Nhà ở xã hội "nở rộ", người lao động vẫn khó an cư và quyết định không nằm ở giá

Nguồn cung nhà ở xã hội bùng nổ

Thị trường bất động sản tháng 5 ghi nhận sự áp đảo của phân khúc nhà ở xã hội. Theo thống kê từ Sở Xây dựng các địa phương, cả nước có 32 dự án đủ điều kiện đưa sản phẩm ra thị trường với gần 9.600 căn nhà ở các loại. Trong đó, riêng nhà ở xã hội chiếm hơn 7.200 căn, tương đương khoảng 75% tổng nguồn cung mới.

Tại Hà Nội, nhiều dự án nhà ở xã hội liên tiếp mở bán tại Đông Anh, Phú Lương hay Phúc Lợi với mức giá phổ biến từ 13,6 - 16 triệu đồng/m2. Bắc Ninh cũng ghi nhận 5 dự án mở bán với giá dao động từ 12,3 - 18,9 triệu đồng/m2.

Những con số trên cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội đang có bước tăng trưởng mạnh mẽ sau nhiều năm khan hiếm. Đây cũng là tín hiệu tích cực trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030.

Tuy nhiên, một nghịch lý vẫn tồn tại. Trong khi số lượng dự án và căn hộ ngày càng tăng, hàng triệu người lao động vẫn chưa thể hiện thực hóa giấc mơ sở hữu nhà.

Theo GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, nhiều người đang nhìn nhận chưa đầy đủ về bài toán nhà ở xã hội.

Theo ông, khi nhắc đến nhà ở xã hội, dư luận thường tập trung vào câu chuyện giá bán. Nhưng thực tế, giá không phải là vấn đề cốt lõi.

Vấn đề không nằm ở giá.

Theo vị chuyên gia, nhà ở xã hội hiện đã có mức giá thấp hơn đáng kể so với nhà ở thương mại cùng khu vực. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người thu nhập thấp dễ dàng tiếp cận được sản phẩm.

Một căn hộ được coi là "giá rẻ" vẫn có thể nằm ngoài khả năng của người lao động nếu họ không có đủ nguồn lực tài chính hoặc không tiếp cận được các chính sách hỗ trợ phù hợp.

Ông Võ cho rằng chính sách nhà ở xã hội lâu nay chủ yếu tập trung vào việc tạo nguồn cung, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển dự án và bố trí quỹ đất.

Không phải cứ xây là sẽ bán được: Nhà ở xã hội "vừa thiếu vừa ế"

Một thực tế khác đang xuất hiện trên thị trường là không phải dự án nhà ở xã hội nào cũng rơi vào tình trạng "cháy hàng".

Tại một số địa phương, nhiều dự án ghi nhận lượng hồ sơ đăng ký thấp hơn kỳ vọng hoặc phải kéo dài thời gian tiếp nhận hồ sơ. Nguyên nhân không chỉ nằm ở khả năng tài chính của người mua mà còn đến từ vị trí dự án.

Phần lớn đối tượng của nhà ở xã hội là công nhân và người lao động. Với nhóm khách hàng này, khoảng cách tới nơi làm việc, chi phí đi lại và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu có ý nghĩa không kém giá bán căn hộ.

Một căn hộ giá thấp nhưng nằm xa trung tâm hoặc cách khu vực việc làm hàng chục km có thể khiến người mua phải đánh đổi bằng thời gian di chuyển dài hơn và chi phí sinh hoạt lớn hơn. Khi đó, lợi thế về giá không còn đủ hấp dẫn.

Theo các chuyên gia, nếu dự án không gắn với hạ tầng giao thông thuận lợi, trường học, y tế và các tiện ích thiết yếu, nguồn cung dù lớn vẫn khó chuyển hóa thành nhu cầu thực.

Ở 1 góc độ khác, TS. Đinh Thế Hiển, Chuyên gia kinh tế còn cho rằng bài toán hiện nay còn nằm ở khả năng tiếp cận vốn.

Để mua một căn hộ trị giá khoảng 1,2 - 1,5 tỷ đồng, người mua thường phải có sẵn từ 20-30% vốn đối ứng, tương đương vài trăm triệu đồng.

Ngay cả khi tiếp cận được các gói vay ưu đãi, áp lực trả nợ kéo dài từ 15 - 20 năm vẫn là gánh nặng đối với nhiều gia đình trẻ. Chỉ cần thu nhập biến động hoặc công việc không ổn định, rủi ro tài chính có thể xuất hiện.

Cần thay đổi cách tiếp cận

Các chuyên gia cho rằng để giải quyết tận gốc bài toán nhà ở xã hội, chính sách cần chuyển từ tư duy chỉ hỗ trợ nguồn cung sang hỗ trợ trực tiếp người mua nhà.

Bên cạnh việc tiếp tục phát triển dự án mới, cần mở rộng các gói tín dụng dài hạn với lãi suất phù hợp, đơn giản hóa thủ tục vay vốn và phát triển thêm các mô hình thuê, thuê mua.

Quan trọng hơn, việc phát triển nhà ở xã hội cần gắn với quy hoạch đô thị, khu công nghiệp và hạ tầng giao thông để người lao động có thể sinh sống thuận tiện, thay vì chỉ tạo ra những khu nhà giá rẻ nhưng xa nơi làm việc.

×