Nhặt mo cau bỏ đi, một HTX ở Phú Thọ làm ra sản phẩm "xanh", mang đi xuất ngoại

Biến mo cau thành khay, bát, đĩa thay thế đồ nhựa dùng một lần

Ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam, cây cau từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong mỗi khu vườn. Tuy nhiên, sau mỗi mùa thay bẹ, những chiếc mo cau già thường rơi xuống gốc và ít được tận dụng. Phần lớn số mo này bị đốt bỏ hoặc để phân hủy tự nhiên, gần như không mang lại giá trị kinh tế.

Từ thực tế đó, anh Trần Vũ Thành - Giám đốc Hợp tác xã sinh thái Đất Tổ Star Eco, đã lựa chọn một hướng đi khác. Sau quá trình tìm hiểu các mô hình kinh tế tuần hoàn và xu hướng tiêu dùng xanh trong nước cũng như quốc tế, ông nhận thấy mo cau hoàn toàn có thể trở thành nguyên liệu để sản xuất các sản phẩm thay thế đồ nhựa dùng một lần.

Từ thực tế đó, anh Trần Vũ Thành - Giám đốc Hợp tác xã sinh thái Đất Tổ Star Eco, đã lựa chọn một hướng đi khác. Sau quá trình tìm hiểu các mô hình kinh tế tuần hoàn và xu hướng tiêu dùng xanh trong nước cũng như quốc tế, ông nhận thấy mo cau hoàn toàn có thể trở thành nguyên liệu để sản xuất các sản phẩm thay thế đồ nhựa dùng một lần.

Theo lời kể của anh Thành, lớn lên trong gia đình nông dân, anh vốn gắn bó với những vật dụng quen thuộc làm từ mo cau như chiếc quạt, bát hay gáo múc nước.

Nhận thấy mo cau có sẵn ở hầu hết các làng quê nhưng chưa được khai thác hiệu quả, anh Thành nảy ra ý tưởng tận dụng nguồn nguyên liệu này để làm sản phẩm thân thiện với môi trường.

"Từ xưa, ông bà, cha mẹ đã dùng mo cau làm đồ dùng sinh hoạt thường ngày... Tôi tự nghĩ tại sao mình không tiếp tục!? Thế là, tôi bắt đầu tìm hiểu máy móc và hiện thực hóa ý tưởng của mình", anh Thành chia sẻ.

Ý tưởng tưởng chừng đơn giản nhưng để biến thành hiện thực lại không hề dễ dàng. Khi bắt tay xây dựng mô hình sản xuất tại Phú Thọ, hợp tác xã đã nghiên cứu kỹ lưỡng từ công nghệ xử lý nguyên liệu, quy trình sản xuất đến các tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.

Anh Thành cho biết, khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu triển khai mô hình không nằm ở máy móc mà ở việc thay đổi nhận thức của người dân. Nhiều hộ dân chưa tin rằng những chiếc mo cau rơi dưới gốc cây lại có thể trở thành hàng hóa.

Hợp tác xã đã kiên trì tuyên truyền, vận động người dân thu gom mo cau thay vì bỏ đi. Khi nhận thấy việc thu nhặt mo cau có thể mang lại thêm nguồn thu nhập, nhiều hộ dân bắt đầu chủ động thu gom và bán nguyên liệu cho cơ sở sản xuất.

"Như nhiều loại phế liệu khác, khi người dân nhận thấy giá trị kinh tế thì thói quen thu gom sẽ dần hình thành. Điều đáng mừng là từ một loại phế phẩm bị bỏ đi, mo cau nay đã trở thành nguồn nguyên liệu hữu ích, mang lại lợi ích cho cả người dân lẫn đơn vị sản xuất", Giám đốc Hợp tác xã sinh thái Đất Tổ Star Eco Trần Vũ Thành cười tươi nói.

Để tạo ra sản phẩm đạt chất lượng, khâu lựa chọn nguyên liệu được thực hiện rất chặt chẽ. Không phải mọi bẹ mo cau đều có thể đưa vào sản xuất. Những chiếc mo đạt yêu cầu phải giữ được màu sắc tự nhiên, không bị nấm mốc, không thâm đen và có độ dày phù hợp.

Sau khi thu gom, mo cau được phân loại, làm sạch bằng nước áp lực cao rồi xử lý độ ẩm. Nguyên liệu tiếp tục được cắt tỉa và đưa vào hệ thống ép nhiệt với nhiều loại khuôn khác nhau. Dưới tác động của nhiệt độ và áp suất, những bẹ mo cau thô sơ dần trở thành các sản phẩm phục vụ đời sống như bát, đĩa, khay, hộp đựng thực phẩm và nhiều mặt hàng gia dụng khác.

Điểm nổi bật của quy trình sản xuất là không sử dụng hóa chất tạo màu hay phụ gia độc hại. Các đường vân và màu sắc tự nhiên của mo cau được giữ nguyên, tạo nên nét mộc mạc riêng cho từng sản phẩm. Sau khi ép tạo hình, sản phẩm tiếp tục được kiểm tra chất lượng, khử khuẩn bằng tia UV trước khi đóng gói đưa ra thị trường.

Sản phẩm từ mo cau ở Phú Thọ hướng tới thị trường xuất khẩu

Hiện nay, hợp tác xã đã phát triển khoảng 20 dòng sản phẩm khác nhau. Không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước, một số sản phẩm đã có mặt tại các nhà hàng chay, cơ sở chế biến thực phẩm và từng bước tiếp cận các thị trường nước ngoài như Mỹ cùng một số quốc gia Đông Nam Á.

Sự phát triển của mô hình cũng góp phần tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Với công suất hiện tại, cơ sở đáp ứng sản xuất từ 7.000 đến 8.000 sản phẩm mỗi ngày. Nhiều lao động trung niên hoặc nông nhàn đã có thêm cơ hội việc làm, tăng thu nhập ngay tại địa phương.

Chị Trần Thị Minh, công nhân làm việc tại hợp tác xã, cho biết sau nhiều năm làm việc trong môi trường công nghiệp, chị lựa chọn công việc hiện tại vì phù hợp với sức khỏe và điều kiện gia đình. Môi trường làm việc sạch sẽ, không có khói bụi hay hóa chất, công việc cũng không quá nặng nhọc nên người lao động có thể cân bằng giữa việc làm và cuộc sống gia đình.

Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng phát triển, các sản phẩm từ mo cau đang cho thấy nhiều lợi thế. Khác với nhựa hoặc hộp xốp, sản phẩm có khả năng phân hủy tự nhiên sau khoảng 45 ngày ngoài môi trường. Sau khi hoàn thành vòng đời sử dụng, chúng có thể trở lại tự nhiên mà không để lại gánh nặng rác thải kéo dài.

Dù vậy, theo anh Trần Vũ Thành, thách thức hiện nay là giá thành sản phẩm thân thiện với môi trường vẫn cao hơn so với các sản phẩm nhựa phổ biến. Trong khi đó, một bộ phận người tiêu dùng vẫn ưu tiên yếu tố chi phí.

Không chỉ hướng đến hiệu quả kinh tế, mô hình còn mang ý nghĩa giáo dục và lan tỏa lối sống thân thiện với môi trường. Từ khi đi vào hoạt động, hợp tác xã đã đón nhiều đoàn học sinh đến tham quan, trải nghiệm quy trình sản xuất. Qua đó, những thông điệp về bảo vệ môi trường, hạn chế rác thải nhựa và phát triển kinh tế tuần hoàn được truyền tải trực quan đến thế hệ trẻ.

Trong thời gian tới, trước nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, Hợp tác xã sinh thái Đất Tổ Star Eco dự kiến đầu tư thêm máy móc, thiết bị hiện đại để mở rộng quy mô sản xuất. Mục tiêu nâng công suất lên khoảng 24.000 sản phẩm mỗi ngày không chỉ giúp gia tăng giá trị cho nguồn phế phẩm nông nghiệp địa phương mà còn mở rộng cơ hội việc làm, tăng thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy kinh tế xanh và phát triển bền vững tại Phú Thọ.

×