Nhìn lại loạt đại án hàng giả năm 2025: Hàng giả len lỏi vào bữa ăn, cơ thể người Việt như thế nào? (Bài 1)

Năm 2025, người dân chứng kiến hàng loạt vụ phanh phui hàng giả, từ mỹ phẩm cao cấp, sữa bột cho trẻ sinh non đến dầu ăn vào bếp công nghiệp. Hàng giả lúc này không còn là câu chuyện chỉ xuất hiện ở vỉa hè. Những "đại công xưởng" vận hành như doanh nghiệp hợp pháp đã âm thầm đưa sản phẩm kém chất lượng vào đời sống hàng triệu người, tạo ra một cuộc chiến, nơi không chỉ có lực lượng chức năng vào cuộc mà còn có đông đảo người dân cùng đồng hành. Cuộc chiến ấy có lẽ sẽ còn phải quyết tâm, quyết liệt và trường kỳ hơn bao giờ hết, bởi đó chính là cuộc chiến bảo vệ sức khỏe của cả cộng đồng.

Những "đại công xưởng" đội lốt doanh nghiệp hợp pháp

Nếu trước đây hàng giả thường xuất hiện trong tâm thức người dân với hình ảnh quầy chợ tạm bợ, những món hàng giá rẻ theo kiểu "tiền nào của nấy" thì nay diện mạo đã khác. Nhiều đường dây bị triệt phá trong năm 2025 vừa qua cho thấy quy mô tổ chức bài bản của các đối tượng: Có nhà máy, kho bãi, hệ thống công ty vệ tinh, hồ sơ công bố sản phẩm, thậm chí chiến lược marketing chuyên nghiệp.

Vụ án liên quan hệ thống thẩm mỹ Mailisa là một ví dụ điển hình. Cơ quan điều tra xác định giai đoạn 2020-2024, các sản phẩm mỹ phẩm giá rẻ sản xuất tại Quảng Châu (Trung Quốc) được đặt gia công với giá vài chục đến hơn 100.000 đồng mỗi sản phẩm. Do không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) tại Trung Quốc, các đối tượng đã làm giả hợp đồng, thay đổi xuất xứ sang Hong Kong để xin cấp giấy tờ hợp thức hóa.

Sau khi nhập về Việt Nam, sản phẩm được công bố lưu hành thông qua hồ sơ có hóa đơn, chứng từ thanh toán giả. Chỉ riêng 3 dòng kem chủ lực, hơn 3,2 triệu hộp đã được tiêu thụ, mang lại khoản lợi nhuận bất chính lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Tổng cộng 162 sản phẩm được đưa ra thị trường, bán với giá cao gấp hàng chục lần giá gia công.

Ở Đồng Nai, một vụ khác cho thấy hàng giả có thể xuất phát từ chính nhà máy trong nước. Kết luận giám định xác định lô kem chống nắng chỉ đạt 51,64% chỉ số SPF so với công bố. Hơn 1.600 sản phẩm bị xác định là giả. Các bị can bị khởi tố về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả.

Không dừng ở mỹ phẩm, thực phẩm thiết yếu cũng bị "phù phép". Tháng 4/2025, Công an tỉnh Phú Thọ đột kích cơ sở của Công ty TNHH Famimoto Việt Nam, thu giữ hơn 71.000 lít dầu ăn, hàng chục tấn mì chính, hạt nêm, bột canh giả cùng gần 84 tấn phụ gia và hàng triệu bao bì.

Theo điều tra, nguyên liệu được mua về, sang chiết, đóng gói thành sản phẩm mang xuất xứ Singapore hoặc quảng bá là "công nghệ Nhật Bản". Hàng trăm tấn thực phẩm đã được tiêu thụ, trong đó có lượng lớn bán cho bếp ăn khu công nghiệp, nơi mỗi ngày hàng nghìn công nhân đang đưa vào miệng của mình.

Điểm chung của các vụ án là sự tổ chức khép kín. Từ nhập nguyên liệu, sản xuất, in bao bì, công bố sản phẩm đến phân phối đều được xây dựng thành hệ sinh thái doanh nghiệp. Hàng giả không còn là hành vi tự phát, mà là tội phạm kinh tế có tổ chức, gắn với gian lận thương mại, kế toán và dòng tiền phức tạp.

Sữa bột, thực phẩm chức năng và cú đánh vào nhóm yếu thế

Nếu mỹ phẩm và thực phẩm giả gây lo ngại cho người trưởng thành, thì sữa bột và thực phẩm chức năng giả lại đánh thẳng vào nhóm dễ tổn thương nhất.

Đầu năm 2025, Bộ Công an triệt phá đường dây sản xuất 573 nhãn hiệu sữa bột giả. Các sản phẩm được quảng cáo dành cho người cao tuổi, người tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, phụ nữ mang thai. Bao bì công bố thành phần cao cấp như tổ yến, đông trùng hạ thảo, macca, óc chó… nhưng thực tế nhiều thành phần không tồn tại hoặc chỉ đạt dưới 70% so với công bố.

Trong gần 4 năm, hệ thống này tiêu thụ sản phẩm với doanh thu gần 500 tỷ đồng.

Một vụ khác liên quan sản phẩm dinh dưỡng HIUP cho trẻ em được xác định có doanh thu hơn 6.700 tỷ đồng. Sản phẩm quảng cáo tăng chiều cao 3-5 cm sau vài tháng sử dụng. Tuy nhiên, điều tra cho thấy nhiều chỉ tiêu không đạt 70% so với công bố, hồ sơ kiểm nghiệm bị làm khống.

Không chỉ vậy, hơn 100 tấn thực phẩm chức năng giả bị thu giữ trong chuyên án do C03 điều tra. Hệ thống doanh nghiệp được lập để nhập nguyên liệu, sản xuất và phân phối khép kín. Nguyên liệu quảng cáo nhập từ Mỹ, châu Âu nhưng thực tế chủ yếu có nguồn gốc Trung Quốc.

Tại Hà Nội, một ổ nhóm khác thành lập 17 công ty để nhập khẩu, phân phối và gia công thực phẩm chức năng, thiết bị y tế giả. Hơn 100 tấn sản phẩm bị thu giữ. Các đối tượng khai nhận đã tiêu thụ hàng vào hiệu thuốc, thậm chí bệnh viện, nơi người dân đặt niềm tin gần như tuyệt đối.

Các chuyên án cho thấy một hệ lụy đáng lo ngại: Hàng giả không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn xâm phạm trực tiếp sức khỏe cộng đồng, đặc biệt với người già, trẻ em và phụ nữ mang thai. Đây không còn là câu chuyện gian lận thương mại đơn thuần, mà là nguy cơ xã hội dài hạn.

Cuộc chiến chống hàng giả vì thế được ví như "cuộc chiến không tiếng súng". Mỗi chuyên án không chỉ là con số tang vật, mà là nỗ lực ngăn chặn dòng sản phẩm kém chất lượng đang len vào từng bữa ăn, từng hộp sữa, từng viên thực phẩm bổ sung của người Việt.

(Còn tiếp)

×