Nhà thơ Định Hải, tác giả lời "Trái đất này là của chúng mình" qua đời

Vĩnh biệt nhà thơ Định Hải, người gieo hạt mầm trong trẻo cho tuổi thơ

Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, nhà thơ Định Hải đã trút hơi thở cuối cùng vào hồi 11 giờ 56 phút, hưởng thọ 87 tuổi. Nhà thơ Trần Đăng Khoa gửi lời chia buồn sâu sắc với cô giáo Đỗ Kim Hải, các con nhà thơ Định Hải và gia quyến. “Đây là một tổn thất không gì bù đắp được… Đau xót vĩnh biệt anh. Anh Định Hải ơi”! Nhà thơ Trần Đăng Khoa nghẹn ngào thương tiếc trên trang cá nhân.

Nhà thơ Định Hải tên thật là Nguyễn Biểu, sinh ngày 6/6/1937 tại xã Định Hải, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, nay là xã Định Tân, tỉnh Thanh Hóa. Ông lấy chính tên mảnh đất chôn rau cắt rốn làm bút danh. Tốt nghiệp khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (khóa 1956–1959), ông kinh qua nhiều vị trí công tác quan trọng: từ làm việc tại Bộ Giáo dục đến Nhà xuất bản Kim Đồng, nguyên Tổng biên tập tạp chí Tuổi xanh và nguyên Trưởng ban Văn học thiếu nhi, Hội Nhà văn Việt Nam.

Không chỉ là một trong những nhà thơ có nhiều cống hiến cho nền văn học thiếu nhi Việt Nam, ông còn là nhà thơ đặc biệt khi có tác phẩm được lựa chọn giảng dạy liên tục từ lớp 1 đến lớp 5 trong chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt như như “Đàn kiến nó đi”, “Bài ca trái đất”, “Chồng nụ chồng hoa”…

Các tác phẩm chính của ông bao gồm: Hoa mùa xuân (truyện ký, 1963), Thăm Bắc Lý (truyện ký, 1964), Bàn tay gieo hạt (truyện, 1967), Chồng nụ chồng hoa (thơ, 1970), Hươu cao cổ (thơ, 1975), Nhành hoa trong vườn sớm (thơ, 1979), Bài ca trái đất (thơ, 1983), Nụ hôn học trò (thơ, 1988), Bao nhiêu điều lạ (thơ, 1994), Thơ với tuổi thơ (2003); Bài ca trái đất (thơ tuyển bao gồm cả thơ viết thiếu nhi và viết cho người lớn 2005)…

Thơ Định Hải không áp đặt tư duy người lớn lên trẻ nhỏ, mà mượn chính đôi mắt ngây thơ của trẻ để nhìn thế giới, giúp các em nhận diện cái đẹp từ những điều giản dị nhất. Sức sống bền bỉ nhất trong di sản thơ Định Hải chính là bài thơ “Bài ca trái đất”, sáng tác năm 1978 tại Berlin khi ông cùng đoàn thiếu nhi Việt Nam tham dự Trại hè thiếu nhi quốc tế. Chứng kiến khoảnh khắc trẻ em đa sắc tộc từ khắp năm châu nắm tay nhau nhảy múa quanh quả địa cầu khổng lồ, những câu thơ mang tinh thần nhân ái toàn cầu đã trào dâng trong tâm hồn thi sĩ. Bài thơ sau đó được nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ nhạc thành ca khúc “Trái đất này là của chúng mình”, trở thành một trong 50 bài hát thiếu nhi Việt Nam hay nhất thế kỷ 20. Tác phẩm không chỉ là khúc ca của tuổi thơ Việt Nam mà còn là lời xướng ngôn về quyền sống, quyền bình đẳng và khát vọng hòa bình của trẻ em trên toàn thế giới.

Không dừng lại ở vai trò sáng tác, nhà thơ Định Hải còn thể hiện tầm vóc của một nhà hoạt động văn học thiếu nhi đầy bản lĩnh. Ông luôn giữ cho trang viết của mình và các đồng nghiệp tinh thần trong trẻo, tự nhiên. Đặc biệt, Định Hải là người có công phát hiện và bồi dưỡng nhiều tài năng văn học. Ông chính là biên tập viên đầu tiên phát hiện ra tập thơ chép tay của cậu bé Trần Đăng Khoa. Sau này, ông tiếp tục là người giới thiệu, viết lời tựa và đồng hành cùng nhiều cây bút thiếu nhi khác. Với những cống hiến trọn đời cho văn học và thế hệ trẻ, nhà thơ Định Hải đã vinh dự được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.

Nhà thơ Định Hải đã khép lại hành trình gieo hạt của mình, nhưng "quả bóng xanh" thơ ca mà ông để lại vẫn tiếp tục bay giữa trời xanh ký ức, làm mát lành tâm hồn của biết bao thế hệ tuổi thơ Việt Nam.

×