Nơi nuôi cá lồng bè lớn nhất tỉnh An Giang trước nỗi lo chi phí, mong chờ dự án kè chắn sóng 300 tỷ

Gian nan nghề nuôi cá bè biển: Chi phí bủa vây, di cư theo con sóng

Xã đảo Hòn Nghệ, tỉnh An Giang có diện tích tự nhiên khoảng 346ha, với gần 2.400 nhân khẩu. Bao đời nay, sinh kế của người dân nơi đây gắn liền với những chuyến biển, với hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ hậu cần nghề cá.

Trong đó, nghề nuôi cá lồng bè đã bén rễ và đồng hành cùng bà con hơn hai thập kỷ, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, giúp nhiều gia đình đổi đời, thoát nghèo, xây dựng nhà cửa khang trang và nuôi con cái học hành thành tài.

Thế nhưng, thời hoàng kim với khoảng 2.000 lồng bè san sát trên mặt biển ngày nào, giờ chỉ còn là ký ức. Hiện, toàn xã chỉ còn gần 900 lồng bè hoạt động của khoảng 100 hộ dân, với sản lượng duy trì trung bình 500 tấn mỗi năm. Đối tượng nuôi chủ lực ở đây là cá bớp – loài cá có giá trị kinh tế cao, mỗi con trưởng thành nặng trên 10kg có giá trị hơn 2 triệu đồng, cùng một số loại cá biển đặc sản khác.

Dù sở hữu lợi thế lý tưởng là vùng nước xa bờ, môi trường trong lành và ít bị ảnh hưởng bởi nguồn thải từ đất liền, người nuôi cá Hòn Nghệ đang phải đối mặt với "cơn bão" chi phí đè nặng.

Ông Nguyễn Đức Minh, Chủ tịch Hội Nông dân xã đảo Hòn Nghệ, đồng thời là một người nuôi cá kỳ cựu, xót xa chia sẻ về áp lực giá thức ăn: “Trước đây cá mồi chỉ khoảng 10.000-12.000 đồng/kg, nay đã tăng lên 14.000-15.000 đồng/kg, do nguồn lợi thủy sản tự nhiên suy giảm. Giá thức ăn tăng trong khi giá cá thương phẩm lại biến động khiến lợi nhuận ngày càng thu hẹp”.

Thực tế, chi phí thức ăn như cá cơm, cá trích và cá tạp hiện dao động từ 14.000 đến 20.000 đồng/kg tùy thời điểm, trong khi giá cá bớp thương phẩm lại sụt giảm mạnh, từ mức đỉnh 240.000 đồng/kg vào cuối năm 2025 xuống chỉ còn khoảng 180.000 đồng/kg ở thời điểm hiện tại. Ngoài ra, chất lượng con giống chưa ổn định và tỷ lệ hao hụt cao cũng là rào cản lớn.

Không chỉ đau đầu với bài toán chi phí, người nuôi cá nơi đây còn ví mình như những "nhà du mục trên biển". Do đặc thù chịu ảnh hưởng của ba mùa gió trong năm (gió Nam, gió chướng và gió chuyển mùa), bà con phải di dời lồng bè từ 3 đến 4 lần mỗi năm để tránh sóng lớn. Mỗi chuyến dịch chuyển như vậy ngốn mất khoảng 18 triệu đồng tiền chi phí, chưa kể những rủi ro rình rập như rách lưới, thất thoát cá, hoặc cá bị sốc môi trường dẫn đến dịch bệnh, giảm chất lượng và chết.

Tìm "chìa khóa" bền vững cho nghề nuôi cá lồng bè ở Hòn Nghệ

Để giải quyết bài toán sống còn trên, chính quyền địa phương và ngành chức năng đang tích cực vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất. Một trong những giải pháp then chốt là chuyển đổi từ bè gỗ truyền thống sang lồng nhựa HDPE công nghệ cao. Đây là loại lồng có khả năng chịu sóng gió vượt trội, tuổi thọ dài, giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai.

Tuy nhiên, chi phí đầu tư tối thiểu 70 triệu đồng cho mỗi lồng HDPE đang là một "bức tường" quá lớn đối với các hộ nuôi quy mô nhỏ.

Ông Nguyễn Đức Minh, Chủ tịch Hội Nông dân xã đảo Hòn Nghệ kiến nghị: “Muốn phát triển kinh tế biển bền vững cần có chính sách hỗ trợ vốn để người dân mạnh dạn chuyển đổi công nghệ. Khi nghề nuôi cá phát triển ổn định, người dân sẽ có việc làm tại chỗ, không phải rời đảo đi làm ăn xa”.

Song song với đổi mới công nghệ, việc phá vỡ thế độc đạo của thương lái, chủ động đầu ra thông qua mô hình liên kết chuỗi giá trị là hướng đi không thể trì hoãn.

Ông Ngô Ngọc Chuẩn, Chủ tịch UBND xã Hòn Nghệ, nhận định: “Liên kết với doanh nghiệp là hướng đi bền vững nhất hiện nay. Người dân không còn nỗi lo đầu ra, còn doanh nghiệp kiểm soát được chất lượng sản phẩm phục vụ xuất khẩu hoặc thị trường trong nước”.

Theo mô hình này, các doanh nghiệp sẽ đồng hành cùng người nuôi từ khâu cung ứng con giống, thức ăn, chuyển giao kỹ thuật cho đến bao tiêu sản phẩm, hoặc đầu tư vật tư để người dân nuôi gia công ổn định.

Kỳ vọng "lá chắn" hơn 300 tỷ đồng và tương lai du lịch sinh thái biển

Xét cho cùng, mọi giải pháp công nghệ hay liên kết đều cần một nền tảng hạ tầng vững chắc. Nuôi biển không thể an tâm khi lồng bè vẫn phải chạy trốn sóng gió quanh năm. Vì vậy, mong mỏi lớn nhất của chính quyền và người dân xã đảo lúc này là một hệ thống kè chắn sóng kiên cố.

Theo UBND xã Hòn Nghệ, địa phương đang định hướng đề xuất nguồn vốn ODA để đầu tư tuyến kè dài khoảng 4km bao bọc nửa đảo, với tổng kinh phí dự toán hơn 300 tỷ đồng. Đây được xem là "lá chắn" chiến lược, tạo ra vùng nuôi an toàn, ổn định quanh năm. Khi có hệ thống kè này, lồng bè sẽ được bảo vệ tuyệt đối trước tác động tiêu cực của gió Nam, gió chướng. Người nuôi cá có thể thảnh thơi thả vụ mà không phải tốn kém chi phí và đối mặt rủi ro từ việc di dời lồng bè liên tục.

Theo Chủ tịch UBND xã Hòn Nghệ, hệ thống kè chắn sóng hơn 300 tỷ đồng này còn được kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới cho kinh tế dịch vụ của xã đảo: Phát triển du lịch biển sinh thái. Hiện địa phương đã có kế hoạch quy hoạch lại các cụm lồng bè một cách bài bản, biến nơi đây thành những tuyến tham quan trên biển hấp dẫn. Du khách đến với Hòn Nghệ không chỉ để ngắm cảnh mà còn được trải nghiệm dịch vụ ăn uống ngay trên bè, khám phá quy trình nuôi cá biển và hòa mình vào đời sống văn hóa độc đáo của cộng đồng ngư dân.

“Chúng tôi mong muốn xây dựng những làng bè khang trang, sạch đẹp, có hệ thống thu gom nước thải đồng bộ, vừa phục vụ sản xuất, vừa trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Hòn Nghệ” – ông Ngô Ngọc Chuẩn bày tỏ kỳ vọng đầy tâm huyết.

×