Nhà báo Hà Tùng Long: "Nhiều bài viết của “Ngày mai trong mắt em” khiến tôi bị ám ảnh rất lâu"

Là giám khảo duy nhất tham gia chấm vòng Sơ khảo và Chung khảo của cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em”. Ông nghĩ gì về con số 50.000 bài dự thi trong thời gian hơn 3 tháng phát động?

- Được tham gia chấm cả vòng Sơ khảo và Chung khảo cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em” do Báo Dân Việt tổ chức là một trải nghiệm đặc biệt đối với tôi.

Với tôi, trong bối cảnh có rất nhiều cuộc thi viết được tổ chức hàng năm bởi các cơ quan báo chí và các tổ chức phi chính phủ mà cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em” chỉ sau hơn 3 tháng phát động đã nhận được tới gần 50.000 bài dự thi, quả là một kỷ lục. Đây có lẽ là kỷ lục mà chưa cuộc thi viết nào đạt được.

Ngay cả trên công cụ tìm kiếm của Google, ở một số thời điểm, cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em” cũng đứng ở vị trí thứ 2, chỉ sau cuộc thi viết thư của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU). Điều đó chứng tỏ cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em” thật sự được quan tâm và rất “hot”.

Những điều này không chỉ phản ánh sự lan tỏa và thành công của cuộc thi mà còn cho thấy cuộc thi đã chạm đến mong mỏi của rất nhiều học sinh – sinh viên đó là được nói ra và được lắng nghe. Nói đúng nghĩa là cuộc thi đã tạo ra một diễn đàn để các em học sinh – sinh viên được tâm sự, giãi bày và được nói ra ước mơ cũng như khát vọng chính đáng của mình. Đó là những câu chuyện, cảm xúc, tâm tư, ước mơ, khát vọng… rất thật.

Và việc hàng trăm bài viết đạt điều kiện được chọn đăng tải trên Báo điện tử Dân Việt, Fanpage Cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em” và các nền tảng mạng xã hội đã tạo ra một nhịp cầu để những câu chuyện của các em được lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu.

Khi tham gia chấm vòng Sơ khảo và Chung khảo, tôi còn thấy, trong số rất nhiều bài dự thi gửi về, có nhiều bài được thể hiện dưới dạng một bức thư gửi mẹ, gửi bố hoặc gửi cho tương lai. Rõ ràng, dù công nghệ có phát triển tới đâu thì người trẻ ngày nay vẫn luôn có nhu cầu được tâm sự, giãi bày và lắng nghe nhưng đôi khi họ không có cơ hội hoặc không có diễn đàn để thực hiện điều đó. Và "Ngày mai trong mắt em" đã làm được điều đó.

Với số lượng bài dự thi kỷ lục như thế, Ban giám khảo vòng Sơ khảo và Chung khảo đã gặp những khó khăn gì trong việc chấm chọn?

- Thật sự là Ban Tổ chức và Ban Giám khảo đã gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình chấm chọn tác phẩm.

Trước hết phải kể đến, trong gần 50.000 bài thi gửi về có hơn 23.000 bài gửi thư tay và hơn 25.000 bài gửi qua email, để đọc được hết ngần đó bài viết trong thời hạn 3 tháng là vô cùng vất vả. Ban Tổ chức và Ban Giám khảo gần như phải “vật lộn” với khối công việc khổng lồ mỗi ngày. Riêng việc nhận thư và bóc thư thôi cũng đã ngốn rất nhiều công sức và thời gian.

Nhưng điều khiến Ban Giám khảo chúng tôi đau đầu nhất trong quá trình chấm gần 50.000 bài dự thi không phải là phải làm sao nhận diện và chọn lọc được những bài viết viết từ câu chuyện đời có thật, viết bằng cảm xúc chân thật trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang được sử dụng rất phổ biến. Có nhiều bài sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách rất tinh tế, không dễ gì phát hiện nếu không dùng các biện pháp loại trừ.

Khi đọc các bài dự thi, Ban Giám khảo lẫn Ban Tổ chức phải đọc rất kỹ và phải rất căng não để phân định những bài viết thật với những bài viết có sử dụng trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những bài dự thi có chi tiết đời sống rất riêng, những ký ức không thể sao chép, những cảm xúc hoặc cách diễn đạt vụng về nhưng chân thành. Chúng tôi dành nhiều thời gian hơn để lắng nghe câu chuyện phía sau câu chữ thay vì chỉ đánh giá trên bề mặt ngôn ngữ.

Nhưng khó khăn lớn nhất của Ban Giám khảo có lẽ là việc lựa chọn những tác phẩm xuất sắc nhất vào vòng Chung khảo. Quy chế của cuộc thi thì có giới hạn mà sự mong muốn của chúng tôi là vô hạn. Có quá nhiều bài viết xuất sắc và chất lượng khiến cho việc loại bài nào để chọn bài nào đều rất đau đầu và rất… khổ tâm. Có những bài không được đưa vào 100 tác phẩm Chung khảo nhưng nó vẫn ám ảnh tôi rất sâu. Có những bài viết mà đọc đi đọc lại đến 3 – 4 lần vẫn khiến tôi rơi nước mắt và rất muốn làm một điều gì đó cho các bạn ấy.

Có những trường hợp, Ban Giám khảo phải đọc đi đọc lại nhiều lần, trao đổi kỹ lưỡng, cân nhắc từng điểm số, thậm chí tranh luận khá lâu mới đi đến sự thống nhất. Điều đó cho thấy chất lượng mặt bằng chung của cuộc thi năm nay rất cao và khoảng cách giữa các tác phẩm xuất sắc là vô cùng sít sao. Chính vì vậy, mỗi giải thưởng được trao đều là kết quả của quá trình cân nhắc nghiêm túc, công tâm và đầy trách nhiệm của Ban Giám khảo.

Điều đọng lại trong ông khi được đi qua những cung bậc cảm xúc, được trải nghiệm những điều mới mẻ khi làm Ban Giám khảo cuộc thi viết “Ngày mai trong mắt em” là gì?

- Điều đọng lại sâu sắc nhất trong tôi chính là cách các em nhỏ, giới trẻ ngày nay nhìn cuộc đời và tương lai bằng một tâm hồn trong trẻo, thánh thiện, giàu khát vọng và đầy trách nhiệm công dân.

Khi bắt đầu đọc những bài viết đầu tiên, tôi nghĩ mình sẽ bắt gặp nhiều ước mơ quen thuộc về nghề nghiệp, thành công hoặc sự thành đạt cho cá nhân. Nhưng càng đọc, tôi càng bất ngờ trước chiều sâu trong suy nghĩ của các em.

Trong mắt các em, “ngày mai” không chỉ là câu chuyện của riêng mình mà còn là câu chuyện của người thân, bạn bè, cộng đồng, đất nước và thậm chí là của cả hành tinh. Có em trăn trở về môi trường sống đang bị đe dọa, có em đau đáu với cái nghèo ở những bản làng vùng cao, có em khắc khoải với những phận người yếu thế, có em mong muốn được góp sức để xây dựng một xã hội nhân văn và hòa bình… Những suy nghĩ ấy được thể hiện bằng ngôn ngữ mộc mạc nhưng chân thành khiến tôi nhiều lần phải dừng lại để suy ngẫm, ám ảnh.

Qua từng trang viết, tôi cảm nhận rõ hơn cuộc sống khó khăn của các em nhỏ, các bạn trẻ ở nhiều vùng quê. Nhưng trong từng trang viết, các em không né tránh nghịch cảnh, không than vãn kêu ca, không bi quan nản chí… mà chọn cách đối diện bằng nghị lực, bằng ý chí vươn lên, bằng sự tử tế và bằng niềm tin vào những điều tốt đẹp.

Tôi thật sự hạnh phúc khi giữa một thế giới đầy rẫy những sự biến động như ngày nay, vẫn có rất nhiều người trẻ biết đau cùng nỗi đau của đồng loại, biết yêu thương, sẻ chia và nuôi dưỡng những ước mơ lớn lao. Và quan trọng hơn là biết nuôi dưỡng ước mơ, khát vọng và niềm tin vào tương lai.

Và tôi cũng rất xúc động khi chạm tay vào những bài viết tay được viết với nét chữ nắn nót, hàng lối thẳng tắp, trình bày rất đẹp mắt. Có nhiều bài vẽ thêm những bức tranh minh họa rất đáng yêu. Có nhiều bài thiết kế thành một cuốn album nhỏ xinh xắn. Và rất nhiều bài kỳ công và tâm huyết đóng thành cuốn sổ nhỏ với nhiều phụ kiện trang trí rực rỡ.

Cảm ơn nhà báo Hà Tùng Long đã chia sẻ thông tin.

×