Nhạc Chung Kỳ trước lúc lâm chung ghé tai Càn Long thì thầm: "Năm đó Niên Canh Nghiêu… thật ra là cố ý"

Nhạc Chung Kỳ trước lúc lâm chung ghé tai Càn Long thì thầm: "Năm đó Niên Canh Nghiêu… thật ra là cố ý"

Năm Càn Long thứ 20 (1755), gió lạnh gào thét bên ngoài thành Bắc Kinh, thổi những ô cửa sổ rung lên từng hồi. Nhạc Chung Kỳ, vị Ninh Viễn Đại tướng quân từng nắm đại quyền quân sự ở vùng Tây Bắc, lúc này đang nằm trên giường bệnh, sinh mạng chỉ còn như ngọn đèn trước gió.

Trong những giây phút cuối đời, Nhạc Chung Kỳ cố gắng giơ tay, ra hiệu cho các thái y và người nhà lui hết ra ngoài, chỉ để lại viên thái giám thân cận bên cạnh hoàng đế Càn Long. Ông run rẩy mấp máy môi, dồn chút sức lực cuối cùng ghé sát tai Càn Long và thì thầm một câu khiến người nghe lạnh sống lưng:

"Hoàng thượng… chuyện của Niên Canh Nghiêu năm đó… thật ra là cố ý”.

Câu nói ấy như một tiếng sét giữa trời quang, khiến Càn Long bàng hoàng và cũng làm lớp sương mù bao phủ một giai đoạn lịch sử tưởng như đã khép lại bỗng một lần nữa bị khuấy động.

Niên Canh Nghiêu là ai? Ông chính là "Tây Bắc vương" của những năm đầu triều Ung Chính, lập vô số chiến công hiển hách, bình định Thanh Hải, mở rộng lãnh thổ cho nhà Thanh.

Còn Nhạc Chung Kỳ từng là cánh tay phải đắc lực nhất của Niên Canh Nghiêu, về sau kế nhiệm ông trở thành đại tướng người Hán duy nhất của triều Thanh được trao quyền thống lĩnh đại quân.

Theo cách nhìn của hậu thế, Niên Canh Nghiêu bị Ung Chính ban chết vì công lao quá lớn, kiêu căng ngạo mạn, uy hiếp hoàng quyền; còn Nhạc Chung Kỳ nhờ trung thành tuyệt đối nên dù từng vào ngục vẫn được bảo toàn tính mạng. Thế nhưng câu nói cuối đời của Nhạc Chung Kỳ dường như đã đảo lộn hoàn toàn cách nhìn ấy.

Thời gian quay về năm Ung Chính thứ 3 (1725).

Lúc ấy, Niên Canh Nghiêu đang ở đỉnh cao quyền lực thì bất ngờ phạm phải một sai sót trong biểu chương chúc mừng hoàng đế. Câu "Triêu Càn tịch dịch" (朝乾夕惕) bị ông viết đảo thành "Tịch dịch triêu Càn" (夕惕朝乾).

Ung Chính lập tức nắm lấy sai lầm này, cho rằng Niên Canh Nghiêu vì tự phụ công lao nên đã bộc lộ ý bất kính với thiên tử.

Ngay sau đó, triều đình dấy lên làn sóng đàn hặc dữ dội. Hàng loạt tấu chương buộc tội Niên Canh Nghiêu được gửi lên, tổng cộng 92 tội danh, mỗi tội đều đủ sức lấy mạng ông.

Đúng lúc Niên Canh Nghiêu sắp sụp đổ, Nhạc Chung Kỳ – người từng là tâm phúc dưới trướng ông – lại có một hành động gây chấn động.

Ông bí mật dâng mật tấu lên Ung Chính, tố cáo Niên Canh Nghiêu có hành vi vượt quyền, đồng thời chủ động giao nộp tín vật điều binh mà trước đó Niên Canh Nghiêu từng trao cho mình.

Chính đòn "đâm sau lưng" này đã trở thành nhát búa cuối cùng khiến Niên Canh Nghiêu không còn cơ hội xoay chuyển tình thế.

Đến tận lúc chết, Niên Canh Nghiêu có lẽ cũng không ngờ người mình một tay đề bạt lại vì muốn tự bảo toàn mà đẩy mình xuống vực sâu.

Sau khi Niên Canh Nghiêu bị xử tử, Nhạc Chung Kỳ thuận lợi tiếp quản chức Tổng đốc Xuyên Thiểm, trở thành người đứng đầu quân đội vùng Tây Bắc.

Thế nhưng, chiếc ghế ấy không hề dễ ngồi.

Ung Chính vốn nổi tiếng đa nghi. Bài học của Niên Canh Nghiêu khiến ông ngày càng cảnh giác với bất kỳ tướng lĩnh người Hán nào nắm đại quân.

Đến năm Ung Chính thứ 6 (1728), tú tài Hồ Nam Tăng Tĩnh sai học trò Trương Hy tìm gặp Nhạc Chung Kỳ, khuyên ông khởi binh "phản Thanh phục Minh", lấy lý do ông là hậu duệ của danh tướng Nhạc Phi, cần phải báo thù cho triều Tống.

Nhạc Chung Kỳ không hề hoảng hốt. Ông giả vờ bị thuyết phục, khéo léo moi toàn bộ lời khai rồi bất ngờ bắt giữ đối phương, dẫn đến vụ án chính trị nổi tiếng trong lịch sử mang tên "án Lã Lưu Lương".

Bề ngoài, Ung Chính hết lời ca ngợi lòng trung thành của Nhạc Chung Kỳ.

Nhưng trong lòng, sự nghi kỵ lại ngày càng lớn.

Giới quý tộc Mãn Châu vốn đã không hài lòng khi một người Hán nắm binh quyền, liên tục dâng sớ nói:

"Người này là hậu duệ Nhạc Phi, sớm muộn cũng sẽ báo thù cho nhà Tống."

Để chứng minh lòng trung thành và cũng để gột bỏ mọi nghi ngờ, trong cuộc Tây chinh Chuẩn Cát Nhĩ sau đó, Nhạc Chung Kỳ buộc phải làm trái với nhận định quân sự của chính mình, miễn cưỡng ủng hộ kế hoạch tiến công quy mô lớn mà Ung Chính đề ra.

Kết quả là do Ung Chính chỉ huy từ xa và quá tin vào kế đầu hàng giả của đối phương, quân Thanh đại bại trong trận Hòa Thông Bạc, cánh quân phía Bắc gần như bị tiêu diệt hoàn toàn.

Cuối cùng, toàn bộ trách nhiệm thất bại lại đổ lên đầu Nhạc Chung Kỳ.

Đại học sĩ Ngạc Nhĩ Thái cùng nhiều đại thần liên danh hặc tội ông với các cáo buộc như làm hỏng quân cơ, bảo thủ, cố chấp.

Ung Chính thuận nước đẩy thuyền, tước bỏ mọi chức tước của Nhạc Chung Kỳ, giam ông vào ngục và kết án tử hình, giam chờ xét.

Trong những năm tháng dài đằng đẵng nơi lao ngục, Nhạc Chung Kỳ nhiều lần nhớ lại Niên Canh Nghiêu.

Ông dần nhận ra rằng sự ngang ngược của Niên Canh Nghiêu năm xưa có lẽ không hoàn toàn xuất phát từ kiêu ngạo.

Có thể đó là một sự thử thách gần như tuyệt vọng trước quyền lực tuyệt đối của hoàng đế; thậm chí là một màn kịch cố ý nhằm thăm dò giới hạn của Ung Chính và tìm cách bảo toàn gia tộc.

Có lẽ Niên Canh Nghiêu đã sớm nhìn thấu quy luật "chim hết thì cung bị cất, thỏ chết thì chó săn bị nấu" của chế độ quân chủ.

Chỉ tiếc rằng, ông đã đánh cược và thua.

Còn Nhạc Chung Kỳ, tuy sống sót nhờ sự nhẫn nhịn và trung thành tuyệt đối, nhưng cũng phải đánh đổi gần như cả cuộc đời trong guồng máy quyền lực nghiệt ngã.

Sau khi Càn Long lên ngôi, nhớ đến công lao cũ, ông được tha tội và phục chức.

Nhưng chỉ có chính Nhạc Chung Kỳ mới hiểu rằng suốt mấy chục năm ấy, ông sống còn mệt mỏi hơn cả cái chết.

Nhìn Càn Long, ông như nhìn thấy hình bóng của Ung Chính năm xưa. Nỗi sợ hãi trước hoàng quyền chưa bao giờ biến mất.

Vì thế, trong giây phút cuối cùng của cuộc đời, ông quyết định nói ra bí mật ấy.

Ông không hẳn muốn minh oan cho Niên Canh Nghiêu.

Điều ông muốn nói với Càn Long là:

Trước quyền lực tuyệt đối của hoàng đế, ranh giới giữa trung và gian, đúng và sai nhiều khi chỉ nằm trong một ý niệm.

Nếu Niên Canh Nghiêu "cố ý" thì đó cũng chỉ là một cách để duy trì uy quyền của hoàng đế.

Còn lòng "trung thành" của chính ông, suy cho cùng cũng chỉ là một cách khác để tồn tại.

Khi Nhạc Chung Kỳ qua đời, bí mật về cuộc đấu trí giữa quân vương và đại thần cũng theo ông chôn vùi dưới lớp đất vàng.

Bánh xe lịch sử vẫn tiếp tục lăn về phía trước, chỉ để lại cho hậu thế vô vàn suy ngẫm.

Dưới quyền lực tuyệt đối của chế độ quân chủ, dù là Niên Canh Nghiêu từng quyền khuynh thiên hạ hay Nhạc Chung Kỳ luôn cẩn trọng từng bước, cuối cùng họ đều khó thoát khỏi số phận trở thành những quân cờ.

Lưu ý: Phần nội dung trên pha trộn giữa một số sự kiện lịch sử có thật (Niên Canh Nghiêu bị xử tử, Nhạc Chung Kỳ bị liên lụy trong vụ án Tăng Tĩnh – Lã Lưu Lương rồi được Càn Long phục dụng) với nhiều chi tiết mang tính hư cấu hoặc suy diễn, như việc Nhạc Chung Kỳ trước lúc lâm chung thì thầm với Càn Long rằng "Niên Canh Nghiêu năm đó là cố ý". Chi tiết này không được ghi chép trong các chính sử như Thanh sử cảo, Thanh Thực lục hay các tư liệu lịch sử đáng tin cậy, mà thuộc dạng giai thoại hoặc sáng tác lịch sử trên mạng.

×