Nhắm mục tiêu vào Tehran: Ông Trump phát tín hiệu “lối thoát cuối cùng” cho Iran

Iran lập tức đáp trả bằng một tuyên bố cứng rắn thông qua phái bộ tại Liên Hợp Quốc rằng, Tehran sẽ phản ứng “chưa từng có tiền lệ” nếu bị khiêu khích, đồng thời vẫn phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại về nguyên tắc, với điều kiện hai bên tôn trọng lẫn nhau.

Tuy nhiên, dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy Mỹ đang tiến sát nguy cơ xung đột công khai lại xuất hiện trong phiên điều trần trước Thượng viện của Ngoại trưởng Marco Rubio.

Phát biểu trước các nghị sĩ, ông Rubio mô tả khả năng chiến tranh như một yêu cầu mang tính phòng vệ, nhấn mạnh sự sẵn sàng của chính quyền trong việc hành động phủ đầu nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ và các đồng minh.

“Đây không còn là thông điệp để gây sức ép. Đây là quá trình định vị - cả về quân sự lẫn chính trị - cho một thời điểm phải ra quyết định", một quan chức phương Tây cấp cao nói với điều kiện giấu tên.

Thế trận quân sự Mỹ thay đổi mạnh mẽ

Ở hậu trường, Washington đã tăng cường đáng kể sự hiện diện quân sự trên khắp Trung Đông.

Theo các nguồn tình báo mã nguồn mở được Middle East Forum dẫn lại, số lượng máy bay tiếp dầu triển khai tới Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar đã tăng vọt; khoảng 35 tiêm kích F-15E Strike Eagle được điều tới Jordan; cùng với đó là việc củng cố các hệ thống phòng thủ tên lửa trên khắp Vùng Vịnh.

Các nhà phân tích mô tả sự tăng cường này như một “gói tấn công đa miền”, đủ khả năng tiến hành các chiến dịch kéo dài nhằm vào Iran.

Trong phiên điều trần trước Thượng viện, ông Rubio nhấn mạnh tính cấp bách của tình hình, cho rằng chình quyền Iran “có lẽ đang yếu nhất kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979”.

“Khoảng 30.000 binh sĩ Mỹ đang nằm trong tầm bắn của hàng nghìn UAV và tên lửa đạn đạo tầm ngắn của Iran. Chúng ta phải sẵn sàng – kể cả hành động phủ đầu – để bảo vệ lực lượng và đồng minh", ông Rubio nói.

Cuộc đối đầu leo thang diễn ra trong bối cảnh Iran đang trải qua cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên.

Sau cú sụp đổ tiền tệ hồi cuối tháng 12, lực lượng an ninh Iran bị bị cáo buộc đàn áp người biểu tình, khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Tehran đã bác cáo buộc này.

“Cộng hòa Hồi giáo hiện yếu hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 1979”, ông Gregg Roman, Giám đốc điều hành Middle East Forum, nhận định.
Các quan chức Mỹ công khai vẫn thận trọng, nhưng riêng tư thì thừa nhận mức độ mong manh của chế độ Tehran. “Đây là một hệ thống giòn vỡ, đang chịu áp lực khổng lồ”. một nhà ngoại giao phương Tây nói với Kyiv Post.

Đánh phủ đầu hay chiến lược dài hơi? Giới chuyên gia chia rẽ

Jason Brodsky, Giám đốc chính sách của tổ chức United Against Nuclear Iran (UANI), cho rằng sự kết hợp giữa đe dọa và ngoại giao của ông Trump có thể là một chiến dịch tâm lý, có thể kết thúc bằng các đòn tấn công “nhanh, gọn, mang tính quyết định” nhằm vào ban lãnh đạo và bộ máy an ninh Iran.

Ngược lại, cựu sĩ quan tình báo Israel Danny Citrinowicz cảnh báo rằng hành động quân sự có thể khiến chế độ Iran được củng cố, đẩy phong trào phản kháng ra bên lề, đồng thời kích hoạt làn sóng leo thang khu vực mà không tạo ra thay đổi chế độ thực sự.

“Sự thay đổi áp đặt từ bên ngoài nhiều khả năng sẽ dẫn tới sự lên ngôi của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) hoặc nội chiến”, ông Citrinowicz nói với Atlantic Council.

Ngay cả những người ủng hộ đường lối cứng rắn cũng thừa nhận rủi ro. Các quốc gia Vùng Vịnh đã âm thầm nói với Washington rằng họ sẽ không cho phép sử dụng không phận hay căn cứ để tấn công Iran, vì lo ngại trả đũa. Các nhà ngoại giao châu Âu cũng ghi nhận nỗi lo ngày càng lớn của Israel trước nguy cơ phản công.

Hệ quả còn vượt xa Vùng Vịnh

Bất cứ điều gì làm gián đoạn dòng chảy năng lượng đều tác động trực tiếp tới Ukraine”, một nhà ngoại giao châu Âu cấp cao nói. “Ít nhất, nó cũng làm phân tán sự chú ý khỏi cuộc chiến”.

Ngoài ra, còn có lo ngại rằng Moscow và Bắc Kinh có thể tận dụng xung đột Mỹ-Iran để kéo giãn nguồn lực và sự tập trung ngoại giao của Washington - trong bối cảnh ông Trump yêu cầu Iran chuyển giao uranium đã làm giàu cho một bên thứ ba, có thể là Nga.

“Cuộc khủng hoảng này giao cắt với mọi đường đứt gãy địa chính trị lớn", một vị quan chức nói.

Khu vực nín thở

Hiện tại, các nhà ngoại giao tại Saudi Arabia, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đang gấp rút tìm cách khôi phục các kênh đối thoại nhằm ngăn chặn một vòng xoáy mà không bên nào kiểm soát được hoàn toàn. Nhưng ông Trump đã phát tín hiệu rằng sự kiên nhẫn của ông đang cạn dần.

Một số người ở Washington cho rằng việc leo thang là đòn đánh lạc hướng có tính toán trước áp lực trong nước.

Những người khác tin rằng điều này phản ánh niềm tin thực sự rằng thời điểm hành động quyết đoán đã đến.

Dù theo cách nào, Trung Đông một lần nữa nín thở, chứng kiến một cuộc đối đầu quen thuộc đang tiến dần tới những hệ quả chưa từng thấy.

Như lời một nhà ngoại giao phương Tây cấp cao: “Cảm giác đây là lối thoát cuối cùng. Liệu bên nào chịu rẽ hay không - đó chính là câu hỏi đang định hình cả khu vực".

×