Những ngành nghề nào có thể biến mất do AI trong thời gian tới?

Cơ chế đào thải lao động chậm thích nghi

Sáng nay (8/7), tại Hà Nội, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp với Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam (ActionAid Việt Nam), Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV) khởi động Chương trình truyền thông "Những cống hiến thầm lặng" năm 2026.

Tại sự kiện, Ban tổ chức cũng tổ chức Tọa đàm "Việc làm thời AI: Thách thức và cơ hội cho phụ nữ, thanh niên”.

Dự báo mới nhất của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2025 cho thấy, từ nay đến năm 2030, thế giới sẽ tạo ra khoảng 170 triệu việc làm mới, song cũng có khoảng 92 triệu việc làm bị thay thế bởi AI. Trong khi đó, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho biết khoảng 1/4 lực lượng lao động toàn cầu đang làm việc trong những nghề chịu tác động ở các mức độ khác nhau của AI tạo sinh. Những con số này cho thấy AI không còn là câu chuyện của tương lai, mà đã và đang từng ngày làm thay đổi thị trường lao động.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết trong thời gian vừa qua, việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, hay kinh tế số đã tạo ra những biến động mạnh trong việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tất cả các lĩnh vực.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo đã ảnh hưởng đến 5 nhóm ngành như dịch vụ khách hàng, trực tổng đài; nhóm hành chính, kế toán, nhập liệu và các công việc đơn giản, thuần túy; nhóm ngành sáng tạo nội dung hay dịch thuật; nhóm ngành công nghệ thông tin; nhóm ngành sản xuất và logistics.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), thị trường lao động được dự báo sẽ có nhiều biến động khi các vị trí mang tính thủ công, lạc hậu dần bị thay thế bởi những công việc đòi hỏi kỹ năng công nghệ và khả năng thích ứng cao.

Còn theo bà Phạm Thị Hường - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để nhà trường đổi mới hoạt động đào tạo.

"Nhà trường chủ động tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, thường xuyên cập nhật chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tiễn, đồng thời đưa nhiều mô-đun học tập đến trực tiếp tại doanh nghiệp để sinh viên được tiếp cận công nghệ mới và môi trường làm việc thực tế.

Qua đó, người học không chỉ được nâng cao kỹ năng nghề mà còn thay đổi tư duy, sẵn sàng thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động trong kỷ nguyên số", bà Phạm Thị Hường nói.

Theo bà Hường, lao động trẻ hiện nay dù nhạy bén với công nghệ nhưng vẫn thiếu khả năng ứng dụng thực tế vào công việc. Để thu hẹp khoảng cách này, các cơ sở đào tạo cần thiết bổ sung nhóm kỹ năng bổ trợ như sử dụng công cụ số chuyên dụng, làm việc nhóm, kỷ luật lao động và năng lực quản lý.

"Trong 5 năm tới, sự bùng nổ của AI và tự động hóa sẽ đào thải những lao động chậm thích nghi. Giải pháp then chốt là đào tạo theo "đơn đặt hàng" của doanh nghiệp", bà Hường nhấn mạnh.

Những nhóm ngành lao động sẽ phải cạnh tranh khốc liệt với AI

Chia sẻ về những ngành nghề mà lao động nữ chịu ảnh hưởng bởi AI hiện nay, ông Vũ Quang Thành thông tin về 4 nhóm ngành có tỷ lệ lao động nữ cao đang chịu tác động mạnh của AI.

Thứ nhất, nhóm ngành về khối hành chính văn phòng, kế toán cơ bản. Theo ông Thành, đây là nhóm ngành mang tính chất đặc trưng khi có nhiều phụ nữ đang làm những công việc mang tính chất quy trình như hành chính, văn phòng. Đây là những công việc rất dễ bị thay thế bởi AI.

Đặc biệt, nhóm ngành dịch vụ khách hàng, bán lẻ, bán buôn là những công việc phổ thông đang dần bị thay thế bởi AI, trợ lý ảo.

Thứ ba phải kể đến nhóm ngành dệt may và da giày chịu tác động của trí tuệ nhân tạo. Trong lao động sản xuất, với nhà máy lớn, công ty lớn, áp dụng công nghệ mới và robot thực hiện những công việc mang tính chất thường xuyên, lặp đi lặp lại thì lao động giản đơn và tập trung nhiều lao động nữ cũng sẽ bị tác động.

Cuối cùng, ông Thành đưa ra nhóm ngành về sáng tạo, thiết kế, các nội dung truyền thông. Đây là nhóm ngành có khối lượng công việc, ứng dụng công nghệ mới rất dễ bị thay đổi bởi AI.

Ông Nguyễn Quang Thành cho biết thêm, mối quan hệ giữa AI và con người trên thị trường lao động không hẳn là một cuộc chiến sinh tử mà phải nhìn nhận theo hướng làn sóng công nghệ ra đời, có thể thay thế những công việc giản đơn.

"Công nghệ thay thế những công việc trên sẽ tạo ra nguồn lao động ở một phân khúc nghề nghiệp mới, giá trị hơn, năng suất lao động cao hơn", ông Thành nhấn mạnh.

Ngoài một số công việc chịu tác động, ông Thành cũng cho rằng AI khó có thể thay thế năng lực thuộc về tư duy phản biện; cảm xúc và nghệ thuật kết nối, xây dựng niềm tin, thấu cảm, chia sẻ giữa con người; khả năng sáng tạo mang tính đột phá, kiến tạo những thay đổi về ý tưởng; vai trò kiểm soát và làm chủ hệ thống, biết sử dụng công nghệ để giải phóng sức lao động… đây đều là những công việc con người làm chủ, AI không thể thay thế.

Chương trình truyền thông "Những cống hiến thầm lặng" năm 2026 gồm: Tổ chức cuộc thi "Những cống hiến thầm lặng" lần thứ VI năm 2026 (được trao giải vào tháng 11/2026) và các hoạt động tọa đàm chuyên đề; khảo sát online về nhu cầu việc làm và kỹ năng cần thiết của sinh viên; tọa đàm công bố kết quả khảo sát.

Trong đó, chủ đề trọng tâm xuyên suốt Chương trình là phản ánh thực trạng việc làm thời AI của phụ nữ, thanh niên, người khuyết tật; tuyên truyền pháp luật lao động tại làng nghề, vùng sâu, vùng xa; góp ý sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Việc làm; phát hiện các doanh nghiệp thực hiện tốt quy định khám sức khỏe định kỳ, an toàn vệ sinh lao động và bảo trợ nhóm lao động không có hợp đồng chính thức.

×