Nông dân Quảng Trị trồng lúa giảm phát thải, hướng tới bán tín chỉ carbon, tăng thu nhập

Canh tác lúa giảm phát thải

Tại cánh đồng lúa của Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lộc Long (HTX Lộc Long) xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị (địa phận của xã Xuân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình trước đây) nông dân đang áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) trong sản xuất lúa. Trên đồng ruộng, nhiều ống đo mực nước được lắp đặt để bà con theo dõi lượng nước và điều chỉnh việc cấp – rút nước phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.

Việc áp dụng phương pháp này giúp nông dân chủ động quản lý nước tưới, đồng thời tham gia vào dự án trồng lúa giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu đang được triển khai tại địa phương.

Vụ đông xuân 2025 – 2026 là vụ thứ ba gia đình bà Nguyễn Thị Thanh, xã viên HTX Lộc Long, áp dụng quy trình trồng lúa giảm phát thải. Theo bà Thanh, so với phương thức truyền thống, lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sử dụng đều giảm đáng kể.

“Trồng lúa theo quy trình tưới ngập khô xen kẽ không khó nhưng cần chủ động nguồn nước. Việc cấp hoặc rút nước được thực hiện theo từng giai đoạn phát triển của cây lúa. Nhờ vậy, chi phí đầu vào giảm, cây lúa cứng khỏe, năng suất vẫn đảm bảo nên hiệu quả kinh tế cao hơn”, bà Thanh chia sẻ.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, phương thức canh tác này còn giúp bảo vệ môi trường. Bà Thanh cho biết, các xã viên HTX Lộc Long đều kỳ vọng trong tương lai có thể thu thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon khi trồng lúa giảm phát thải.

Ông Nguyễn Văn Thơm - Giám đốc HTX Lộc Long cho biết, xã viên đang rất phấn khởi khi tham gia mô hình sản xuất mới. Nếu như vụ đông xuân 2024 – 2025, HTX chỉ triển khai khoảng 20 ha lúa giảm phát thải thì đến vụ đông xuân năm nay, toàn bộ 101 ha diện tích lúa của HTX đã áp dụng phương pháp tưới ngập khô xen kẽ.

Theo ông Thơm, HTX hiện có khoảng 50 ha lúa liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm, hướng tới phát triển sản xuất lúa hữu cơ.

“Trồng lúa giảm phát thải giúp giảm đáng kể lượng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón vô cơ. Đây là điều kiện thuận lợi để tiến tới sản xuất lúa hữu cơ, nâng cao giá trị và lợi nhuận cho người trồng lúa”, ông Thơm cho hay.

Giảm phát thải khí nhà kính, tăng lợi nhuận

Theo ông Trần Văn Hiếu - Phó Trưởng phòng Trồng trọt thuộc Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Quảng Trị, tưới ngập khô xen kẽ (AWD) là kỹ thuật quản lý nước trong sản xuất lúa ở vùng đất thấp, cho phép sử dụng lượng nước ít hơn nhiều so với phương pháp giữ nước liên tục trên ruộng.

Phương pháp này mang lại nhiều lợi ích như: Cây lúa cứng khỏe, bộ rễ phát triển sâu hơn. Ít nhánh vô hiệu, sinh trưởng tốt. Tiết kiệm 20 – 50% lượng nước tưới. Giảm chi phí công tưới nước. Đặc biệt, việc giảm thời gian ruộng lúa bị ngập nước còn giúp giảm phát thải khí metan từ 40 – 60%, góp phần bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Để áp dụng hiệu quả kỹ thuật này, nông dân cần theo dõi mực nước trong ruộng thông qua các ống đo chuyên dụng. Khi mực nước xuống dưới khoảng -15 cm, cần đưa nước vào ruộng khoảng 3 – 5 cm rồi tiếp tục để khô tự nhiên. Tùy từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, việc điều tiết nước sẽ được điều chỉnh linh hoạt.

Kết quả đo lường từ hơn 2.000 ha lúa giảm phát thải tại Quảng Trị năm 2025 cho thấy nhiều tín hiệu tích cực: Số lần tưới nước giảm 1,4 lần. Lượng khí metan (CH4) giảm 54,42%. Năng suất tăng 4,6 – 8,6%. Lượng giống và phân bón đều giảm.

Đặc biệt, mỗi hecta lúa giảm phát thải có thể giảm khoảng 7,08 tấn CO₂ tương đương. Với giá tín chỉ carbon trên thị trường quốc tế khoảng 10 USD/tín chỉ, nông dân có thể thu thêm khoảng 1,85 triệu đồng/ha nếu cơ chế thu tín chỉ carbon từ sản xuất lúa được áp dụng.

Theo kế hoạch, năm 2026 tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu trồng 10.000 ha lúa giảm phát thải. Riêng trong vụ đông xuân hiện nay, mô hình đã được triển khai tại 13 xã với tổng diện tích khoảng 6.000 ha.

Để phục vụ công tác theo dõi và đánh giá, dự án đã lắp đặt 180 ống đo mực nước trên đồng ruộng với định mức 1 ống/35 ha. Mực nước được đo 3 ngày/lần, từ sau khi gieo 5 – 7 ngày đến trước thu hoạch 3 ngày.

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh này còn có 3 điểm đo khí thải đặt tại các xã Nam Ba Đồn, Vĩnh Thủy và Trường Ninh để theo dõi lượng phát thải khí nhà kính. Mẫu khí được thu 7 ngày/lần và gửi về Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ để phân tích.

Quảng Trị đặt mục tiêu đến năm 2035 có hơn 35.000 ha cây trồng sản xuất giảm phát thải, trong đó khoảng 30.000 ha lúa và 5.000 ha cây trồng khác như cà phê, hồ tiêu, cao su.
Việc mở rộng mô hình không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập, tiết kiệm chi phí sản xuất mà còn góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

×