Những "chiến binh có cánh" cứu hàng vạn sinh mạng trong Thế chiến I như thế nào?

Những "chiến binh có cánh" cứu hàng vạn sinh mạng trong Thế chiến I như thế nào?

Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, các phi công át chủ bài không phải là lực lượng duy nhất làm chủ bầu trời. Có tới 500.000 con bồ câu đưa thư đã đồng hành cùng binh sĩ, thủy thủ và phi công ra trận, chuyển phát tin tức tình báo và tín hiệu cấp cứu, giải cứu hàng nghìn người. Nhiều chú chim đã trở thành biểu tượng anh hùng khi hoàn thành nhiệm vụ ngay cả khi bị thương nặng. "Cher Ami" đã nhận được huân chương cao quý nhất của quân đội Pháp, trong khi "President Wilson" hiện được lưu danh trang trọng tại Lầu Năm Góc.

Thế chiến I chứng kiến sự ra đời của vô tuyến và điện thoại trên chiến trường, nhưng những công nghệ mới này thường xuyên tê liệt trong lối đánh chiến hào. Các đợt pháo kích và hoạt động phá hoại dễ dàng làm đứt dây cáp. Những binh sĩ vác cuộn dây tín hiệu trên lưng cũng dễ trở thành mục tiêu cho lính bắn tỉa.

Khi các phương thức liên lạc hiện đại thất bại, quân đội tìm đến loài bồ câu đưa thư để truyền tin qua khói lửa và thời tiết khắc nghiệt. Với vận tốc 96 km/h và khả năng bay hơn 800 km mỗi ngày, những sinh vật nhỏ bé này đã được trọng dụng vì tốc độ và kỹ năng định vị phi thường từ thời cổ đại. Tiến sĩ Christopher Warren từ Bảo tàng Quốc gia Thế chiến I cho biết tỷ lệ chuyển thư thành công của bồ câu lên tới 95%.

"Trong khi các thiết bị tân tiến có thể hỏng hóc, bồ câu vẫn bền bỉ thực hiện sứ mệnh mà chúng đã làm suốt 2.000 năm qua", Tiến sĩ Christopher Warren cho hay.

Về cơ chế định vị, các nhà khoa học tin rằng ngoài thị giác sắc bén, bồ câu còn có tinh thể magnetite trong mỏ đóng vai trò như một la bàn và khả năng phát hiện sóng hạ âm để tìm đường về nhà. Tuy nhiên, cách chúng tìm được đường về từ một nơi chưa từng đặt chân tới vẫn là một bí ẩn lớn.

Những "chiến binh có cánh" trong Thế chiến I

Khi chiến tranh bùng nổ năm 1914, cả hai phe đều đầu tư mạnh mẽ vào những chiến binh có cánh này. Anh đã thành lập Cục Bồ câu Quân đội với 100.000 chú chim. Để đảm bảo liên lạc nhanh chóng, Pháp đã thử nghiệm thành công việc nuôi chim trong các chuồng di động làm từ xe ngựa hoặc xe buýt hai tầng.

Các chiến sĩ tiến vào chiến hào với súng trường và những giỏ bồ câu trên lưng. Thông điệp được viết trên giấy lụa mỏng, cuộn lại và nhét vào ống nhôm nhỏ gắn ở chân chim. Để tăng xác suất thành công, ít nhất hai con chim sẽ cùng mang một thông điệp. Khi chim về đến chuồng, chúng sẽ chui qua một khe hở có gắn chuông báo hiệu cho người quản lý.

Bồ câu đưa thư phục vụ trong mọi binh chủng của quân đội. Các đơn vị tăng thiết giáp điều bồ câu về hậu phương để thông báo tọa độ các ổ súng máy ẩn nấp của đối phương. Trên bầu trời, các phi công thả chim ngay giữa không trung để truyền tin tức trinh sát về căn cứ với tốc độ nhanh nhất có thể.

Dưới đại dương, các tàu chiến và thủy phi cơ luôn mang theo bồ câu để gửi tín hiệu cấp cứu trong trường hợp hệ thống vô tuyến bị hỏng hoặc gặp tình huống khẩn cấp. Chỉ riêng tại Anh, đã có hơn 700 con bồ câu truyền tin thành công từ các con tàu đang chìm hoặc máy bay bị bắn hạ trên biển, giúp lực lượng cứu hộ triển khai kịp thời và cứu sống nhiều người.

Khi bồ câu đưa thư trở thành "vũ khí" đắc lực của phe Đồng minh, quân Đức đã ráo riết tìm cách tiêu diệt chúng. Họ triển khai các tay súng bắn tỉa thiện xạ và tận dụng cả những kẻ săn mồi tự nhiên như chim ưng để săn lùng và hạ gục bồ câu ngay trên bầu trời. Để đáp trả chiến thuật tàn khốc này, Pháp đã nghĩ ra một kế sách độc đáo: nhuộm đen lông bồ câu để ngụy trang chúng thành loài quạ, giúp chúng lẩn tránh khỏi tầm mắt của các tay súng và chim săn mồi của quân Đức.

Khi quân đội Mỹ tham chiến vào năm 1917, họ hầu như chưa có kinh nghiệm sử dụng bồ câu đưa thư. Tiến sĩ Warren nhận định: "Ngay khi tận mắt chứng kiến sự hữu dụng của bồ câu trong tay người Anh và Pháp, Mỹ đã bắt đầu triển khai một chương trình huấn luyện cực kỳ bài bản".

Bồ câu đưa thư đã thực hiện gần 11.000 chuyến bay trong thời chiến cho Hải quân Mỹ - quân chủng đầu tiên của Mỹ sử dụng loài chim này làm giao liên. Đến tháng 3/1918, Cục Bồ câu Lục quân Mỹ bắt đầu hoạt động tại Pháp với đội ngũ 330 người phụ trách việc chăm sóc và huấn luyện chim.

Những người lính Mỹ, vốn chưa từng tiếp xúc với bồ câu, đã được tham gia một khóa học cấp tốc kéo dài 5 ngày về cách điều khiển chim và truyền tin. Bên cạnh việc thu mua 10.000 con bồ câu từ những người nuôi chim cảnh tại Mỹ, Cục Bồ câu còn nhận được 600 chú chim do Anh tặng, trong đó có một trong những con vật nổi tiếng nhất lịch sử chiến tranh.

Huyền thoại Cher Ami và cuộc cứu giải "Tiểu đoàn bị bỏ rơi"

Chú chim trên mang tên Cher Ami (trong tiếng Pháp nghĩa là "Người bạn thân"), vốn đã chứng tỏ lòng dũng cảm khi đưa thư cho quân đội Pháp tại Trận Verdun năm 1916. Nhưng sứ mệnh lừng lẫy nhất của nó diễn ra vào tháng 10/1918, khi chú chim này đồng hành cùng Sư đoàn Bộ binh 77 của Mỹ trong chiến dịch tấn công quy mô lớn Meuse-Argonne. Trong khi tấn công một phòng tuyến kiên cố của Đức ở miền Bắc nước Pháp, 554 binh sĩ đã tiến quá sâu và bị mắc kẹt trong một khe núi. Họ phải hứng chịu những đợt tấn công liên tiếp của kẻ thù và kinh khủng hơn là hỏa lực từ chính quân đội nước nhà dội xuống do nhầm lẫn.

Khi mọi phương thức liên lạc bị cắt đứt, những người lính Mỹ tuyệt vọng phải đối mặt với tình thế “nghìn cân treo sợi tóc". Con bồ câu cuối cùng còn sót lại chính là hy vọng sống sót duy nhất của họ. Thiếu tá quân đội Mỹ Charles Whittlesey vội vã viết một mảnh giấy, cuộn lại và nhét vào ống nhôm gắn vào chân Cher Ami. Khi cả tiểu đoàn nín thở dõi theo Cher Ami cất cánh, một tay súng người Đức đã bắn hạ chú chim. Nhưng thật khó tin, sinh vật nhỏ bé đầy thương tích ấy vẫn cố gắng gượng dậy, bay vút lên không trung một lần nữa và vượt quãng đường 40 km để trở về căn cứ Mỹ.

Cher Ami về tới đích trong tình trạng mù một mắt, ngực bị một vết thương sâu và ống thư lủng lẳng bên chân phải gần như đã đứt rời. Bên trong là bức thư với dòng chữ: “Chúng tôi đang ở dọc con đường song song với tọa độ 276.4. Pháo binh của ta đang bắn trực diện vào chúng tôi. Xin hãy dừng lại!”

Nhờ những tọa độ này, quân đội Mỹ đã kịp thời ngừng bắn và giải cứu thành công những người sống sót của "tiểu đoàn bị bỏ rơi", cứu sống 194 binh lính.

Chú chim bồ câu sau đó đã phải cắt bỏ một chân nhưng đã trở thành một người hùng thực sự trong lòng công chúng Mỹ. Tiến sĩ Warren nhận định: “Cher Ami biểu tượng cho bản chất anh hùng của loài vật trong Thế chiến I - cuộc chiến lớn cuối cùng mà động vật vẫn đóng một vai trò sâu rộng”. Chính phủ Pháp đã trao tặng "chiến binh" có cánh này huân chương cao quý nhất - Croix de Guerre kèm nhành cọ. Những thành viên của tiểu đoàn được cứu sống thậm chí đã tự tay đẽo một chiếc chân gỗ nhỏ xíu cho chú.

Tướng John J. Pershing, Chỉ huy Lực lượng Viễn chinh Mỹ, từng tuyên bố: “Nước Mỹ không bao giờ có thể đền đáp hết công lao của chú chim này”. Theo lệnh của Tướng Pershing, Cher Ami được đưa về Mỹ sau chiến tranh và hưởng chế độ "nghỉ hưu" tại một chuồng bồ câu ở Washington DC.

Tháng 6/1919, Cher Ami qua đời do những vết thương cũ từ chiến trường. Thi hài của chú đã được xử lý và trưng bày trang trọng tại Viện Smithsonian như một lời nhắc nhở vĩnh cửu về những đóng góp của loài bồ câu trong Chiến tranh thế giới lần thứ nhất.

×