Nông hộ Việt Nam - 40 năm Đổi mới: Khi đất đai giải phóng khát vọng "đại điền" (Bài 3)

Nhiều thập kỷ qua, cái bóng của nền sản xuất nhỏ lẻ, manh mún với tư duy "bờ xôi ruộng mật" chia 5 xẻ 7 đã trở thành rào cản vô hình trói buộc sức sản xuất của nền nông nghiệp Việt Nam. Người nông dân không thể giàu nếu cứ ôm khư khư vài sào ruộng khoán. Nhìn thẳng vào nút thắt này, Luật Đất đai (sửa đổi) cùng các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về mở rộng hạn điền, nới lỏng quy định chuyển nhượng đất nông nghiệp như một "bàn đạp" pháp lý mang tính lịch sử.

Chính sách giao đất dài hạn và khuyến khích tích tụ ruộng đất không chỉ cởi trói cho đất đai, mà còn giải phóng khát vọng của những "tư duy đại điền". Bằng cách gom đất để làm lớn, ứng dụng công nghệ và liên kết chuỗi giá trị, một thế hệ tỷ phú nông dân mới đã hình thành. Họ đã chứng minh rằng: Đất đai không hề hữu hạn nếu biết đầu tư bằng tư duy không giới hạn.

Có đất sẽ nghĩ lớn, làm lớn

Một ngày chiều tháng 5, gió từ sông Trà Lý thổi rào rạt trên đồng lúa đang ngả màu vàng óng ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình cũ – nay là xã Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên. Rảo bước bên những thửa ruộng, cầm trên tay bông lúa nặng trĩu bông, vợ chồng chị Nguyễn Thị Hưng nhẩm tính, vụ này chắc chắn sẽ được mùa, dự kiến thu về trên 1 tỷ đồng từ 36ha lúa và làm dịch vụ nông nghiệp.

Sau 40 năm đất nước thực hiện công cuộc đổi mới, từ một nông hộ nhỏ - nay chị Hưng cùng hàng triệu hộ nông dân hôm nay được hưởng trọn vẹn thành quả của cuộc cách mạng ấy. Trong hành trình trở thành "đại điền" của mình, chị Hưng đã chứng kiến bao thăng trầm, sự "chìm nổi" của ruộng đất, cây lúa.

Trở lại những năm 2000, khi ấy gia đình chị chỉ có vỏn vẹn 2 sào lúa, mỗi vụ thu được hơn chục bao thóc. “Đủ gạo ăn là còn may chứ nói gì đến làm giàu từ trồng lúa”, chị nhớ lại. Điều ấy trái ngược với hình ảnh hào hùng của giai đoạn 1965 - 1975, Thái Bình dốc bồ cho kháng chiến hơn một triệu tấn thóc, trở thành mảnh đất của "quê hương năm tấn" anh hùng đi vào bao áng thơ văn, nhạc họa.

Nhận thấy cuộc sống gia đình không thể trông cậy vào 2 sào lúa với 2 vụ/năm, năm 2004, chị Hưng xin làm công nhân phụ lò cho một công ty sản xuất thủy tinh. Chị được trả công gần 400.000 đồng/tháng. Chồng chị cũng đi làm phụ hồ, được trả 30.000 đồng/ngày. Ngày mùa thì vợ chồng chị tranh thủ cấy được ít nào hay ít đó.

Tuy nhiên, giống như nhiều địa phương khác ở miền Bắc ngày ấy, ruộng đồng ở Tiền Hải rất manh mún, xôi đỗ, xen kẹt, chưa kể hay bị thiên tai, dịch bệnh, cộng với chi phí thuốc BVTV, phân bón ngày càng tăng khiến thu nhập của người trồng lúa bèo bọt, thậm chí thua lỗ.

Làm ruộng vất vả mà thu nhập chẳng bằng công nhân nên sau vài năm, chị Hưng quyết định bỏ hẳn ruộng. Lúc bấy giờ tình trạng bỏ ruộng lác đác xuất hiện ở Tiền Hải.

Để thúc đẩy sản xuất, kéo nông dân quay lại đồng ruộng, Thái Bình bắt đầu có chủ trương khuyến khích người dân ứng dụng cơ giới hóa. Năm 2008, một số nông dân đầu tiên ở xã Bình Minh, huyện Kiến Xương đã tiên phong đầu tư mua máy gặt đập liên hợp.

Theo số liệu từ Chi Cục Phát triển nông thôn tỉnh Thái Bình cũ, giai đoạn 2010-2015, toàn tỉnh đã hỗ trợ khoảng 184 tỷ đồng cho người dân mua 1.482 máy gặt đập liên hợp; 630 máy làm đất; 1.650 công cụ gieo sạ; 40 máy cấy; 19 máy gặt rải hàng Việt Nam... và chị Hưng là một trong số các hộ được hỗ trợ.

Khi đó, năm 2010, chiếc máy gặt đập xuất hiện lần đầu tiên trên những cánh đồng lúa ở Tiền Hải. Đúng lúc trên đường đi làm về, chị Hưng thấy nhiều người đứng bu lại xem, tò mò, chị chen vào xem thử.

Lần đầu tiên trong đời nhìn thấy chiếc máy gặt, chị Hưng “mê tít”. Chỉ vài đường cua máy đã gặt xong cả cánh đồng rộng lớn. Nhìn chủ máy thu về “tiền tươi thóc thật”, nông dân lại nhàn hơn, ngay tối hôm ấy chị đã bàn với chồng về việc chuyển hướng sang đầu tư làm dịch vụ máy gặt đập.

“Ông xã tôi đồng ý ngay. Năm 2011, tôi mua chiếc máy gặt cầm tay của Trung Quốc giá 230 triệu đồng, trong đó, tỉnh hỗ trợ 90 triệu, số còn lại là vay mượn và tiền tích góp”, chị Hưng nói.

Chỉ sau 2 năm làm dịch vụ gặt thuê, chị Hưng đã thu hồi vốn, trả nợ, đồng thời “lên đời” - khi sắm một máy gặt đập của Nhật Bản giá 640 triệu, tỉnh tiếp tục hỗ trợ 140 triệu. Đỉnh điểm, năm 2017, chị làm dịch vụ trên 600 mẫu lúa.

Tuy cơ giới hóa đã xuất hiện trên những thửa ruộng ở Thái Bình nhưng một thực tế đáng buồn - chưa thể giải quyết dứt điểm tình trạng bỏ ruộng. Tích tụ ruộng đất vẫn là một bài toán nan giải.

“Không còn mặn mà với đất đai, nhiều hộ còn viết đơn xin bỏ ruộng”, chị Hưng nhớ lại.

Thực trạng bỏ ruộng “nóng” lên khi cử tri đưa vấn đề này ra kỳ họp lần thứ 7, khóa XV của HĐND tỉnh Thái Bình, ngày 12/12/2013. Thống kê tại thời điểm đó, toàn tỉnh Thái Bình có 5.756 hộ gia đình, cá nhân ở 131 xã có đất sản xuất nông nghiệp nhưng bỏ hoang không sử dụng. Tổng diện tích là 373ha, gồm đất giao ổn định 232ha, đất thầu khoán của UBND cấp xã 141ha.

Để “hồi sinh” những mảnh ruộng hoang hóa, tích tụ thành những cánh đồng mẫu lớn, ngày 9/12/2015, HĐND tỉnh Thái Bình đã ban hành Nghị quyết về việc phê duyệt Đề án tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp tỉnh Thái Bình đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Đây được coi là quyết sách, động lực quan trọng để giải quyết tinh trạng bỏ ruộng lúc bấy giờ.

Mục tiêu của Đề án, đến năm 2020, tỷ lệ diện tích đất canh tác được tích tụ với quy mô từ 2 ha trở lên đạt trên 50%. Giải pháp đột phá, đó là tăng quy mô đồng ruộng, tiến lên nền sản xuất hàng hóa lớn, tập trung.

Như một cuộc “cách mạng”, giai đoạn 2015-2017, quá trình tích tụ ruộng đất trên quê hương "5 tấn" diễn ra mạnh mẽ khi tỉnh bắt đầu đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, khuyến khích sản xuất quy mô lớn để khắc phục tình trạng ruộng đất manh mún, bỏ hoang… Một luồng gió mới trên những đồng đất ở Thái Bình - đất đai được “cỏi trói”.

Từ năm 2015-2020, chính sách hỗ trợ cơ giới hóa nông nghiệp của tỉnh Thái Bình đã tạo nên những chuyển biến lớn. Sở NN&PTNT tỉnh đã phối hợp với các cơ quan ban, ngành liên quan hỗ trợ máy gặt, máy cấy cho nhiều địa phương. Các hộ tích tụ ruộng đất cũng nằm trong nhóm đối tượng được hỗ trợ.

Đặc biệt, năm 2020 và 2021, HĐND tỉnh Thái Bình đã tiếp tục ban hành Nghị quyết số 40 và Nghị quyết số 29 nhằm hỗ trợ liên kết tiêu thụ sản phẩm, cơ giới hóa và tích tụ ruộng đất giai đoạn 2021-2025.

Từ phong trào tích tụ ruộng đất, những cánh đồng mẫu lớn ở Tiền Hải được hình thành. Nắm lấy cơ hội này, bắt đầu từ năm 2019, chị Hưng đã thuê ruộng trồng lúa, từ đó, mở ra hành trình trở thành đại điền.

Ban đầu chỉ 5 mẫu, đến năm 2025, chị Hưng đã tích tụ, trồng 100 mẫu lúa (36ha). “Trước đây tôi thường cây giống lúa thuần BC15, Đài Thơm. Vài vụ gần đây, chuyển đổi sang Nếp Cô Tiên, Japonica, DS1. Những giống này cho sản lượng và giá cả ổn định”, chị Hưng chia sẻ. Sau khi thu hoạch, toàn bộ lúa được chị Hưng bán tươi ngay tại ruộng cho thương lái.

Để canh tác cả trăm mẫu lúa và làm dịch vụ, chị Hưng đã đầu tư mua 2 máy gặt, 2 máy cày, 2 máy cấy, 1 drone (máy bay không người lái trị giá 360 triệu đồng). "Tôi có thể điều khiển thành thục tất cả các loại máy đang có", chị nói.

Chị Hưng so sánh, một máy gặt đập liên hợp tuỳ công suất mỗi ngày có thể thu hoạch 5-7 ha lúa, còn nếu gặt tay phải cần 100-140 người.

Từ một phụ nữ chỉ quen tay lấm chân bùn, chị học lái và trở thành "phi công" điều khiển drone điêu luyện. Theo chị, drone là giải pháp giúp các hộ trồng lúa giải quyết được bài toán thiếu nhân công lao động, giảm nhiều chi phí. Một drone phun thuốc có thể làm được 10 ha mỗi tiếng, trong khi người dùng bình phun thủ công truyền thống làm tối đa được 2 ha một ngày.

Suốt cả vụ lúa, chị Hưng gần như không phải đặt chân xuống ruộng. Từ làm đất, sạ giống đến bón phân, thu hoạch đều được máy móc đảm nhiệm.

Xã Tiền Hải là vùng ven biển, nơi những cánh đồng lúa trải dài hàng trăm ha và chịu nhiều ảnh hưởng của thời tiết và gió mùa, việc canh tác luôn đòi hỏi sự chủ động và kinh nghiệm của người nông dân. Trong những năm gần đây, chị Hưng bắt đầu tìm hiểu và thử nghiệm nhiều phương thức sản xuất mới nhằm nâng cao hiệu quả canh tác.

Một trong những giải pháp mà chị Hưng áp dụng là Cropwise Grower, cho phép nông dân chẩn đoán sâu bệnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI), theo dõi thời tiết và quản lý lịch canh tác ngay trên điện thoại.

Trước đây nhiều loại sâu bệnh rất khó nhận biết. Bây giờ chị Hưng chỉ cần chụp ảnh bằng điện thoại và đưa vào ứng dụng là có thể biết tình trạng cây lúa và cách xử lý phù hợp.

Không chỉ áp dụng trên ruộng của mình, chị Hưng còn hướng dẫn và hỗ trợ nhiều hộ nông dân trong nhóm đại điền tiếp cận các phương thức canh tác mới, từ việc nhận diện sâu bệnh cho đến cách sử dụng các công cụ công nghệ trong sản xuất. Theo chị, khi nông dân có thêm kiến thức và công cụ phù hợp, việc canh tác trở nên chủ động hơn trước những biến động của thời tiết và sâu bệnh.

Ông Đỗ Văn Dân - Chủ tịch CLB Đại điền tỉnh Hưng Yên cho biết, tính đến năm 2025, CLB Đại điền tại địa bàn tỉnh Thái Bình cũ đã có trên 300 hội viên tham gia, hộ ít nhất đang canh tác 40 mẫu ruộng, hộ nhiều nhất là trên 120ha.

HTX - mắt xích kết nối nông dân

Tại xã Đông Thọ, tỉnh Tuyên Quang, HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung cũng đang được hưởng thành quả từ những chính sách giao đất để mở rộng nông nghiệp.

Thành lập năm 2018, HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung do anh Nguyễn Ngọc Sáng làm Giám đốc đang là một trong những “mắt xích” quan trọng trong việc kết nối nông dân sản xuất xanh, sạch, an toàn.

Anh Sáng cũng xuất phát từ một nông hộ chăn nuôi, sau khi chuyển đổi thành công từ đất rừng sản xuất, anh đã mở rộng quy mô, tiến lên thành lâp HTX. Trải qua 8 năm đi vào hoạt động, HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung đang chăn nuôi quy mô trên 5.000 lợn, doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm.

Để tránh đi vào "vết xe đổ" do dịch bệnh gây ra trên đàn lợn, anh Sáng quyết định "khởi nghiệp" lại bằng hướng đi hoàn toàn mới - đó là nuôi lợn bằng thảo dược. Theo đó, lợn được nuôi hoàn toàn bằng nguồn thức ăn phối trộn từ cùi gạo, ngô, đậu tương rang chín cùng với thảo dược thiên nhiên chất lượng cao như sâm cát linh, đinh lăng, cỏ nhọ nồi, quế, hồi, cà gai leo, kim ngân, hành, tỏi…

Song song với đó, HTX áp dụng chặt chẽ quy trình kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ dịch bệnh, thụ tinh nhân tạo, kiểm soát đàn vật nuôi, không sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Toàn bộ vật nuôi được chăm sóc theo quy trình an toàn sinh học, theo tiêu chuẩn VietGAP và 3F quốc tế (Feed - Farm - Food), bảo đảm kiểm soát chặt chẽ từ khâu con giống, thức ăn, chăm sóc đến giết mổ và chế biến.

Nhờ quản lý đồng bộ từ con giống đến quy trình nuôi, sản phẩm thịt lợn thảo dược của HTX bảo đảm chất lượng và đầu ra ổn định.

Trên nền tảng khoa học kỹ thuật, sau 8 năm, HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung đã xây dựng thành công chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Các khâu chọn giống, thức ăn, chăn nuôi, giết mổ, chế biến và phân phối được kiểm soát thống nhất, giúp ổn định giá thành đầu vào, bảo đảm đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm. Hiện nay, 100% thành viên sử dụng con giống và thức ăn do HTX cung cấp.

Ngoài chăn nuôi lợn thảo dược, HTX cũng liên kết với hàng nghìn hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang phát triển mô hình chăn nuôi gà, bò theo hướng an toàn sinh học. Hiện, mỗi năm, cung ứng ra thị trường trên 300 tấn sản phẩm thịt các loại.

Nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thực phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng, được sự hỗ trợ của UBND tỉnh, Hội Nông dân tỉnh, Liên minh HTX tỉnh Tuyên Quang, sản phẩm của HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung đã phát triển hệ thống phân phối trực tiếp không chỉ ở Tuyên Quang mà còn có mặt ở nhiều tỉnh, thành phố khác.

Tháng 1/2022, Trung tâm Nông sản xanh Sáng Nhung được khai trương tại phường Phan Thiết (TP.Tuyên Quang). Đến năm 2023, HTX mở thêm cơ sở tại phường Hưng Thành (TP. Tuyên Quang); năm 2025, chuỗi cửa hàng tiếp tục mở rộng sang Phú Thọ và Hà Nội. Hiện nay, sản phẩm của HTX được giết mổ, chế biến tập trung, cung ứng 15–20 tấn/tháng cho 5 cửa hàng OCOP.

Đánh giá về vai trò của HTX trong bối cảnh hội nhập mạnh mẽ và sâu rộng như hiện nay, ông Lê Đức Thịnh – Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ NN&MT) cho hay, ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi xanh mạnh mẽ, HTX được xem là mắt xích then chốt – không chỉ là nơi quy tụ nông dân mà còn là cầu nối giữa sản xuất với thị trường, giữa nông nghiệp truyền thống với tư duy canh tác hiện đại.

“Thực tế đã chứng minh rằng nếu không có HTX và không có kinh tế tập thể, chúng ta khó có thể đạt được những thành tựu đáng tự hào trong lĩnh vực nông nghiệp như thời gian qua. Đây chính là những minh chứng rõ ràng để khẳng định vai trò quan trọng của khu vực kinh tế HTX trong phát triển nông nghiệp bền vững”, ông Thịnh nói.

Ông Thịnh dẫn chứng, có khoảng 4.500 HTX trước đây chỉ hoạt động ở khâu cung cấp đầu vào thì nay đã tham gia cả khâu đầu ra – tiêu thụ sản phẩm. Có thể dễ dàng nhận thấy, nhiều sản phẩm bày bán tại siêu thị và các kênh phân phối hiện nay là sản phẩm của các HTX, đặc biệt là sản phẩm OCOP. Trong hơn 15.000 sản phẩm OCOP hiện có, thì hơn 38% do các HTX làm chủ thể.

Không chỉ chăn nuôi theo chuỗi, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung còn đi tiên phong khi ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý môi trường.

Năm 2025, HTX đã ký kết hợp tác với công ty COVEKA (Hàn Quốc) để triển khai nhà máy xử lý chất thải, nước thải và khí thải nhằm sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh công nghệ cao phục vụ sản xuất nông nghiệp hữu cơ của tỉnh Tuyên Quang, với công suất 10.000 tấn/năm.

Dự án đã tạo việc làm ổn định cho 40 lao động, trong đó có 15 lao động thường xuyên với thu nhập bình quân 8,5 triệu đồng/người/tháng và 25 lao động thời vụ thu nhập bình quân 6,5 triệu đồng/người/tháng.

“Toàn bộ chất thải chăn nuôi được xử lý bằng men vi sinh và công nghệ từ trường, tái chế thành phân hữu cơ phục vụ trồng trọt. Mô hình vừa giảm phát thải, không gây ô nhiễm môi trường, vừa tạo ra nguồn đầu vào cho sản xuất rau, củ, quả hữu cơ, hình thành chu trình sản xuất tuần hoàn khép kín”.

Bà Nguyễn Thị Vĩnh An, nguyên Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Tuyên Quang cho biết, trong nhiều năm qua, HTX Sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung luôn là điển hình trong phát triển kinh tế tập thể và tiêu biểu trong phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững” trên địa bàn tỉnh.

Sau khi HTX xây dựng thành công quy trình chăn nuôi lợn thảo dược, để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, Hội Nông dân tỉnh Tuyên Quang đã quan tâm, hỗ trợ HTX đã xây dựng 2 cửa hàng giới thiệu các sản phẩm. Đồng thời, HTX cũng là nơi liên kết, tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm sản xuất của hội viên nông dân.

Liên kết doanh nghiệp - nông dân: "Cùng làm, cùng hưởng, cùng có lợi"

Sẽ thật thiếu sót nếu trong hành trình "lớn lên" của nông hộ 40 năm đổi mới chúng ta bỏ quên vai trò của doanh nghiệp. Nhờ mối liên hệ khăng khít với các doanh nghiệp mà không ít nông dân đã thực sự trưởng thành, sẵn sàng bước ra thế giới, bắt tay với nhiều đối tác lớn.

Lãnh đạo tỉnh Bình Dương (cũ) đưa ra điều kiện tiên quyết phải xây dựng được mô hình nông nghiệp có năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế cao, từ đó chuyển giao cho nông dân chứ không phải giao đất để làm kinh tế. Trước điều kiện trên, ông Phạm Quốc Liêm, Giám đốc công ty Unifarm khẳng định và đưa ra lời hứa sẽ luôn “sát cánh cùng nông dân”.

Sau 17 năm, lời hứa của ông Phạm Quốc Liêm đã mở ra nhiều cơ hội cho những nông hộ nhỏ. Đến nay, Unifarm đã tập huấn, hướng dẫn, liên kết và chuyển giao nhiều giống cây trồng như: dưa lưới, dưa leo, cà chua, đặc biệt, giống chuối Uni 126 (đây là giống chuối có tỷ lệ kháng bệnh Panama trên 98% do Unifarm chọn tạo), cùng công nghệ, kỹ thuật đến hàng nghìn nông dân.

"Chúng tôi luôn coi người nông dân như một người bạn, đối tác cùng đồng hành, cùng phát triển. Chúng tôi từng thuê cả chuyên gia Israel sang để huấn luyện phương thức trồng trong nhà kính. Sau đó, chuyển giao lại quy trình chuẩn VietGAP cho các HTX và nông hộ liên kết", ông Liêm chia sẻ.

Hơn 17 năm hoạt động, Unifarm đã phủ xanh toàn bộ diện tích khu nông nghiệp với các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, có thị trường phù hợp, có khả năng nhân rộng cho nông dân.

Tại xã Phước Thành, TP. HCM (trước đây là xã An Thái, huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương), hai mô hình chủ yếu là trồng dưa lưới trong nhà kính công nghệ Israel điều khiển tự động bằng máy tính theo tiêu chuẩn GlobalGAP cho doanh thu hơn 2 tỷ đồng/ha/năm; mô hình trồng chuối già Nam Mỹ xuất khẩu đi Hàn Quốc, Nhật Bản cho doanh thu từ 500 triệu đồng/ha/năm. Unifarm đã tạo việc làm ổn định cho hơn 500 lao động địa phương và nhiều tỉnh thành khác.

Sau khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao An Thái, năm 2017, Unifarm đã mở rộng sang một dự án trồng chuối xuất khẩu khác có quy mô hơn 1.300ha tại Dầu Tiếng. Unifarm cũng đã, đang tư vấn, chuyển giao công nghệ, liên kết bao tiêu cho nhiều đối tượng, từ những nông dân sản xuất quy mô nhỏ đến những công ty lớn với quy mô trang trại lên đến vài nghìn ha tại Việt Nam.

“Cùng làm, cùng hưởng, cùng phát triển” - các mô hình liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân không chỉ giúp nông dân yên tâm sản xuất, doanh nghiệp chủ động nguyên liệu, mở rộng thị trường, mà còn tạo nền tảng cho nông nghiệp phát triển bền vững và mang lại giá trị cao hơn.

Theo các chuyên gia, trong chuỗi liên kết, nông dân không thể "đi một mình". Để tạo liên kết chuỗi bền vững, nông dân không thể đi lẻ tẻ mà phải cùng nhau thành lập HTX. Doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt, trong khi đó, nông dân phải sản xuất minh bạch, gắn liền với chuyển đổi số.

Tại xã Thạnh Lợi, tỉnh Tây Ninh (trước là xã Thạnh Lợi, huyện Bến Lức, tỉnh Long An cũ) cũng có một doanh nghiệp đang duy trì mối liên kết bền chặt với nông dân để trồng, chế biến và xuất khẩu chanh không hạt.

Từng là Giám đốc của một công ty xây dựng ở TP.HCM, anh Nguyễn Văn Hiển "bỏ phố về quê" làm nông nghiệp. Anh cùng một số cộng sự mua lại đất, sau đó, cải tạo phèn để trồng chanh không hạt.

Sau khi hình thành nên 150ha chanh không hạt tiêu chuẩn GlobalGAP - nhiều nhất Việt Nam. Anh Hiển thành lập lập Công ty Chanh Việt.

Nhận thấy xuất khẩu chanh tươi không hiệu quả, cạnh tranh với nhiều nước có thế mạnh hơn. Anh Hiển đã đầu tư xây dựng nhà máy chế biến. Hiện, toàn bộ chanh được chế biến thành hơn 80 sản phẩm từ chanh tươi, tiêu biểu như: nước cốt chanh, bột chanh... được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và một số nước châu Âu.

Không chỉ "đi một mình", anh Hiển còn liên kết với nhiều hộ nông dân trồng tranh khác. Mỗi vụ, Chanh Việt thu mua trên 2.000 tấn chanh của cho bà con. "Lúc nào người dân không bán được chanh, chở đến chúng em cũng đều thu mua tất", anh Hiển nói.

Ngoài thu mua chanh, anh Hiển còn thành lập nhóm Zalo với các nông dân trồng chanh để thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, giải đáp thắc mắc về thị trường...

(Mời xem tiếp bài 4: Khi nông dân thành doanh nhân du lịch).

×