Nhà xây trên đất nông nghiệp, khi thu hồi có được bồi thường?

Một trường hợp được người dân đặt vấn đề liên quan đến việc sử dụng đất nông nghiệp để xây nhà ở đang thu hút sự quan tâm, đặc biệt về quyền được bồi thường khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất.

Theo phản ánh, ông A. được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2002 đối với một thửa đất nông nghiệp, gồm đất bằng trồng cây hằng năm khác và đất trồng lúa.

Đến năm 2008, khu vực có thửa đất được đưa vào quy hoạch xây dựng. Ba năm sau, ông A. xây dựng nhà trên phần đất nông nghiệp này và sử dụng làm nơi ở từ đó đến nay.

Đến tháng 4/2026, Nhà nước thực hiện thu hồi thửa đất.

Từ các quy định hiện hành, người dân cho rằng trường hợp trên có thể thuộc diện được xem xét bồi thường về đất ở. Đồng thời, người sử dụng đất có thể phải thực hiện nghĩa vụ tài chính và chịu xử lý vi phạm hành chính do sử dụng đất nông nghiệp để xây dựng nhà ở.

Vấn đề được đặt ra là nếu căn nhà có diện tích 500 m2, trong khi hạn mức giao đất ở tại địa phương chỉ là 400 m2, diện tích nào sẽ được tính để bồi thường khi đất bị thu hồi?

Cơ quan quản lý đất đai nói gì?

Liên quan đến nội dung này, Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn quy định tại Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 49.

Các quy định này xác định điều kiện để người sử dụng đất được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất nhằm phục vụ quốc phòng, an ninh hoặc thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Không chỉ quyền sử dụng đất, trường hợp trên còn liên quan đến tài sản được tạo lập trên đất. Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88 có quy định riêng về nguyên tắc bồi thường đối với nhà ở, công trình xây dựng khi đất bị thu hồi, cũng như những trường hợp tài sản gắn liền với đất không thuộc diện được bồi thường.

Tuy nhiên, Cục Quản lý đất đai lưu ý tình huống được đưa ra mới dừng ở dạng giả định và chưa có hồ sơ, giấy tờ cụ thể để xác định nguồn gốc, quá trình sử dụng đất cũng như hiện trạng tài sản.

Do đó, cơ quan này không đưa ra kết luận cụ thể về mức hoặc diện tích được bồi thường trong trường hợp nêu trên.

Người dân được khuyến nghị đối chiếu trường hợp thực tế với các quy định của Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn có liên quan, đồng thời liên hệ cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được xem xét dựa trên hồ sơ cụ thể.

Như vậy, việc một căn nhà được xây dựng trên đất nông nghiệp có được bồi thường khi Nhà nước thu hồi hay không không thể chỉ căn cứ vào diện tích căn nhà hoặc hạn mức giao đất ở. Nguồn gốc thửa đất, thời điểm và quá trình sử dụng, tình trạng pháp lý của công trình cùng các điều kiện bồi thường theo quy định là những yếu tố cần được xem xét đồng thời.

×