Nông nghiệp TP.HCM trước cơ hội lớn sau mở rộng địa giới, vì sao nông dân vẫn đối mặt nhiều khó khăn?

Nông nghiệp mở rộng quy mô sau sáp nhập, nhưng sản xuất còn nhỏ lẻ

Mới đây, tại hội nghị tiếp xúc cử tri của người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, diễn ra tại đơn vị bầu cử số 12 với sự tham dự của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, ông Nguyễn Thành Trung, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM đã báo cáo khái quát tình hình nông nghiệp, nông dân và nông thôn trên địa bàn thành phố.

Theo đó, sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, diện tích đất nông nghiệp của TP.HCM tăng lên khoảng 454.000ha, (gấp gần 4 lần trước đây). Đây được xem là cơ hội lớn để thành phố mở rộng không gian phát triển nông nghiệp, xây dựng các chuỗi giá trị nông sản quy mô lớn, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Trong định hướng phát triển mới, TP.HCM giữ vai trò trung tâm nghiên cứu giống, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị; Bình Dương tập trung cây công nghiệp và chăn nuôi quy mô lớn; còn Bà Rịa – Vũng Tàu phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với thủy sản và du lịch sinh thái. Sự kết hợp này tạo ra hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, có khả năng bổ trợ lẫn nhau.

Hiện nay, thành phố có 424 hợp tác xã và 1.232 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp; 984 sản phẩm OCOP đạt chuẩn, trong đó có 772 sản phẩm đạt 3 sao và 212 sản phẩm đạt 4 sao. Sáu nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực gồm: rau, hoa – cây cảnh, bò sữa, heo, tôm nước lợ và cá cảnh.

Riêng khu vực 11 xã thuộc đơn vị bầu cử số 12 (trước đây thuộc huyện Hóc Môn và Củ Chi) đang phát triển mạnh các mô hình nông nghiệp đô thị như: hoa lan, cá cảnh, rau an toàn và nông nghiệp công nghệ cao. Một số địa phương có mô hình sản xuất hiệu quả như xã Tân An Hội với hơn 3.600ha đất nông nghiệp trồng hoa lan và rau màu; xã Bình Mỹ phát triển cây ăn trái ven sông Sài Gòn; các xã Nhuận Đức, Phú Hòa Đông phát triển chăn nuôi tập trung với tổng đàn gia súc hơn 50.000 con.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM, dù đạt nhiều kết quả tích cực, thực tế cho thấy đời sống và sản xuất của một bộ phận nông dân vẫn còn gặp không ít khó khăn. Quá trình đô thị hóa nhanh khiến nhiều nông dân phải chuyển đổi nghề nghiệp hoặc thay đổi phương thức sản xuất. Bên cạnh đó, hệ thống phân phối nông sản vẫn còn nhiều tầng trung gian, làm tăng chi phí lưu thông và giảm lợi nhuận của người sản xuất.

Quy mô sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, thiếu vốn và thiếu liên kết tiêu thụ. Diện tích sản xuất đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP còn thấp so với tổng diện tích đất nông nghiệp. Đây là những "rào cản" lớn đối với mục tiêu phát triển nông nghiệp đô thị hiện đại và bền vững.

Đẩy mạnh chuyển đổi số cho nông nghiệp đô thị

Từ thực tế trên, Hội Nông dân TP.HCM đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn trong giai đoạn tới.

Trước hết, tổ chức Hội kiến nghị tiếp tục hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến nông nghiệp như: đất đai, khuyến nông, thú y, môi trường và chính sách thuế. Đồng thời cần có cơ chế linh hoạt hơn trong tích tụ, tập trung đất nông nghiệp và quy hoạch ổn định các vùng sản xuất nông nghiệp trong đô thị đặc biệt.

Một kiến nghị quan trọng khác là đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong nông nghiệp. Theo đó, cần phát triển các công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo, hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất trên toàn quốc để nâng cao giá trị nông sản và bảo hộ các sản phẩm đạt chuẩn.

Hội Nông dân TP.HCM cũng đề xuất các chính sách nhằm khơi thông nguồn lực phát triển sản xuất, nhất là thúc đẩy mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác và liên kết chuỗi giá trị giữa nông dân với doanh nghiệp. Song song đó, cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế để tạo đầu ra ổn định cho nông sản.

Về tài chính, Hội kiến nghị đổi mới chính sách tín dụng theo hướng ưu tiên cho nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp sạch. Cùng với đó là mở rộng hạn mức tín chấp cho nông dân, tăng nguồn vốn cho Quỹ Hỗ trợ nông dân và có cơ chế bảo lãnh vay vốn thông qua tổ chức Hội.

Ngoài ra, hạ tầng nông thôn cũng cần được đầu tư mạnh mẽ hơn, đặc biệt là điện, nước, viễn thông và hạ tầng số phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Việc này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn tạo điều kiện triển khai tự động hóa và quản lý chuỗi giá trị hiệu quả.

Các cấp Hội Nông dân cũng mong muốn được tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng và phản biện chính sách liên quan đến nông nghiệp, nông dân và nông thôn, qua đó bảo đảm tiếng nói của người nông dân được phản ánh đầy đủ và kịp thời.

Trong bối cảnh TP.HCM hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo thuộc nhóm 100 thành phố toàn cầu, nông nghiệp đô thị – nông nghiệp công nghệ cao được kỳ vọng sẽ trở thành “hạ tầng xanh” quan trọng, góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao đời sống người nông dân.

Tại buổi tiếp xúc với cử tri nông dân TP.HCM, ông Trần Thanh Mẫn – Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội đã nêu những giải pháp nhằm giúp nông nghiệp TP.HCM cất cánh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, sau gần 40 năm đổi mới, nông nghiệp Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng, đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế và đảm bảo an ninh lương thực. Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của cả nước vượt 70 tỷ USD, trong đó nhiều mặt hàng như rau quả, hạt điều, gạo tiếp tục giữ vị trí cao trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, vấn đề mà nông dân quan tâm nhất vẫn là đầu ra sản phẩm và sự ổn định của giá cả. Vì vậy, định hướng trong thời gian tới là phát triển mạnh các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ, đẩy mạnh bao tiêu theo hợp đồng giữa doanh nghiệp và nông dân, hạn chế tình trạng phá vỡ cam kết.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh cần tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, tạo điều kiện xây dựng nhà xưởng, kho bãi và cơ sở chế biến phục vụ nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và số hóa sản xuất để nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính.

×