Nóng Trung Đông: Đồng minh của Iran tham gia cuộc chiến bằng cách phong tỏa thêm một điểm nghẽn thương mại toàn cầu

Ngày 8/6, Phong trào Ansar Allah của Yemen, thường được biết đến với tên gọi Houthi đã tuyên bố "cấm hoàn toàn" các tàu của Israel đi qua Biển Đỏ. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự bất ổn mới đối với thương mại toàn cầu khi Iran và Israel liên tục tấn công lẫn nhau bất chấp những nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn đầu.

Mối đe dọa này mang theo những hệ lụy kinh tế đáng kể. Trong chiến dịch trước đây của lực lượng Houthi nhằm vào hoạt động vận tải thương mại, lưu lượng giao thông qua kênh đào Suez của Ai Cập đã giảm khoảng hai phần ba, buộc nhiều tàu phải đi theo những tuyến đường dài hơn và tốn kém hơn vòng quanh miền nam châu Phi.

Chiến dịch đó kéo dài khoảng 2 năm, từ khi cuộc chiến ở Gaza bắt đầu vào tháng 10 năm 2023 cho đến khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas đạt được vào tháng 10 năm ngoái.

Nhưng cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống lại Iran đã kích hoạt lại liên minh Trục Kháng chiến của Cộng hòa Hồi giáo, với việc phong trào Hezbollah của Lebanon tái tham gia cuộc chiến và Ansar Allah nối lại các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào Israel.

Nhóm Yemen hiện dường như sẵn sàng đưa chiến dịch này tiến thêm một bước nữa, thể hiện sự đoàn kết với các đồng minh khi Iran và Israel mới đây trao đổi các cuộc tấn công bất chấp nỗ lực thúc đẩy giải quyết ngoại giao của Mỹ.

"Yemen kiên quyết phản đối sự xâm lược của Israel, quốc gia đã không tôn trọng các thỏa thuận ở Lebanon hay Gaza, và người Mỹ đã bật đèn xanh cho điều đó. Chúng tôi là một phần của sự thống nhất các khu vực, điều sẽ là giải pháp lý tưởng để chấm dứt sự ngang ngược của Israel", một nguồn tin từ Ansar Allah nói với Newsweek.

"Thế giới cần hiểu rằng Israel đang đặt ra thách thức lớn đối với nền kinh tế toàn cầu bằng cách liên tục tạo ra các vấn đề trong khu vực của chúng ta," nguồn tin cho biết.

"Cuộc bao vây bất công đã áp đặt lên đất nước chúng ta trong những năm qua, cũng như lên Iran và các chiến trường kháng chiến khác, phải chấm dứt".

"Chúng tôi sẽ không cho phép sự đau khổ của người dân chúng tôi tiếp diễn vì cuộc bao vây bất công này, và chúng tôi sẽ chiến đấu vì Chúa và để giải thoát người dân bị áp bức khỏi ách thống trị".

Hòa bình bị phá vỡ

Vụ leo thang xung đột mới nhất giữa Iran và Israel bùng phát hôm Chủ nhật khi Iran phóng một loạt tên lửa để đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon.

Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn vào ngày 8 tháng 4, khởi đầu các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang tiếp diễn bất chấp việc hai bên vẫn còn bất đồng về các vấn đề then chốt. Trong số đó, các quan chức Iran đã nhấn mạnh rằng Lebanon phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào.

Tuy nhiên, khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tiến triển vào tháng trước, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố tăng cường các hoạt động quân sự tại Lebanon.

Ông Netanyahu tìm cách giáng một đòn chí mạng vào Hezbollah, kêu gọi chính phủ Lebanon giải giáp lực lượng này, trong khi chính phủ Lebanon cáo buộc cả Iran và Israel lôi kéo nước này vào cuộc chiến.

Các báo cáo cho biết đã có cuộc tranh cãi gay gắt giữa Trump và Netanyahu, trong đó nhà lãnh đạo Mỹ sau đó xác nhận đã yêu cầu Israel không tiến hành các cuộc tấn công theo kế hoạch nhằm vào các vị trí được cho là của Hezbollah ở Beirut.

Sau khi Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiến hành các cuộc tấn công vào "trung tâm chỉ huy của tổ chức khủng bố Hezbollah" ở vùng ngoại ô Dahiyeh phía nam thủ đô Beirut của Lebanon, được tuyên bố là để trả đũa các hoạt động đang diễn ra của Hezbollah, Iran đã phóng loạt tên lửa đầu tiên nhằm vào Israel kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tháng bắt đầu.

Trong cuộc phỏng vấn với Axios hôm Chủ nhật, ông Trump đã kêu gọi Thủ tướng Israel không trả đũa. Israel đã tiến hành các cuộc tấn công hôm thứ Hai nhằm vào các mục tiêu ở Tehran và các khu vực khác của Iran, trong đó Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố đã tấn công các hệ thống phòng không, một khu phức hợp hóa dầu được cho là có liên quan đến sản xuất vũ khí và các địa điểm quân sự khác, và Iran đã đáp trả bằng một loạt các cuộc tấn công tên lửa mới.

Tổ chức Ansar Allah cũng tuyên bố sẽ tấn công "các mục tiêu quân sự nhạy cảm" ở Tel Aviv vào thứ Hai. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết cuộc tấn công đã bị chặn đứng.

Trong một bài đăng trên Truth Social hôm thứ Hai, ông Trump viết rằng "Israel và Iran phải ngay lập tức ngừng 'bắn nhau'." Vài giờ sau, Bộ Chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố sẽ ngừng các hoạt động chống lại Israel, mặc dù họ đe dọa sẽ có những biện pháp nghiêm khắc hơn nữa nếu các cuộc tấn công chống lại Hezbollah tiếp tục.

Các quan chức Israel vẫn giữ thái độ thách thức.

"Chúng tôi sẽ không đầu hàng kẻ thù tàn bạo và những kẻ đồng lõa của chúng, Hezbollah, Hamas và Houthi, những kẻ tìm cách phá hủy nền văn minh phương Tây, bao gồm cả Hoa Kỳ và châu Âu," Tổng lãnh sự Israel tại New York, Ofir Akunis, tuyên bố. "Chúng tôi sẽ không cho phép chúng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thành công hoặc làm gián đoạn cuộc sống của chúng tôi."

Chi phí của một mặt trận mới

Nếu Ansar Allah tái áp đặt lệnh phong tỏa hiệu quả đối với Biển Đỏ và vùng biển lân cận, hậu quả có thể rất nghiêm trọng trong bối cảnh thương mại quốc tế vốn đã đầy biến động.

Các ước tính cho thấy việc đi vòng qua Mũi Hảo Vọng của Nam Phi thay vì qua kênh đào Suez của Ai Cập giữa Biển Đỏ và Địa Trung Hải đã làm tăng thêm tới 1 triệu đô la chi phí mỗi chuyến đối với các tàu chở dầu lớn hơn, cũng như kéo dài thêm nhiều tuần thời gian di chuyển.

Giá phải trả cho một cuộc phong tỏa mới có thể còn cao hơn nữa do chi phí vận chuyển dầu khí đã tăng vọt vì phí quá cảnh do Iran áp đặt tại eo biển Hormuz, phí bảo hiểm tăng cao và sự sụt giảm tổng thể lưu lượng giao thông qua một trong những điểm nghẽn thương mại năng lượng quan trọng nhất thế giới. Các chuyến hàng có thể sẽ càng trở nên khan hiếm hơn nếu xảy ra xung đột quy mô lớn.

Phản ứng dữ dội này đã gây áp lực lên Nhà Trắng khi Iran tuyên bố sẽ chống lại những tác động tàn khốc của lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của nước này.

Trước đó, ông Trump đã tìm cách phá vỡ thế lực của Ansar Allah trên Biển Đỏ thông qua việc tăng cường các cuộc không kích kéo dài nhiều tuần vào năm ngoái, cuối cùng dẫn đến một thỏa thuận ngừng bắn . Nhóm này được cho là vẫn sở hữu một kho vũ khí đáng kể cũng như kiểm soát khoảng một phần ba lãnh thổ Yemen và gần 80% dân số, bao gồm cả thủ đô Sanaa, nơi bị chiếm giữ trong cuộc nội chiến hồi đầu năm 2015.

Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, với sự hỗ trợ của Ả Rập Xê Út, đã không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công lớn nào chống lại Ansar Allah kể từ khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn do Liên Hợp Quốc làm trung gian vào tháng 4 năm 2022. Thay vào đó, trọng tâm gần đây nhất là việc giải tán một phe ly khai ở miền nam được Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hậu thuẫn vào đầu năm nay.

Trước khi thỏa thuận ngừng bắn ở Yemen được ký kết, Ansar Allah cũng đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Cả hai quốc gia này, cũng như bốn quốc gia thành viên khác của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), đều đã trở thành mục tiêu tấn công trực tiếp của Iran trong bối cảnh cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành chống lại Cộng hòa Hồi giáo, làm dấy lên thêm nhiều lời kêu gọi giảm leo thang căng thẳng trong khu vực.

Sau quyết định của Iran về việc ngừng các cuộc tấn công vào Israel, ông Trump hôm thứ Hai cho biết hai nước đang tiến tới chấm dứt vòng xung đột mới nhất, mặc dù Washington dự định duy trì lệnh phong tỏa đối với Tehran cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

"Cả hai bên, Israel và Iran, đều đang tìm cách đạt được một lệnh ngừng bắn ngay lập tức! Các cuộc đàm phán cuối cùng về 'Hòa bình' đang được tiến hành, trừ khi sự thiếu hiểu biết hoặc ngu xuẩn cản trở nó", ông Trump viết trên Truth Social. "Lệnh phong tỏa sẽ vẫn được duy trì và có hiệu lực đầy đủ cho đến khi đạt được một 'Thỏa thuận cuối cùng'. Mọi việc nên diễn ra nhanh chóng".

×