Nông nghiệp Đồng Nai ứng dụng chuyển đổi số (bài 3): Nuôi heo hàng triệu con mà chỉ truy xuất nguồn gốc được 10%

Hệ thống quản lý chăn nuôi đã phủ rộng nhưng vận hành còn... hình thức

Ngành chăn nuôi Đồng Nai vẫn đối mặt với nhiều tồn tại kéo dài, đặc biệt là tình trạng giết mổ động vật không phép. Vì thế, việc triển khai các dự án truy xuất nguồn gốc sản phẩm động vật được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm minh bạch chuỗi cung ứng và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Từ năm 2020, Đồng Nai đã triển khai 2 dự án lớn phục vụ chuyển đổi số trong chăn nuôi, gồm dự án quản lý trang trại bằng phần mềm Te-Food và dự án truy xuất nguồn gốc sản phẩm thịt có nguồn gốc từ động vật.

Te-Food là phần mềm quản lý đàn chăn nuôi và kiểm soát dịch bệnh ứng dụng công nghệ blockchain, cho phép thu thập, xử lý thông tin nhanh phục vụ công tác phòng chống dịch bệnh khẩn cấp.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành đặt mục tiêu đến năm 2025, 100% trang trại chăn nuôi đăng ký và báo cáo trên phần mềm; các cơ sở chăn nuôi nhỏ lẻ tham gia chuỗi cũng thực hiện đăng ký, khai báo, gắn quản lý chăn nuôi với kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và truy xuất nguồn gốc.

Đến nay, có khoảng 1.900 trang trại, tương đương hơn 90% số trang trại toàn tỉnh đã đăng ký khai báo và được xác nhận thông tin trên phần mềm Te-Food. Đồng thời, khoảng 1.200 cá nhân, tổ chức như: siêu thị, cửa hàng tiện lợi, chợ, cơ sở giết mổ heo, thương nhân thu mua heo, cơ sở chăn nuôi, bếp ăn tập thể KCN, bếp ăn trường học... thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi.

Tuy nhiên, năm 2025, Đồng Nai chỉ có khoảng 140.000 con heo được truy xuất nguồn gốc. Số lượng thịt heo được truy xuất mới đạt khoảng 10% so với mục tiêu dự án (là 1,5 triệu con), bà Lê Thị Ánh Tuyết – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết.

Hiện tổng đàn heo của Đồng Nai hơn 3,8 triệu con, đàn gà khoảng 33 triệu con. Một nghịch lý khác là gần 90% trang trại đã đăng ký khai báo trên phần mềm, nhưng số cơ sở duy trì khai báo thường xuyên chỉ chiếm hơn 9%.

Như vậy, so với tổng đàn hàng chục triệu con gia súc, gia cầm, tỷ lệ sản phẩm được truy xuất vẫn rất thấp. Nghịch lý đặt ra là hệ thống đã có, tỷ lệ đăng ký cao, nhưng thói quen vận hành số trong sản xuất chưa hình thành.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản Đồng Nai, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ cá nhân, tập thể tham gia chuỗi truy xuất nguồn gốc, song kết quả đạt được còn hạn chế.

Truy xuất nguồn gốc thịt heo gặp lực cản từ thị trường và thói quen buôn bán

Những tháng cuối năm, nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tại Đồng Nai thường tăng từ 20-30%. Trong đó, thịt heo chiếm hơn 70% khẩu phần thịt của người Việt, trở thành nhóm sản phẩm được quan tâm nhiều nhất về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Theo Sở Y tế Đồng Nai, năm 2025 không xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm nào nhưng nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn tiềm ẩn từ nhiều nguyên nhân.

Bởi vì, Đồng Nai tập trung nhiều doanh nghiệp có bếp ăn tập thể, đồng thời là địa phương phát triển mạnh về chăn nuôi. Việc kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ khâu nguyên liệu đầu vào gặp khó khăn. Tình trạng giết mổ không phép chưa được kiểm soát triệt để, trong khi các loại hình cơ sở thực phẩm phát triển nhanh, đa dạng theo quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa.

Theo bà Lê Thị Ánh Tuyết, phần lớn nông sản Đồng Nai được tiêu thụ qua thương lái, tập kết tại chợ đầu mối. Quá trình thu gom sản phẩm hỗn hợp khiến việc truy xuất nguồn gốc gặp nhiều trở ngại.

Đối với đề án truy xuất nguồn gốc sản phẩm động vật, các cá nhân, tổ chức tiêu thụ sản phẩm tại TP.HCM gặp khó do chưa có sự kết nối, liên thông dữ liệu giữa hệ thống truy xuất của Đồng Nai và TP.HCM.

Một hạn chế khác là người tiêu dùng chưa thực sự quan tâm đến thông tin truy xuất nguồn gốc. Một số đơn vị phân phối, cá nhân tham gia dự án chưa nhìn thấy lợi ích trực tiếp, trong khi chưa có chế tài xử lý đối với các trường hợp không tham gia truy xuất.

Ở kênh phân phối hiện đại, số lượng siêu thị, cửa hàng tiện lợi tham gia dự án truy xuất nguồn gốc của tỉnh còn ít. Nguyên nhân do các hệ thống này đã có quy trình quản lý, truy xuất riêng theo chuỗi, ngại tham gia thêm hệ thống mới vì lo trùng lắp, phát sinh chi phí vận hành. Ngay cả các siêu thị đã đăng ký, việc triển khai truy xuất đến nhà cung cấp và dán tem truy xuất trên bao bì sản phẩm vẫn chưa được thực hiện đồng bộ.

Tại kênh phân phối truyền thống, tiểu thương kinh doanh thịt heo chủ yếu là lao động lớn tuổi, quen buôn bán thủ công, hạn chế kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh. Việc kích hoạt, dán tem truy xuất trong điều kiện đông khách, thời gian bán hàng ngắn vào buổi sáng khiến nhiều tiểu thương e ngại. Đặc thù chợ truyền thống không định lượng, không bao gói sẵn sản phẩm càng làm cho việc áp dụng truy xuất nguồn gốc gặp khó.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau sáp nhập, địa bàn tỉnh Đồng Nai mở rộng, tổng đàn chăn nuôi lớn, trong khi dịch bệnh diễn biến phức tạp, lực lượng cán bộ quản lý còn mỏng.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số nông nghiệp Đồng Nai trong quản lý đàn vật nuôi, dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và tiêu dùng ngày càng cao.

“Đồng thời, các cơ sở cần tiếp tục duy trì điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm, xây dựng và thiết lập hồ sơ ghi chép để truy xuất nguồn gốc sản phẩm, từng bước ứng dụng chuyển đổi số trong thực tế sản xuất nhằm mục đích cung ứng những sản phẩm chất lượng, an toàn cho người tiêu dùng”, bà Tuyết đề nghị.

Theo thống kê, toàn tỉnh Đồng Nai hiện có khoảng 35% trang trại chăn nuôi ứng dụng công nghệ chuồng lạnh. Một số chuồng trại đã áp dụng hệ thống làm mát tự động thông qua cảm biến; hệ thống máng ăn, nước uống tự động, chia khẩu phần ăn theo phần mềm dành cho từng loại vật nuôi ứng với từng giai đoạn phát triển.

Việc này giúp cho người chăn nuôi kiểm soát tốt dịch bệnh, thực hiện tốt an toàn sinh học, nâng cao tỷ lệ nuôi sống và tăng trọng. Tự động hóa các khâu trong chăn nuôi còn giúp người chăn nuôi giảm bớt nhân công lao động và đảm bảo an toàn sinh học trong sản xuất.

×