Những cuộc rút lui thấm đẫm "chua cay" của nhà thầu xây dựng

Chấp nhận bị phạt nặng

Khảo sát của phóng viên Dân Việt trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy tình trạng nhà thầu bỏ dở công trình đang có xu hướng gia tăng.

Gần nhất, ngày 25/6/2026, Chủ đầu tư Khu Quản lý đường bộ II (Cục Đường bộ Việt Nam) ban hành Quyết định số 364/QĐ-KQLĐB II xử phạt hai nhà thầu là Công ty CP Đầu tư Phát triển Hugia và Công ty CP Trí Việt Invescons. Cả hai bị xác định vi phạm do không tiếp tục thực hiện hợp đồng mà không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc được miễn trách nhiệm theo hợp đồng tại Gói thầu số 4 thi công đoạn Km862+900 - Km891+900. Mỗi doanh nghiệp bị tịch thu hơn 300 triệu đồng tiền bảo đảm thực hiện hợp đồng.

Trước đó, ngày 22/6/2026, Khu Quản lý đường bộ II quyết định chấm dứt hợp đồng với Công ty TNHH MTV Minh Đạt tại Gói thầu số 2 thuộc dự án sửa chữa hư hỏng nền, mặt đường một số đoạn Quốc lộ 1 qua TP Huế. Nhà thầu chấp nhận bị tịch thu hơn 524 triệu đồng tiền bảo lãnh.

Ngày 9/6/2026, đơn vị này cũng chấm dứt hợp đồng với Công ty CP Quản lý và Xây dựng đường bộ Quảng Trị. Theo quyết định, nhà thầu đề nghị chấm dứt hợp đồng do không thể tiếp tục triển khai thi công, đáp ứng yêu cầu về tiến độ và giá hợp đồng. Doanh nghiệp bị thu giữ 433 triệu đồng tiền bảo lãnh tại Gói thầu số 3 thi công các hạng mục đoạn Km772+900 - Km791+310.

Tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực 2, ngày 22/6/2026, chủ đầu tư này cũng đăng tải quyết định chấm dứt hợp đồng với hai nhà thầu do vi phạm Điểm b Khoản 16.2 Điều 16 của Hợp đồng số 34/2025/HĐXD ngày 6/6/2025 với hành vi "bỏ dở công trình hoặc thể hiện rõ ràng ý định không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng".

Cụ thể, đối với Công ty TNHH MTV Xây dựng Lộc Phát, chủ đầu tư xác định nhà thầu không hoàn thành công trình theo tiến độ đã thỏa thuận. Theo hợp đồng, nhà thầu phải bồi thường toàn bộ giá trị chênh lệch phát sinh của phần khối lượng còn lại khi chủ đầu tư ký hợp đồng với nhà thầu mới, đồng thời bị cắt trừ các khoản thanh toán và tịch thu tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng.

Trong khi đó, Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Givico bị yêu cầu thu hồi toàn bộ số tiền tạm ứng hợp đồng hơn 4,347 tỷ đồng để nộp ngân sách Nhà nước, đồng thời bị tịch thu tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng.

Nhà thầu "thiệt đơn, thiệt kép"

Các quyết định chấm dứt hợp đồng xuất hiện ngày càng nhiều, đặc biệt tại các gói thầu hạ tầng giao thông đường bộ. Khi nhắc đến cụm từ "vi phạm hợp đồng", nhiều người mặc nhiên cho rằng lỗi hoàn toàn thuộc về nhà thầu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp chấp nhận rời gói thầu vì nếu tiếp tục thi công, mức thua lỗ còn lớn hơn. Tìm việc đã khó, nay nhà thầu phải "ngậm ngùi" rời cuộc chơi bằng những lưu vết đánh giá xấu, ảnh hưởng lớn đến uy tín trong tương lai.

Trao đổi với phóng viên Dân Việt, đại diện Công ty CP Đầu tư và Thương mại Hoàng Hải (doanh nghiệp từng phải rút khỏi một gói thầu, chấp nhận mất toàn bộ giá trị bảo đảm thực hiện hợp đồng) cho biết đây là quyết định bất đắc dĩ.

Theo doanh nghiệp, ngoài việc bị tịch thu tiền bảo lãnh, nhà thầu còn đối mặt nguy cơ phải tăng mức gấp 3 bảo lãnh khi tham gia các gói thầu tiếp theo. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá dầu biến động mạnh, đơn cử như giá nhựa đường có thời điểm tăng hơn hai lần, việc tiếp tục thi công đồng nghĩa với chấp nhận khoản lỗ rất lớn.

"Dù vậy, chúng tôi chỉ dám dừng một gói thầu. Còn 4-5 công trình khác vẫn phải cố gắng thi công đúng tiến độ dù chấp nhận lỗ để giữ uy tín", vị đại diện chia sẻ.

Đại diện một nhà thầu khác lâm vào tình cảnh tương tự cho biết, khi Hội đồng quản trị quyết định rút khỏi gói thầu, một thành viên nói đùa chua chát rằng nếu tiếp tục thực hiện công trình sẽ lỗ khoảng 9 tỷ đồng. Trong khi đó căn nhà đang ở bán đi chỉ được khoảng 4 tỷ đồng, tức là phải bán hai căn mới đủ bù lỗ. Thôi thì rút để còn có nhà mà về.

Khảo sát của phóng viên từ phía các nhà thầu cho thấy giá nhiều loại vật liệu xây dựng đã tăng rất mạnh. Giá đất đắp từ khoảng 170 nghìn đồng/m3 vào giữa năm 2025 đã tăng lên 260 nghìn đồng đến 320 nghìn đồng/m3 vào năm nay.

Tương tự, giá cát giao động từ mức 150-180 nghìn đồng/m3 năm ngoái, nay dựng đứng trên mức 300 nghìn đồng/m3, thậm chí có thời điểm chạm 500 nghìn đồng/m3. Trong khi đó, giá base xây dựng cũng tăng từ khoảng 330 - 350 nghìn đồng/m3 lên khoảng 550 nghìn đồng/m3.

Trước đó, tại báo cáo Biến động giá xăng dầu tác động mạnh đến các dự án đầu tư xây dựng và bảo trì đường bộ, Cục Đường bộ Việt đã nhắc tới vấn đề này. Theo đó, đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, Cục Đường bộ nêu quan điểm nếu tiếp tục triển khai thi công, các nhà thầu sẽ chịu thiệt hại lớn do chi phí tăng cao.

Thực tế đã xuất hiện tình trạng một số nhà thầu trì hoãn triển khai, dẫn đến nguy cơ kéo dài thời gian thi công, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và an toàn công trình, đồng thời không bảo đảm tiến độ giải ngân vốn được giao trong năm 2026.

Các nhà thầu cho rằng quy định của hợp đồng cần được tôn trọng, song thực tế biến động giá vật liệu vượt ngoài khả năng dự báo đã khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế khó. Vì vậy, nhiều nhà thầu bày tỏ mong muốn cơ quan quản lý sớm nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để chia sẻ rủi ro khi thị trường biến động bất thường.

Khảo sát mới nhất của Sở Xây dựng Hà Nội cho thấy mặt bằng giá nhiều loại vật liệu xây dựng trên địa bàn thành phố tiếp tục duy trì xu hướng tăng trong Quý II/2026, đặc biệt ở các nhóm cát, đá và xi măng.
Trong nhóm cát xây dựng, sự chênh lệch giá giữa các khu vực vẫn khá lớn. Cát vàng hiện được giao dịch phổ biến trong khoảng 550 nghìn đồng - 850 nghìn đồng/m3, trong khi cát đen có giá từ 220 nghìn đồng - 250 nghìn đồng/m3. So với Quý I/2026, giá cát vàng đã tăng nhẹ tại một số nguồn cung trên địa bàn.
Thị trường đá xây dựng cũng ghi nhận diễn biến tương tự. Giá đá các loại trong Quý II/2026 dao động từ 342 nghìn đồng đến 750 nghìn đồng/m3, tùy theo chủng loại cũng như vị trí cung ứng.
Không chỉ cát và đá, giá xi măng cũng có xu hướng đi lên trong quý 2. Hiện, giá xi măng trên thị trường Hà Nội dao động khoảng 1,1 - 1,87 triệu đồng/tấn (chưa VAT), phụ thuộc vào từng thương hiệu và chủng loại sản phẩm. Trước đó, trong Quý I/2026, mức giá phổ biến của mặt hàng này chỉ ở khoảng 1,0 - 1,7 triệu đồng/tấn.

×