Nhà ở xã hội TP.HCM: Khi giấc mơ an cư dần thành hình (bài 1)

LTS: Trong bối cảnh giá nhà thương mại ngày càng xa tầm với của nhiều người lao động, nhu cầu về một chỗ ở vừa túi tiền tại TP.HCM trở nên cấp thiết. Cùng lúc, chính sách nhà ở xã hội đang có nhiều thay đổi, từ mở rộng điều kiện tiếp cận, hỗ trợ tín dụng đến thúc đẩy nguồn cung, đặt ra kỳ vọng đưa nhà ở đến gần hơn với người có nhu cầu thực.
Tuy nhiên, từ chính sách đến một mái ấm vẫn còn khoảng cách. Từ thực tế đó, Dân Việt thực hiện loạt bài “Nhà ở xã hội TP.HCM”, ghi nhận câu chuyện của người trong cuộc, nhận diện những điểm nghẽn và tìm lời giải để nhà ở xã hội thực sự trở thành cơ hội an cư của người lao động.

Mua được nhà ở xã hội, mới dám nghĩ đến những kế hoạch dài hơn

Khoảng 6 năm trước, khi quyết định mua căn hộ tại dự án nhà ở xã hội Chương Dương Home, khu vực TP Thủ Đức trước đây, chị Trần Mai Hương (35 tuổi) và chồng chưa có nhiều tiền tích lũy.

Cả hai mới đi làm được vài năm, thu nhập chưa cao. Nếu lựa chọn một căn hộ thương mại, khoản tiền phải bỏ ra là quá lớn so với khả năng của gia đình trẻ. Còn tiếp tục thuê nhà đồng nghĩa câu chuyện chỗ ở vẫn chưa biết đến bao giờ mới thực sự ổn định.

Vợ chồng chị Hương cuối cùng quyết định vay mượn thêm người thân để mua nhà ở xã hội. “Nhờ giá thấp hơn nhà thương mại nên áp lực trả nợ nhẹ hơn. Phí quản lý khoảng 5.500 đồng/m², các chi phí khác cũng tương đối phù hợp nên cuộc sống dễ chịu hơn”, chị Hương kể.

Theo chị Hương, căn hộ đầu tiên không quá lớn, nhưng lại đến vào đúng thời điểm gia đình cần nhất. Từ ngày chuyển về nhà mới, nỗi lo về chỗ ở dần lùi lại. Thay vì mỗi tháng bỏ ra một khoản tiền cho nhà thuê, hai vợ chồng dành thu nhập để trả cho chính căn nhà của mình. Chi phí nhà ở tương đối ổn định cũng giúp gia đình chủ động hơn trong việc cân đối sinh hoạt và những khoản chi khác.

Thời gian qua, công việc của hai vợ chồng dần ổn định, thu nhập cải thiện và gia đình bắt đầu có khoản tích lũy. Sau 6 năm, căn hộ từng là mục tiêu lớn nhất của đôi vợ chồng trẻ giờ lại trở thành điểm khởi đầu cho một dự định mới. Khi kinh tế khá hơn, chị Hương bắt đầu nghĩ tới một nơi ở rộng rãi hơn, phù hợp hơn với nhu cầu hiện tại của gia đình.

“Nhà ở xã hội giúp gia đình mình ổn định vào đúng giai đoạn khó khăn nhất. Sau này khi thu nhập tốt hơn, mình mới có thể nghĩ tới những kế hoạch xa hơn”, chị Hương chia sẻ.

Cũng từ một căn nhà ở xã hội, anh Nguyễn Văn Hưng (41 tuổi) tìm thấy sự ổn định sau những năm tháng lao động tại khu vực Bình Dương trước đây.

Anh Hưng hiện sinh sống tại khu nhà ở xã hội Becamex thuộc khu vực Thủ Dầu Một. Giữa một vùng đô thị phát triển mạnh nhờ công nghiệp, những dãy nhà ở xã hội nơi anh sống đã trở thành nơi an cư của nhiều gia đình công nhân, người lao động.

Với anh Hưng, giá trị lớn nhất của căn nhà nằm ở sự ổn định mà nó mang lại cho cuộc sống gia đình. Người lao động có thể thay đổi công việc, thu nhập có những giai đoạn lên xuống, con cái cũng lớn dần theo năm tháng. Nhưng khi đã có một nơi ở cố định, gia đình không còn phải thường xuyên đặt câu hỏi sẽ thuê nhà ở đâu, tiền thuê năm sau có tăng hay phải chuyển đi nơi khác.

Đặc biệt, việc các khu nhà ở xã hội được phát triển gần những khu vực tập trung nhiều việc làm giúp cuộc sống của những công nhân như anh Hưng thuận tiện hơn. Khoảng cách từ nhà đến nơi làm việc, chi phí đi lại và thời gian dành cho gia đình đều trở thành một phần của bài toán “nhà ở vừa túi tiền”.

Từ câu chuyện an cư đến bài toán giữ chân người lao động

Những câu chuyện như chị Hương và anh Hưng càng có ý nghĩa khi đặt trong bức tranh nhu cầu nhà ở rất lớn của TP.HCM hiện nay.

Sau khi mở rộng địa giới, Thành phố có quy mô dân số trên 14 triệu người. Khảo sát của Liên đoàn Lao động TP.HCM với hơn 200.000 người lao động cho thấy có tới 95% mong muốn mua nhà để ổn định cuộc sống. Trong khi đó, nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn được công bố ở mức khoảng 974.000 căn.

Riêng đến giữa tháng 5/2026, Liên đoàn Lao động TP.HCM ghi nhận 30.339 người có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội và 3.181 người có nhu cầu thuê.

Hiện nay, TP.HCM đang đặt mục tiêu tăng nhanh nguồn cung nhà ở xã hội. Theo Nghị quyết 07/NQ-CP, Thành phố được giao phát triển 194.297 căn đến năm 2030, riêng năm 2026 phải hoàn thành khoảng 28.500 căn. Trong giai đoạn 2026-2027, Thành phố đang thúc đẩy 56 dự án với khoảng 40.300 căn.

Tại khu vực tập trung đông công nhân, nguồn cung cũng đang được đẩy mạnh. Theo kế hoạch được công bố tháng 5/2026, riêng Becamex dự kiến triển khai 6 dự án nhà ở xã hội trong năm nay với gần 10.500 căn, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 31.000 người.

Thành phố đồng thời chuyển dần cách tiếp cận từ mục tiêu đơn thuần “có thêm căn hộ” sang việc tạo lập môi trường sống cho người lao động. Các dự án nhà ở cho công nhân được định hướng không chỉ cung cấp nơi ở ổn định với chi phí phù hợp mà còn gắn với trường mẫu giáo, không gian sinh hoạt cộng đồng và những tiện ích thiết yếu.

Đáng chú ý, TP.HCM cũng định hướng tăng tỷ trọng nhà ở xã hội cho thuê trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời rà soát quỹ đất tại các khu công nghiệp, khu chế xuất để phát triển nhà ở và nhà lưu trú cho công nhân.

Điều này mở rộng thêm khái niệm an cư. Không phải người lao động nào cũng cần hoặc đủ khả năng mua nhà ngay lập tức. Với một công nhân trẻ mới đến thành phố, một căn hộ thuê có giá hợp lý, gần nơi làm việc và có môi trường sống ổn định cũng có thể là bước đầu tiên.

Khi thu nhập và tích lũy tăng lên, họ mới tiến tới thuê mua hoặc sở hữu nhà. Đó cũng chính là hành trình mà gia đình chị Hương đã trải qua ở một nấc khác. Căn nhà xã hội phù hợp với khả năng tài chính sáu năm trước đã giúp hai vợ chồng có đủ thời gian để ổn định công việc, cải thiện thu nhập và hôm nay có thể nghĩ tới một nơi ở tốt hơn.

Trong khi đó, với những công nhân như anh Hưng, một nơi ở ổn định gần vùng tập trung việc làm lại tạo thêm cơ sở để cả gia đình gắn bó lâu dài với thành phố. Người đã có nhà bắt đầu tích lũy cho những kế hoạch xa hơn. Người công nhân có thêm cơ sở để gắn bó với nơi mình làm việc. Nhưng cũng có người vẫn đang chờ cơ hội sở hữu căn nhà đầu tiên sau hơn một thập kỷ lập nghiệp.

Với họ, giá trị cuối cùng của nhà ở xã hội không nằm ở những con số hàng chục nghìn căn hộ được xây dựng mỗi năm, mà ở khả năng đưa một gia đình từ chỗ ở tạm đến một nơi có thể yên tâm sống lâu dài. TP.HCM đang nỗ lực mở rộng nguồn cung để thêm nhiều người lao động có được cơ hội ấy. Nhưng từ mong muốn có nhà đến ngày thực sự nhận được căn hộ vẫn còn một khoảng cách không nhỏ.

Kỳ sau: Nhà ở xã hội TP.HCM: Đủ điều kiện, vì sao người dân vẫn khó mua? (bài 2)

×