Nữ đại sứ Ukraine thân cận ông Zelensky sa lưới vì làm giàu bất minh, châm ngòi cuộc "đại thanh trừng" nội bộ

Ngày 5/8, bà Stefanishyna đã ra hầu tòa tại Tòa án Chống tham nhũng Cấp cao của Ukraine. Các công tố viên đề nghị áp dụng mức bảo lãnh 13 triệu hryvnia (khoảng 300.000 USD).

Theo cáo buộc, bà Stefanishyna đã che giấu việc sở hữu các căn hộ, tiền mặt và quyền sử dụng một chiếc xe Mercedes, đồng thời có mức chi tiêu vượt xa thu nhập đã kê khai.

Thông tin này được nhà báo Lenka White dẫn lại, đồng thời cho biết bà từng là cộng sự thân cận của cựu Chánh văn phòng Tổng thống Andriy Yermak. Bà Stefanishyna bác bỏ mọi cáo buộc.

Thêm một nhân vật cấp cao trong vòng tròn quyền lực của ông Zelensky gặp nạn

Bà Stefanishyna không phải là quan chức cấp cao đầu tiên thân cận với Tổng thống Volodymyr Zelensky vướng vòng lao lý trong năm nay.

Trước đó, vụ bê bối hối lộ tại tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Energoatom đã làm rung chuyển nội bộ chính quyền Ukraine. Doanh nhân Tymur Mindich, từng được xem là một trong những đồng minh thân cận nhất của ông Zelensky, bị cáo buộc biển thủ khoảng 100 triệu USD, khiến ngành điện hạt nhân Ukraine suy yếu trước các cuộc tập kích tên lửa của Nga.

Ông Mindich đã rời khỏi Ukraine chỉ vài giờ trước khi lực lượng chức năng khám xét một căn hộ không khai báo, nơi họ phát hiện lượng lớn tiền mặt cùng một bồn cầu bằng vàng nguyên khối. Trong khi đó, cựu Phó Thủ tướng Oleksiy Chernyshov cũng đã bị khởi tố vì cáo buộc làm giàu bất minh và bị tạm giam để phục vụ điều tra.

Nghi vấn mua căn hộ giá chỉ bằng một phần tư thị trường

Theo truyền thông điều tra Ukraine, vụ việc của bà Stefanishyna mang mô-típ quen thuộc trong nhiều vụ án tham nhũng gần đây: các quan chức bị nghi mua bất động sản với giá thấp bất thường thay vì trực tiếp nhận hối lộ.

Trang điều tra Hromadske cho biết mẹ của bà Stefanishyna, bà Nadiya Kravets, đã mua một căn hộ ba phòng ngủ tại khu dân cư cao cấp Lvivska Ploshcha ở Kiev vào mùa thu năm 2022 với giá chỉ 3,04 triệu hryvnia (khoảng 83.000 USD).

Trong khi đó, những căn hộ tương tự tại cùng tòa nhà khi ấy được giao dịch với giá khoảng 12 triệu hryvnia (300.000 USD). Một môi giới bất động sản nhận định mức giá mà gia đình bà Stefanishyna trả là "phi thực tế", bởi giá nhà trong khu vực thời điểm đó không dưới 2.000 USD/m².

Đáng chú ý, căn hộ này không xuất hiện trong bản kê khai tài sản chính thức của bà Stefanishyna.

Đáp lại, bà cho biết cha mẹ mình đã ký thỏa thuận mua căn hộ từ năm 2019, trước khi giá bất động sản tăng mạnh, đồng thời thanh toán theo hình thức trả góp dài hạn chứ không phải mua mới vào năm 2022.

Bê bối được cho là châm ngòi cuộc cải tổ chính phủ

Ngày 12/7, bà Stefanishyna tuyên bố từ chức và cho biết đây là quyết định cá nhân do "hoàn cảnh riêng". Bà cũng hứa sẽ sớm công khai giải thích về những nghi vấn xuất hiện trên truyền thông.

Trong thông điệp chia tay, bà nhấn mạnh ba thành tựu lớn gồm duy trì nguồn viện trợ vũ khí của Mỹ trong giai đoạn Washington thay đổi lập trường, đưa các cam kết hỗ trợ Ukraine vào khuôn khổ pháp lý có thể tồn tại qua nhiều đời chính quyền, đồng thời chuyển quan hệ Mỹ - Ukraine từ "quốc gia nhận viện trợ" sang "quốc gia được đầu tư".

Tuy nhiên, nhiều hãng truyền thông Ukraine cho rằng nguyên nhân thực sự dẫn tới việc bà từ chức là cuộc điều tra của NABU liên quan đến căn hộ nói trên.

Theo các nguồn tin này, Tổng thống Zelensky đã tận dụng vụ việc như một cơ hội để tiến hành cuộc cải tổ chính phủ quy mô lớn. Ông được cho là đã yêu cầu Thủ tướng Yuliia Svyrydenko, người dự kiến thay bà Stefanishyna làm Đại sứ tại Washington, cùng toàn bộ nội các nộp đơn từ chức chỉ vài ngày sau đó.

Cuộc cải tổ giúp ông Zelensky tạo khoảng cách với nhóm cộng sự bị ảnh hưởng bởi vụ bê bối Energoatom, đồng thời thành lập một chính phủ mang tính kỹ trị hơn do cựu lãnh đạo Naftogaz Serhii Koretskyi đứng đầu, trong bối cảnh Ukraine chuẩn bị đối mặt với mùa đông được dự báo sẽ hứng chịu các đợt không kích dữ dội của Nga.

Theo cách nhìn này, bê bối của bà Stefanishyna không chỉ khiến bà mất chức mà còn trở thành chất xúc tác cho cuộc "đại thay máu" trong chính phủ Ukraine.

Từ gương mặt sáng giá đến bị truy tố

Trước khi vướng vào vụ án, bà Stefanishyna được xem là một trong những chính trị gia có sự nghiệp thăng tiến nhanh nhất tại Ukraine.

Trên cương vị Phó Thủ tướng phụ trách hội nhập châu Âu và Euro-Đại Tây Dương, trước đó là Bộ trưởng Tư pháp, bà đóng vai trò quan trọng trong tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của Ukraine. Năm 2024, bà được bổ nhiệm làm Đại sứ tại Mỹ và cho biết mình đã góp phần duy trì dòng viện trợ quân sự của Washington ngay cả khi chính quyền Trump ngày càng hoài nghi về cuộc chiến.

Tuy nhiên, hồ sơ thành tích đó giờ đây bị phủ bóng bởi vụ án hình sự mà nhiều nhà quan sát Ukraine cho rằng đã trở nên quá quen thuộc.

Cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ukraine Kyrylo Shevchenko bình luận trên mạng xã hội: "Điều này đặt ra câu hỏi lớn hơn: Liệu còn quan chức cấp cao nào ở Ukraine chưa từng trở thành đối tượng của một vụ án hình sự? Hay đó đã trở thành một phần của con đường sự nghiệp?".

×