Những dấu hiệu nhận biết sớm bệnh trầm cảm

Trầm cảm là gì?

Trầm cảm (rối loạn trầm cảm nặng) là một dạng rối loạn tâm trạng phổ biến, khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy buồn bã, mất hứng thú hoặc không còn quan tâm đến những hoạt động từng yêu thích.

Cảm giác buồn chán có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, đặc biệt sau những biến cố trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu trạng thái tiêu cực kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, đi kèm cảm giác tuyệt vọng, vô giá trị và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đó có thể là dấu hiệu của trầm cảm lâm sàng - một bệnh lý cần được can thiệp.

Trầm cảm có chữa khỏi không?

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn trầm cảm. Tuy vậy, với điều trị đúng cách, người bệnh có thể kiểm soát triệu chứng, đạt trạng thái thuyên giảm và duy trì cuộc sống ổn định, lâu dài.

Dấu hiệu nhận biết

Theo tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-5 (Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần, Phiên bản thứ 5), do Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (APA) công bố năm 2013), một người có thể được xác định mắc trầm cảm khi xuất hiện ít nhất 5 trong số các triệu chứng dưới đây, kéo dài tối thiểu 2 tuần:

- Tâm trạng buồn bã gần như cả ngày

- Mệt mỏi, thiếu năng lượng

- Cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi

- Bi quan, tuyệt vọng Khó tập trung, giảm khả năng ghi nhớ

- Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều

- Mất hứng thú với các hoạt động thường ngày

- Suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử

- Kích động hoặc chậm chạp bất thường

- Thay đổi cân nặng hoặc khẩu vị.

Ngoài ra, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như cáu gắt, lo âu, đau đầu, rối loạn tiêu hóa hoặc đau nhức cơ thể không rõ nguyên nhân.

Trầm cảm ở trẻ em và thanh thiếu niên

Ở trẻ nhỏ, trầm cảm có thể biểu hiện qua hành vi cáu gắt, chống đối hoặc giảm hứng thú học tập, vui chơi.

Với thanh thiếu niên, dấu hiệu thường là buồn bã kéo dài, xa lánh gia đình, bạn bè, học tập sa sút hoặc có hành vi nguy cơ như sử dụng rượu, chất kích thích.

Nguyên nhân

Nguyên nhân trầm cảm chưa được xác định rõ, nhưng thường liên quan đến nhiều yếu tố:

- Sinh học: Sự mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, norepinephrine

- Di truyền: Nguy cơ cao hơn nếu gia đình có người mắc bệnh

- Nội tiết: Thay đổi hormone (sau sinh, mãn kinh, bệnh tuyến giáp…)

- Cấu trúc não bộ: Một số khác biệt trong hoạt động não

Các dạng trầm cảm thường gặp

Để xác định trầm cảm, bác sĩ có thể:

- Trầm cảm nặng

- Trầm cảm dai dẳng (kéo dài trên 2 năm)

- Trầm cảm theo mùa

- Trầm cảm sau sinh

- Rối loạn tiền kinh nguyệt nặng

- Trầm cảm do sử dụng chất kích thích hoặc bệnh lý khác.

Một số trường hợp có thể kèm lo âu, triệu chứng loạn thần hoặc các biểu hiện không điển hình.

Bệnh đi kèm

Người bị trầm cảm thường đồng thời gặp các vấn đề khác như rối loạn lo âu, hoảng sợ, ám ảnh cưỡng chế, rối loạn ăn uống hoặc lạm dụng chất kích thích.

Nguy cơ tự tử

Suy nghĩ về cái chết hoặc tự làm hại bản thân là dấu hiệu nghiêm trọng cần được can thiệp ngay. Người thân nên đặc biệt lưu ý khi người bệnh: Nói về cái chết hoặc tự tử, có hành vi bốc đồng, hung hăng, tách biệt khỏi xã hội...

Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần liên hệ chuyên gia tâm lý hoặc cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Chẩn đoán

Để xác định trầm cảm, bác sĩ có thể:

- Khám sức khỏe tổng quát

- Xét nghiệm (như kiểm tra hormone)

- Đánh giá tâm lý thông qua câu hỏi và phỏng vấn

- Đối chiếu tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-5.

×