Nông dân Mường Vạt ở Sơn La đang sống khỏe nhờ các loại cây ra quả ngon ngọt này

Nông dân làm giàu từ đất dốc

Chúng tôi trở lại Mường Vạt - vùng đất cổ nổi tiếng của Tây Bắc, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Thái thuộc các xã của huyện Yên Châu cũ, tỉnh Sơn La.

Trong ký ức của nhiều người, Mường Vạt từng là vùng đất còn nhiều khó khăn. Nếu như Tây Bắc có Mường Lò, Mường Thanh, Mường Tấc, Mường Muổi thì Mường Vạt cũng là một trong những vùng mường lâu đời, gắn bó với lịch sử hình thành và phát triển của người Thái nơi đây.

Chỉ vài chục năm trước, cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào cây ngô, cây sắn trên những triền đồi dốc. Canh tác theo tập quán truyền thống, "con trâu đi trước, cái cày theo sau", quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời nhưng cái nghèo vẫn đeo bám.

Sáng vác cuốc lên nương, chiều gùi củi về nhà, cuộc sống cứ lặp đi lặp lại như thế qua nhiều thế hệ. Năm được mùa thì mất giá, năm được giá lại mất mùa. Việc giao thương còn nhiều khó khăn, sản phẩm làm ra chủ yếu phục vụ nhu cầu tự cung, tự cấp của gia đình.

Nhưng hôm nay, trở lại Mường Vạt, một diện mạo hoàn toàn khác đang hiện hữu.

Những triền đồi trước đây phủ màu xanh của ngô, sắn nay được thay thế bằng những vườn xoài, nhãn, mận trải dài từ chân núi đến các thung lũng, cánh đồng bằng phẳng. Đường giao thông nông thôn được bê tông hóa đến tận bản. Những ngôi nhà xây kiên cố mái xanh, mái đỏ mọc lên ngày càng nhiều.

Đằng sau sự đổi thay ấy là những chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước; là sự vào cuộc của các cấp, ngành, đặc biệt là vai trò của tổ chức Hội Nông dân trong tuyên truyền, vận động hội viên chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hỗ trợ vốn vay, vật tư nông nghiệp, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người dân.

Theo lịch hẹn trước, chúng tôi tìm đến gia đình ông Quàng Văn Xuân, ở bản Mẹt Sai, xã Yên Châu.

Ngôi nhà khang trang nằm ngay cạnh Quốc lộ 6 với đầy đủ tiện nghi khiến ít ai nghĩ rằng hơn hai chục năm trước, gia đình ông cũng từng thuộc diện khó khăn như nhiều hộ dân khác trong bản.

Là hội viên nông dân hơn 20 năm nay, ông Xuân được xem là một trong những người tiên phong thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn đưa cây ăn quả lên đất dốc.

Dẫn chúng tôi đi thăm vườn xoài của gia đình, ông Xuân vừa đi vừa giới thiệu từng hàng cây được trồng thẳng tắp theo đúng khoảng cách kỹ thuật.

Dù nằm trên đất dốc nhưng toàn bộ khu vườn được quy hoạch bài bản, hệ thống tưới nước được đưa đến từng gốc cây.

Nhìn những hàng xoài xanh tốt, ít ai hình dung nơi đây trước kia từng là nương ngô, nương sắn cằn cỗi.

"Bà con nơi đây ngày trước khó khăn lắm. Sáng vác cuốc lên nương, chiều lại gùi củi về nhà để đun nấu. Quanh năm chỉ biết bám vào cây ngô, cây sắn nhưng làm đến mấy cũng chỉ đủ ăn. Cái đói, cái nghèo cứ đeo bám mãi", ông Xuân nhớ lại.

Theo ông Xuân, những năm đầu khi chính quyền địa phương và Hội Nông dân vận động đưa cây ăn quả lên đất dốc, không chỉ gia đình ông mà nhiều hộ dân trong bản đều băn khoăn, lo lắng.

Điều khiến bà con trăn trở nhất chính là khoảng thời gian chờ cây cho thu hoạch.

"Cây ăn quả phải mất khoảng ba năm mới bắt đầu cho quả. Bà con lúc ấy đều hỏi nhau rằng, trong ba năm đó lấy gì để ăn, lấy gì để nuôi con học hành", ông Xuân kể.

Nhưng rồi ông nghĩ, nếu cứ giữ mãi cách làm cũ thì sẽ không bao giờ thoát được cái nghèo.

Nghĩ là làm, ông không chuyển đổi ồ ạt mà làm từng bước. Diện tích nào phù hợp thì đưa cây ăn quả vào trồng, còn những diện tích khác vẫn duy trì cây ngắn ngày để "lấy ngắn nuôi dài".

Khi những vườn cây đầu tiên bắt đầu cho thu hoạch, mang lại hiệu quả kinh tế cao, ông mới tiếp tục mở rộng diện tích.

Đến nay, gia đình ông Xuân đã có hơn 2 ha cây ăn quả các loại, mang về nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

"Ban đầu chuyển sang trồng cây ăn quả cũng lo lắm, nhưng được Hội Nông dân hỗ trợ về vốn, phân bón, kỹ thuật nên gia đình mạnh dạn đầu tư. Đến nay, cây ăn quả đã thực sự giúp gia đình có cuộc sống ổn định, có của ăn của để", ông Xuân chia sẻ.

Khi người nông dân thay đổi tư duy

Thấy gia đình ông Xuân thành công, nhiều hộ dân trong bản đã học tập và làm theo.

Người dân mạnh dạn chuyển đổi đất ngô, sắn kém hiệu quả sang phát triển cây ăn quả; tích cực ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, từ đốn tỉa tạo tán, bao quả phòng trừ sâu bệnh đến đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước.

Từ sự thay đổi trong tư duy của người nông dân, vùng đất Yên Châu hôm nay đã trở thành một trong những vùng cây ăn quả trọng điểm của tỉnh Sơn La.

Hiện các xã thuộc khu vực huyện Yên Châu cũ có trên 11.348 ha cây ăn quả các loại. Mỗi năm sản lượng đạt khoảng 19.000 tấn xoài, hơn 21.000 tấn nhãn, 33.000 tấn mận hậu, gần 2.000 tấn chanh leo và trên 9.500 tấn chuối.

Thời vụ thu hoạch kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm, tạo nguồn thu nhập ổn định cho hàng nghìn hộ nông dân.

Đáng chú ý, khu vực này hiện có 773 ha cây ăn quả được cấp chứng nhận VietGAP; 67 mã số vùng trồng với diện tích trên 1.140 ha phục vụ xuất khẩu và tiêu thụ trong nước.

Nhiều sản phẩm nông sản của địa phương đã khẳng định được thương hiệu trên thị trường như xoài tròn Yên Châu, chuối Yên Châu cùng hàng chục sản phẩm OCOP, trong đó có 3 sản phẩm OCOP đạt 4 sao.

Ông Quàng Văn Công, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Nông dân xã Yên Châu cho biết: Hội Nông dân xã đã tích cực tuyên truyền, vận động hội viên áp dụng quy trình sản xuất an toàn, nông nghiệp hữu cơ; hướng dẫn người dân tuân thủ quy trình kỹ thuật, sử dụng phân bón đúng quy định và nâng cao chất lượng nông sản.

Cùng với đó, địa phương tiếp tục phối hợp quản lý, giám sát các mã số vùng trồng, mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng đến xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Nhiều mô hình sản xuất hiệu quả cũng đang được nhân rộng như chăm sóc mận, nhãn rải vụ tại Tú Nang, Lóng Phiêng, Phiêng Khoài; mô hình sản xuất xoài hữu cơ tại Chiềng Hặc; phát triển dâu tây, lê Tai Nung tại Phiêng Khoài...

Nhìn những vườn cây ăn quả xanh mướt trải dài trên các sườn đồi, chúng tôi càng cảm nhận rõ hơn sự đổi thay của vùng đất này.

Từ những nương ngô, nương sắn chỉ đủ cái ăn ngày nào, người nông dân Thái ở Yên Châu hôm nay đã biết làm kinh tế hàng hóa, biết áp dụng khoa học kỹ thuật, biết liên kết sản xuất và xây dựng thương hiệu cho nông sản.

Sự đổi thay ấy không chỉ là những ngôi nhà mới mọc lên giữa bản làng, mà còn là sự thay đổi trong tư duy của người nông dân - dám nghĩ, dám làm, dám thay đổi để làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình.

×