang Việt Nam tăng trưởng bùng nổ, mở ra nhiều cơ hội giao thương mới.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, năm 2025, Việt Nam đón khoảng 750.000 lượt khách Ấn Độ, tăng gần 50% so với năm trước và gấp hơn 4 lần so với năm 2019. Nhờ đó, Ấn Độ đã lọt vào nhóm 6 thị trường gửi khách lớn nhất đến Việt Nam.

Khi ấy, đi tới hội thảo nào, sự kiên nào gặp ai, Đại sứ Phạm Sanh Châu đều giới thiệu đã có đường bay thẳng và mời họ du lịch Việt Nam. Từ đám cưới một tỷ phú Ấn Độ được tổ chức lần đầu tiên tại Việt Nam ở Phú Quốc do ông kết nối, với đường bay thẳng, các phân khúc mới như du lịch cưới cao cấp, nghỉ dưỡng dài ngày bắt đầu hình thành, với những sự kiện quy mô lớn tại Phú Quốc, Đà Nẵng.

Với Đại sứ Phạm Sanh Châu, không chỉ làm công việc của một nhà ngoại giao trên bàn đàm phán, trong các cuộc gặp gỡ kết nối, bất cứ lúc nào ông cũng là một người quảng bá hình ảnh Việt Nam, phát triển di sản Việt Nam - công việc ông đam mê và theo đuổi cho tớ giờ kể cả khi đã rời ngành ngoại giao.

Dư địa hợp tác lớn

Đại sứ Phạm Sanh Châu cho biết, hợp tác giữa Việt Nam và Ấn Độ có tiềm năng rất lớn trong tất cả các lĩnh vực.

Về kinh tế thương mại, hiện nay các dự án lớn nhất của Ấn Độ tại Việt Nam đều là những dự án nông nghiệp. Dự án Nhà máy Đường Sơn Hoà tại tỉnh Đăk Lăk với tổng vốn đầu tư đăng ký 94,5 triệu USD, đã có bề dày 40 năm và là một trong những nhà máy đầu tiên xuất khẩu đường ở Việt Nam.

Dự án Công ty TNHH Ngon Coffee tại tỉnh Đắk Lắk có tổng vốn đầu tư đăng ký 90 triệu USD, là một trong những công ty thuộc tập đoàn CCL Group sản xuất cà phê hòa tan lớn nhất tại Đông Nam Á, xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới.

Ấn Độ còn đầu tư vào các nhà máy chế biến gạo xuất khẩu, nhà máy sản xuất đá hoa cương cho các khách hàng lớn ở Châu Âu… “Với các nhà đầu tư Ấn Độ, họ luôn hướng tới việc mang giá trị gia tăng vào các mặt hàng của Việt Nam, thay vì xuất nguyên liệu thô” – Đại sứ Phạm Sanh Châu cho biết.

Trong vòng chưa đầy 5 năm, cấu trúc hợp tác song phương đã dịch chuyển đáng kể - từ tập trung vào nông nghiệp sang các lĩnh vực công nghệ, dược phẩm, năng lượng và chuyển đổi số với tiềm năng còn rất lớn.

Chiều ngược lại, đầu tư của Việt Nam sang Ấn Độ tiếp tục ghi dấu ấn sau hơn 20 năm năm ở thị trường Ấn Độ với nhiều thành công, trong đó chi nhánh tại Hyderabad, một trong những trung tâm phần mềm hàng đầu Ấn Độ với nguồn nhân lực CNTT khổng lồ. Vinfast thâm nhập mạnh mẽ, xây dựng nhà máy sản xuất xe điện, lot top các hãng xe điện bán chạy ở nước này và đã ký kết hợp tác xây dựng smart city ở Ấn Độ.

Trong các lĩnh vực khác, hai bên đã hợp tác rất tốt trong các lĩnh vực văn hóa, khảo cổ, giáo dục, quốc phòng an ninh, khoa học công nghệ, năng lượng, dầu khí...

Về chính trị ngoại giao, hai bên có quan hệ gắn bó sâu sắc. Ấn Độ đã ủng hộ Việt Nam mạnh mẽ trong phong trào không liên kết. Trong lịch sử, Ấn Độ đã tham gia Ủy ban giám sát thi hành Hiệp định Geneve, người dân Ấn Độ tham gia các phong trào phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam. Tại Ấn Độ có tượng Bác Hồ, có các đường phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh – điều thú vị là ngay trong thời kỳ chiến tranh, Tổng lãnh sự quán Mỹ ở Kolkata nằm trên Đại lộ Hồ Chí Minh. Quan hệ hai bên rất đa dạng, nhiều chiều - Đại sứ Phạm Sanh Châu cho biết.

Với riêng Đại sứ, việc mở đường bay thẳng là dấu ấn cực kỳ sâu sắc trong nghề ngoại giao, và ông luôn tự hào vì mình góp phần mở ra một không gian phát triển mới cho 2 nền kinh tế đang lên của Châu Á.

×