Nông hộ Việt Nam - 40 năm Đổi mới: Khơi dậy khát vọng làm chủ lực lượng sản xuất mới (Bài cuối)

Kể từ Đại hội VI, đất nước ta bước vào thực hiện công cuộc đổi mới và đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế đất nước. Trong công cuộc Đổi mới do Đảng khởi xướng, những người nông dân Việt Nam đã góp phần viết nên những câu chuyện thần kỳ, đưa Việt Nam từ một nước nghèo đói, phải nhập khẩu lương thực thành quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Đâu là động lực để tạo nên những kỳ tích này, thưa ông?

-Có thể thấy, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng dành cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong 40 năm qua đều xuất phát từ những yêu cầu phải đổi mới trong thực tiễn sản xuất để hướng đến mục tiêu cao nhất là nâng cao đời sống, thu nhập cho người nông dân, giải phóng sức lao động, khơi dậy tiềm năng đất đai.

Từ Chỉ thị 100 của Ban Bí thư đến Nghị quyết 10 về đổi mới quản lý nông nghiệp; từ Nghị quyết 26 đến Nghị quyết 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, qua mỗi giai đoạn, các nghị quyết đều kế thừa thành quả của giai đoạn trước, đúc rút kinh nghiệm để định ra đường lối phát triển mới của tam nông trước những thay đổi mang tính thời đại. Bắt đầu từ Chỉ thị 100-CT/TW ngày 13/1/1981 của Ban Bí thư với yêu cầu cải tiến mạnh mẽ các hình thức khoán của đội sản xuất đối với xã viên đã mở ra cuộc cách mạng mới trên đồng đất.

Thực tiễn đã chứng minh, từ những mô hình “khoán chui” được thực hiện ở Hải Phòng, Vĩnh Phúc (cũ) cho đến Chỉ thị 100 của Ban Bí thư, nông nghiệp như được cởi trói, bước đầu khơi dậy tinh thần làm chủ, phấn khởi của người lao động, tạo động lực thúc đẩy nông nghiệp phát triển và các địa phương, các cấp và nhân dân nhiệt liệt tán thành. Theo thống kê ở thời kỳ đó, năng suất lúa sau khi thực hiện khoán sản phẩm ở các hợp tác xã đều tăng lên, nơi tăng ít khoảng 4-5%, tăng vừa từ 15-20%, cá biệt có nơi tăng 50%.

Những đột phá về sản xuất nông nghiệp sau Chỉ thị 100 là cơ sở để Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp với mục tiêu giải phóng sức sản xuất; chuyển nền nông nghiệp nước ta còn mang nặng tính chất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hoá, hướng đến xuất khẩu.

Đặc biệt, Nghị quyết số 10 nêu rõ tiếp tục hoàn thiện cơ chế khoán sản phẩm cuối cùng đến nhóm hộ và hộ xã viên, đến người lao động và đến tổ, đội sản xuất tuỳ theo điều kiện của ngành nghề cụ thể ở từng nơi, gắn kế hoạch sản xuất với kế hoạch phân phối từ đầu; điều chỉnh diện tích giao khoán, khắc phục tình trạng phân chia ruộng đất manh mún.

Cũng trong Nghị quyết 10, vai trò của Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tiếp tục được khẳng định trong việc vận động và tổ chức nhân dân thi đua đẩy mạnh sản xuất, đổi mới quản lý, xây dựng con người mới, nông thôn mới, tích cực tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, kiên quyết đấu tranh khắc phục các hiện tượng tiêu cực.

Có thể nói, Chỉ thị 100, Nghị quyết 10 đã tạo nên thành công cho quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế trong nông nghiệp, là tiền đề tạo niềm tin, động lực cho tiến trình đổi mới thành công cơ chế quản lý kinh tế đất nước sau này. Cũng từ đây, nông nghiệp Việt Nam đã có tăng trưởng nhảy vọt cả về lượng và chất.

Kể từ sau Chỉ thị 100 và Nghị quyết 10, nông nghiệp Việt Nam đã có sự phát triển nhảy vọt về lượng và chất. Ông đánh giá như thế nào về sự thay đổi thần kỳ này?

-Kể từ khi đổi mới, nông nghiệp Việt Nam có mức độ tăng trưởng khá cao và ổn định so với các nước trong khu vực. Suốt bốn thập kỷ qua, nông nghiệp luôn khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế. Ngay cả trong những giai đoạn thế giới chao đảo vì khủng hoảng kinh tế hay dịch bệnh toàn cầu, nông nghiệp Việt Nam vẫn duy trì mức tăng trưởng ổn định, bình quân đạt 2,84%/năm trong giai đoạn 2011-2022.

Nông nghiệp còn là nền tảng phát triển và ổn định xã hội, và cuộc sống phần lớn dân cư nông thôn. Nông nghiệp cung cấp nguồn lực, bao gồm lao động, nguồn đầu vào cho công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, tạo tiền đề công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trong sản xuất nông nghiệp, lúa gạo là mặt hàng chiến lược, liên quan, tác động trực tiếp đến an ninh lương thực, đời sống người dân và sự ổn định kinh tế - xã hội. Việt Nam từ nước phải nhập khẩu lương thực, tỷ lệ đói nghèo gần 70% vào cuối những năm 80 của thế kỷ XX, đến nay đã vươn lên thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Năm 1989, chỉ sau khi Nghị quyết 10 được ban hành một năm, lần đầu tiên Việt Nam xuất khẩu hơn 1 triệu tấn gạo, chấm dứt tình trạng thiếu đói kéo dài. Theo tôi, đó thực sự là một kỳ tích.

Kể từ năm 1989 đến nay, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là cường quốc xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Cao điểm năm 2012, khối lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đã bứt phá mạnh mẽ với kỷ lục xuất khẩu đạt 7,72 triệu tấn. Đến nay, gạo Việt Nam có mặt ở hơn 150 nước, vùng lãnh thổ, năm 2024, lần đầu tiên xuất khẩu gạo xác lập kỷ lục mới, với 9,18 triệu tấn, đạt kim ngạch 5,75 tỷ USD, tăng 12,9% về lượng và tăng 23% về giá trị so với năm 2023.

Nhờ ngành nông nghiệp phát triển mà đa số người dân có cơ hội tiếp cận được lương thực và tỷ lệ đói nghèo giảm nhanh. Theo thống kê, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của cả nước giảm từ 9,15% năm 2016 xuống còn 3,37% năm 2023, đặc biệt là tỷ lệ hộ nghèo đa chiều ở nông thôn giảm nhanh từ 11,83% năm 2016 xuống còn 4,77% năm 2023.

Nhờ những chủ trương, chính sách đúng đắn về nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp của Việt Nam luôn duy trì sự ổn định, sản lượng tăng hằng năm và bảo đảm nguồn cung lương thực trong nước và trở thành nước xuất khẩu nông sản lớn trên thế giới. Nếu năm 1986, giá trị xuất khẩu nông sản chỉ đạt 486,2 triệu USD thì đến năm 2000 đã đạt 4,2 tỷ USD và đến năm 2025 lên tới trên 70 tỷ USD, gấp trên 110 lần so với năm 1986.

Trong thành quả của ngành nông nghiệp sau 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới có vai trò quan trọng của giai cấp nông dân Việt Nam và các cấp Hội Nông dân với các phong trào thi đua nhằm khơi dậy sức mạnh, sự sáng tạo, cần cù của mỗi người nông dân, biến mỗi cánh đồng, vuông ao thành trang trại trù phú, cho giá trị kinh tế cao.

Các cấp Hội Nông dân Việt Nam trong vai trò cầu nối giữa nông dân với Đảng, Nhà nước; đồng hành với nông dân trên khát vọng chinh phục những cánh đồng. Đến nay, phong trào nông dân sản xuất kinh doanh giỏi do Hội Nông dân khởi xướng và phát động từ năm 1989 đã tạo động lực cho hàng triệu nông dân quyết tâm vươn lên xóa đói giảm nghèo, trở thành những nông dân mới, làm chủ ruộng đồng, làm chủ công nghệ, từng bước nắm bắt thị trường.

Bước vào thời kỳ hội nhập, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, sự phát triển của nông nghiệp, nông dân, nông thôn đứng trước nhiều cơ hội cũng như thách thức mới đan xen, đòi hỏi phải có những định hướng chiến lược cũng như các chính sách đủ mạnh để phát huy tiềm năng, thế mạnh của nông nghiệp. Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 sau đó là Nghị quyết 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tiếp tục tạo động lực mới cho tam nông. Từ Nghị quyết về khoán 10 đến Nghị quyết 26 và tiếp nối là Nghị quyết 19, ông đánh giá như thế nào về sự phát triển của lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn?

-Bước vào thời kỳ hội nhập và hiện đại hóa, Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đánh dấu lần đầu tiên Đảng ban hành một nghị quyết toàn diện cho “tam nông”, đặt mục tiêu nâng cao đời sống nông dân, phát triển toàn diện nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới.

Theo đó, Nghị quyết 26 đặt ra nhiệm vụ xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, đồng thời phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn; xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn gắn với phát triển các đô thị; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, nhất là vùng khó khăn; đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dịch vụ có hiệu quả ở nông thôn; phát triển nhanh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tạo đột phá để hiện đại hoá nông nghiệp, công nghiệp hoá nông thôn; đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách để huy động cao các nguồn lực, phát triển nhanh kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy sức mạnh của các đoàn thể chính trị - xã hội ở nông thôn, nhất là hội nông dân.

Năm 2022, khi thực hiện tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 26, các ý kiến đánh giá đều có chung nhận định, nông nghiệp tiếp tục phát triển cả về quy mô và trình độ sản xuất, duy trì tăng trưởng ở mức khá cao, khẳng định vị thế quan trọng, là trụ đỡ của nền kinh tế, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia. Nông nghiệp chuyển mạnh theo hướng sản xuất hàng hóa với quy mô, năng suất và chất lượng ngày càng cao; bảo đảm lương thực, thực phẩm cho gần 100 triệu dân và tăng mạnh xuất khẩu.

Giai đoạn từ 2008 đến 2020, tốc độ tăng trưởng GDP ngành nông nghiệp đạt 3,01%/năm, quy mô GDP (theo quy mô điều chỉnh, tính giá so sánh) toàn ngành tăng gấp 1,4 lần. Năng suất lao động nông nghiệp đạt 55,9 triệu đồng/người, gấp hơn 4 lần so với năm 2008. Quy mô xuất khẩu nông sản tăng bình quân 8,01%/năm; năm 2020 đạt 42,34 tỷ USD; năm 2021 đạt 48,6 tỷ USD. Nông sản của Việt Nam có mặt ở 196 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đặc biệt, trong hơn 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, đã huy động được nguồn lực lớn đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn với tổng vốn đầu tư giai đoạn 2008 - 2020 là 1.567 nghìn tỷ đồng.

Tiếp nối Nghị quyết 26, Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã kế thừa và phát triển tinh thần của Nghị quyết 26-NQ/TW, đồng thời bổ sung mạnh mẽ các yếu tố của thời đại: phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế nông thôn đa ngành.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, hội nhập quốc tế sâu rộng; nông thôn văn minh, đáng sống; nông dân khá giả, trí thức, bản lĩnh chính trị vững vàng.

Có thể khẳng định, mỗi Nghị quyết, chủ trương của Đảng đều là một dấu mốc phản ánh tầm nhìn chiến lược và sự vận dụng sáng tạo của Đảng ta, tất cả đều hướng tới mục tiêu nhất quán: giải phóng và phát huy sức mạnh của nông dân, phát triển nông nghiệp bền vững, xây dựng nông thôn giàu đẹp, phát triển đất nước vì sự phồn vinh, hạnh phúc của người dân.

Nếu như Nghị quyết 10 giúp giải phóng sức sản xuất, khơi dậy tiềm năng của nông dân, đưa Việt Nam từ một quốc gia thiếu đói trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới chỉ sau vài năm thì Nghị quyết 26 lại đặt người nông dân trong vai trò là chủ thể, nông nghiệp là nền tảng và nông thôn không chỉ là địa bàn, không gian sinh tồn mà còn là động lực mới cho phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội toàn diện. Nghị quyết này không chỉ đề ra mục tiêu nâng cao đời sống nông dân và hiện đại hóa nông nghiệp, mà còn làm định hướng quan trọng cho triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới – một chương trình có tính đột phá về hạ tầng, kinh tế – xã hội và môi trường nông thôn.

Trong khi đó, Nghị quyết 19-NQ/TW thể hiện tầm nhìn mới của Đảng trong bối cảnh toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp 4.0 và biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và thích ứng biến đổi khí hậu, nông thôn hiện đại, đáng sống.

Tại Kết luận số 219-KL/TW ngày 26/11/2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nêu rõ: Tiếp tục xác định nông nghiệp, nông dân (bao gồm cả ngư dân, diêm dân), nông thôn có vị trí chiến lược lâu dài, là nền tảng quan trọng bảo đảm ổn định vĩ mô, tăng trưởng bền vững, trong đó nông dân là trung tâm, là chủ thể, là động lực, nguồn lực của quá trình đổi mới; chuyển mạnh sang tư duy sản xuất hàng hoá, đẩy mạnh cơ cấu lại theo hướng phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, phát thải thấp, bảo vệ môi trường sinh thái; ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số toàn diện; phát huy tiềm năng, lợi thế của từng vùng, từng địa phương.

Như vậy, có thể khẳng định, với 3 nghị quyết lớn nhất xuyên suốt 40 năm Đổi mới đất nước là một tiến trình nhất quán, thể hiện tầm nhìn chiến lược và sự thích ứng linh hoạt của Đảng trước bối cảnh mới, với mục tiêu cao nhất là nâng cao vị thế của nông dân, hiện đại hóa nông nghiệp và xây dựng nông thôn giàu đẹp, văn minh.

Trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng nêu rõ: Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong 40 năm đổi mới là kết quả của quá trình nỗ lực phấn đấu bền bỉ, liên tục, là kết tinh trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta; khẳng định đường lối đổi mới của Đảng ta là đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu thế thời đại; sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh to lớn của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam; Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.

Trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay, theo ông, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nên đi theo hướng nào để phát huy tối đa nguồn lực, vai trò của nông hộ trong giai đoạn mới ra sao để tiếp tục phát triển sản xuất, đóng góp to lớn cho quá trình phát triển của đất nước?

-Có thể thấy, sau 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, quy mô nông hộ ở Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể. Điều này có thể thấy rất rõ qua phong trào nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi do Hội Nông dân Việt Nam phát động từ năm 1989 đến nay khi số lượng hộ nông dân có thu nhập cao ngày càng nhiều, giai đoạn sau tăng cao hơn giai đoạn trước. Cụ thể, số hộ có mức thu nhập trên 500 triệu đồng/năm tăng gấp 3 lần, số hộ có mức thu nhập trên 1 tỷ đồng/năm tăng gấp 2 lần so với giai đoạn 5 năm trước.

Theo thống kê, cả nước có hơn 3,4 triệu hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, đây chính là đầu tàu, lực kéo các nông dân khác cùng làm theo, vươn lên trong phát triển kinh tế. Không phải ngẫu nhiên mà một trong những tiêu chí mới của chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2031 có tiêu chí về tỷ lệ số hộ đạt danh hiệu nông dân sản xuất kinh doanh giỏi và giao trực tiếp cho Hội Nông dân Việt Nam thực hiện.

Như vậy, nông hộ vẫn là hạt nhân, là nòng cốt trong phát triển kinh tế nông nghiệp, kinh tế nông thôn nhưng trong giai đoạn mới, vai trò của nông hộ phải khác hơn, không chỉ làm giàu cho bản thân, gia đình mà còn biết liên kết với các hộ khác để hình thành chuỗi giá trị, trở thành những doanh nhân, chủ thể kinh tế nông nghiệp trong chuỗi giá trị đó.

Điều này cũng được nêu tại Kết luận số 219-KL/TW: Khuyến khích, tạo điều kiện để các hộ nông dân tham gia phát triển các hợp tác xã, tổ hợp tác, hội, tổ chức ngành, nghề để sản xuất hàng hoá lớn theo chuỗi. Có các giải pháp nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế hộ, trang trại.

Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân. Có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Với sự lớn mạnh của nông hộ như hiện nay, tiềm năng của kinh tế nông nghiệp, tôi tin rằng sẽ có nhiều nông hộ đứng vào hàng ngũ những doanh nhân, doanh nghiệp nông nghiệp thời kỳ mới.

Tôi được biết, trong các chỉ tiêu thi đua của Hội Nông dân Việt Nam tại Đại hội IX, nhiệm kỳ mới 2026-2031, các cấp Hội phấn đấu vận động, hướng dẫn, hỗ trợ hội viên, nông dân thành lập ít nhất 5.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp từ những Nông dân Việt Nam xuất sắc.

Tôi cho rằng, đây là một chỉ tiêu rất khả quan, thể hiện ý chí quyết tâm của các cấp Hội trong việc thực hiện Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, khát vọng vươn lên của bà con nông dân là cực kỳ lớn. Các cơ chế chính sách cho khu vực kinh tế tư nhân đã và đang được hoàn thiện, cộng với sự đồng hành của Hội, tôi tin mục tiêu này sẽ thành hiện thực.

Trong bối cảnh mới hiện nay, theo ông, cần có chính sách, giải pháp gì để nông dân Việt Nam bắt kịp với xu thế phát triển?

Trong bối cảnh mới, nước ta bước vào “Kỷ nguyên vươn mình”, lĩnh vực “tam nông” được định hình trong không gian phát triển mới, theo tinh thần vừa phát huy tối đa nguồn lực sẵn có trong nước và quốc tế, vừa tạo động lực mới cho phát triển bền vững.  

Nông dân Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội đan xen, cơ hội được gia nhập sâu vào thị trường toàn cầu, phát triển nông nghiệp xanh, mở rộng ngành nghề sản xuất kinh doanh nhờ động lực từ các Nghị quyết 68, Nghị quyết 57… Nhưng người nông dân cũng đứng trước thách thức khi yêu cầu của các thị trường ngày càng cao, biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Do vậy, để đạt được các mục tiêu đề ra, bản thân mỗi nông hộ đều phải tự nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy sản xuất, đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường để đưa nông sản hội nhập thị trường toàn cầu và đủ năng lực cạnh tranh trên chính thị trường nội địa; đẩy mạnh sản xuất xanh, an toàn, thân thiện với môi trường, tạo ra sản phẩm phát thải thấp nhưng có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách đất đai, tín dụng, chuyển đổi số, khoa học công nghệ, lao động và thị trường nông sản. Trong đó, ưu tiên tháo gỡ những điểm nghẽn về chính sách tiếp cận sử dụng đất đai; mở rộng tiếp cận tín dụng ưu đãi, bảo hiểm nông nghiệp và thị trường tiêu thụ ổn định, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học – công nghệ trong nông nghiệp và quản lý nông thôn; phát triển kinh tế nông thôn đa dạng, không chỉ dựa vào sản xuất nông nghiệp. Khuyến khích dịch vụ, du lịch cộng đồng, làng nghề, công nghiệp chế biến và các ngành nghề phi nông nghiệp để mở rộng sinh kế, tăng thu nhập cho nông dân.

Để đạt được những mục tiêu, giải pháp phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện đại trong kỷ nguyên mới, trước hết phải xây dựng lực lượng nông dân mới, có năng lực và phẩm chất mới của người nông dân hiện đại.

Vì vậy, trong thời gian tới, các cấp, các ngành cần có chiến lược về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, tăng cường năng lực cho nông hộ, nông dân có đủ năng lực, tư duy, kỹ năng đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới.

Đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng quản trị, tiếp cận thị trường, kỹ năng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ mới… cho nông dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, để họ trở thành người làm chủ lực lượng sản xuất mới, sáng tạo, hội nhập; xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu gắn với bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa. Đây không chỉ là hạ tầng vật chất mà còn là môi trường sống xanh, sạch, đáng sống, thu hút cả nguồn nhân lực trẻ quay về cống hiến.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi ý nghĩa này!

×