Những trường hợp quyết định xử phạt vi phạm hành chính bị hủy từ 1/7/2026

Những trường hợp quyết định xử phạt bị hủy

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm bảo đảm trật tự quản lý, răn đe và phòng ngừa các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, việc xử phạt chỉ có giá trị khi được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và căn cứ pháp luật.

Nếu quyết định xử phạt được ban hành trái quy định hoặc phát sinh các căn cứ theo luật, quyết định đó có thể bị hủy bỏ, qua đó bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị xử phạt.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, từ ngày 1/7/2026, quy định về hủy quyết định xử phạt vi phạm hành chính tiếp tục được hoàn thiện trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 88/2025/QH15, góp phần tăng cường kiểm soát tính hợp pháp của hoạt động xử phạt.

Điều 15 quy định rõ, quyết định xử phạt vi phạm hành chính bị hủy trong các trường hợp sau:

Thứ nhất, quyết định xử phạt được ban hành trái thẩm quyền. Đây là trường hợp người ký quyết định không có thẩm quyền xử phạt hoặc vượt quá phạm vi thẩm quyền mà pháp luật giao. Khi đó, quyết định xử phạt không bảo đảm tính hợp pháp và phải bị hủy.

Thứ hai, quyết định xử phạt được ban hành không đúng đối tượng. Ví dụ, cơ quan chức năng xử phạt nhầm người thực hiện hành vi vi phạm hoặc xác định sai chủ thể chịu trách nhiệm. Khi đối tượng bị xử phạt không phải là người có hành vi vi phạm thì quyết định xử phạt phải được hủy.

Thứ ba, nội dung quyết định xử phạt trái quy định của pháp luật. Trường hợp này bao gồm việc áp dụng sai hành vi vi phạm, sai căn cứ pháp lý, sai mức xử phạt, áp dụng không đúng hình thức xử phạt hoặc biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Thứ tư, có vi phạm nghiêm trọng về trình tự, thủ tục ban hành quyết định xử phạt theo quy định của pháp luật.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là căn cứ rất quan trọng nhằm bảo đảm quyền được giải trình, quyền cung cấp chứng cứ, quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị xử phạt. Nếu quá trình lập biên bản, xác minh, giải trình hoặc ban hành quyết định có vi phạm nghiêm trọng thì quyết định xử phạt có thể bị hủy.

Ngoài các trường hợp trên, pháp luật cũng quy định việc hủy quyết định xử phạt trong những trường hợp khác theo quy định của luật chuyên ngành hoặc theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền khi phát hiện quyết định xử phạt trái pháp luật.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, việc hủy quyết định xử phạt không đồng nghĩa với việc người vi phạm đương nhiên được miễn trách nhiệm. Nếu hành vi vi phạm vẫn còn thời hiệu xử phạt và có đủ căn cứ pháp lý, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể ban hành quyết định xử phạt mới theo đúng quy định.

Người dân cần làm gì khi cho rằng quyết định xử phạt trái pháp luật?

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, khi nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính, cá nhân hoặc tổ chức cần kiểm tra kỹ các nội dung như:

Cơ quan hoặc người ban hành quyết định có đúng thẩm quyền hay không.

Hành vi vi phạm có được xác định đúng quy định pháp luật hay không.

Mức tiền phạt, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả có đúng căn cứ pháp luật hay không.

Trình tự lập biên bản, giải trình, ban hành quyết định có được thực hiện đúng quy định hay không.

Nếu phát hiện quyết định xử phạt có dấu hiệu trái pháp luật, người dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thông tin, truyền thông, mạng xã hội, Nghị định 174/2026/NĐ-CP hiện là văn bản quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, dù xử phạt theo lĩnh vực nào thì việc ban hành quyết định xử phạt vẫn phải tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc, trình tự, thủ tục được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 88/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026).

Luật sư Hoàng Anh Sơn nhấn mạnh, việc bổ sung, hoàn thiện các quy định về hủy quyết định xử phạt không chỉ giúp nâng cao trách nhiệm của người có thẩm quyền xử phạt mà còn tăng cường cơ chế bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm mọi quyết định xử phạt đều phải được ban hành trên cơ sở đúng pháp luật, khách quan và minh bạch.

Đây cũng là một trong những điểm mới quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính sau khi được sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, góp phần hạn chế tình trạng xử phạt sai, xử phạt vượt thẩm quyền hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

×