Nữ sinh đại học bị sát hại sau khi 17 người 'quấy rối' tinh thần

Ngày 26/10/1999, Shiori Ino (khi đó 21 tuổi), nữ sinh năm hai đại học, bị đâm chết trước ga JR Okegawa ở thành phố Okegawa, tỉnh Saitama. Ino là nạn nhân của một loạt hành vi quấy rối và theo dõi từ bạn trai cũ (sau đây gọi là A) và anh trai của A. Vụ án này còn được biết đến với tên gọi vụ án theo dõi Okegawa hoặc sự kiện Okegawa, và trở thành chất xúc tác cho việc xây dựng luật chống tội phạm theo dõi sau này tại Nhật Bản. Tháng 12/1999, bốn người đàn ông bị bắt giữ vì nghi ngờ giết người và các tội danh khác. A được tìm thấy đã chết do tự sát ở Hokkaido sau khi bị đưa vào danh sách truy nã.

Ino đã từng trình báo vụ việc với đồn cảnh sát Ageo gần nhất thuộc tỉnh Saitama, nhưng phát hiện ra rằng các sĩ quan đã làm giả hồ sơ để bác bỏ đơn khiếu nại của cô. Điều này dẫn đến một vụ bê bối, trong đó ba cựu sĩ quan liên quan đã bị sa thải và bị truy tố về tội làm giả giấy tờ và các tội danh khác.

Sau vụ việc, Luật Điều chỉnh hành vi quấy rối, theo dõi đã được ban hành vào tháng 5/2000, và các biện pháp đối phó đã được thực hiện, nhưng các vụ án giết người liên quan đến hành vi rình rập vẫn tiếp tục xảy ra thường xuyên kể từ đó.

Diễn biến dẫn đến vụ việc

Ino bắt đầu mối quan hệ với A vào khoảng tháng 1/1999, nhưng dần dần anh ta bắt đầu lộ bản chất vũ phu. Ino đã cố gắng chia tay với A, nhưng anh ta không chịu và thay vào đó bắt đầu theo dõi, đe dọa và quấy rối cô. Anh trai của A, người đàn ông điều hành một công ty giải trí người lớn, cũng tham gia cùng A đến nhà Ino và yêu cầu cô "thể hiện sự chân thành". Sự quấy rối dần leo thang, bên cạnh những cuộc gọi điện thoại im lặng thường xuyên.

Sau khi A liên tục bị Ino từ chối và tỏ ra chán nản, người anh trai đã lên kế hoạch làm hoen ố danh tiếng của Ino lẫn gia đình cô. Cuối tháng 6/1999, anh ta nhờ người quản lý của công ty giải trí người lớn mà anh ta sở hữu tham gia kế hoạch của mình. Người quản lý đồng ý, không chỉ vì sẽ nhận được tiền, mà còn vì cảm thấy mang ơn giám đốc vì công việc của mình.

Vào tháng 7/1999, người anh trai và ba người khác đã cấu kết với A để phát tán khoảng 340 tờ rơi phỉ báng xung quanh nhà Ino và các địa điểm khác. Tháng 8/1999, họ gửi khoảng 790 tài liệu phỉ báng đến nơi làm việc của cha Ino và các địa điểm khác.

Tuy nhiên, A vẫn tiếp tục than phiền với người anh trai, vì vậy anh ta quyết định giết Ino. Khoảng 12h50 phút chiều ngày 26/10/1999, bốn người đã cấu kết đâm chết Ino bằng dao trên vỉa hè trước trung tâm mua sắm ở lối ra phía tây ga Okegawa trên tuyến JR Takasaki thuộc thành phố Okegawa. Người quản lý của công ty giải trí người lớn là người trực tiếp gây án, trong khi những người khác đóng vai trò cảnh giới.

Sau vụ đâm, công an tỉnh Saitama đã thành lập trụ sở điều tra tại đồn cảnh sát Ageo và bắt đầu điều tra. Khoảng hai tháng sau, vào ngày 19/12/1999, người quản lý bị bắt vì nghi ngờ giết người. Ngày hôm sau, 20/12/1999, ba người đàn ông còn lại cũng bị bắt vì nghi ngờ giết người.

Người anh trai của A đã trả cho người quản lý 10 triệu yên (khoảng gần 1 tỷ 700 triệu đồng) và hai người đàn ông còn lại mỗi người 4 triệu yên (khoảng hơn 650 triệu đồng) như một phần thưởng nếu mọi việc trót lọt. Sau đó, cả bốn người đã bị bắt và bị truy tố không chỉ về tội giết người mà còn về tội phỉ báng vì đã phát tán tờ rơi vu khống.

Việc làm sáng tỏ sự thật vẫn còn khó khăn

A, bạn trai cũ của Ino, bị truy nã vào ngày 16/1/2000 với tội danh phỉ báng vì bị cáo buộc đã yêu cầu anh trai và những người khác phát tán các tờ rơi quấy rối. Vào ngày 27/1, thi thể của anh ta được tìm thấy chết đuối ở hồ Kussharo thuộc thị trấn Teshikaga, Hokkaido. Cái chết của anh ta được cho là do tự tử. A được cho là đã đến tỉnh Okinawa vào ngày 12/7/1999, một ngày trước khi anh trai và những người khác dán các tờ rơi, và đã ở Hokkaido từ tháng 11/1999.

Điểm mấu chốt của cuộc điều tra là xác định mức độ tham gia tích cực của người anh trai vào hành vi quấy rối Ino của A, và làm thế nào anh ta lại sẵn sàng trả những khoản tiền lớn cho người quen để thực hiện vụ giết người. Tuy nhiên, vì A đã chết và người anh trai phủ nhận mọi liên quan đến vụ giết người, nên những tương tác cụ thể giữa hai anh em vẫn chưa rõ ràng.

Trong lời khai mở đầu tại phiên tòa đầu tiên, bên công tố đã trình đoạn yêu cầu mà người anh trai đã gửi cho người quản lý công ty của mình: "Ông [Tên thủ phạm], làm ơn hãy làm đi. A liên tục gây áp lực cho tôi, và điều đó khiến tôi rất phiền phức". Tuy nhiên, vẫn chưa rõ nguyện vọng của A được thể hiện như thế nào trong yêu cầu đó.

A bị chuyển hồ sơ cho bên công tố vào tháng 2/2000 với cáo buộc phỉ báng, nhưng không bị truy tố vì anh ta đã tự sát.

Kẻ chủ mưu bị kết án tù chung thân

Vào tháng 1-2/2000, Viện Kiểm sát Quận Urawa (nay là Viện Kiểm sát Quận Saitama) đã truy tố bốn người đàn ông, bao gồm anh trai của A và người quản lý, những người đã thực hiện vụ giết người, với tội danh giết người và phỉ báng.

Trong phiên tòa bắt đầu vào tháng 5/2000 tại Tòa án Quận Urawa (nay là Tòa án Quận Saitama), người anh trai của A, người bị buộc tội thuê ba người đàn ông khác, bao gồm cả người quản lý, đã không nhận tội giết người, cho rằng anh ta "không nhớ" gì về vụ việc. Người lái xe cũng phủ nhận các cáo buộc, nhưng hai người còn lại hoàn toàn thừa nhận tội danh. Về tội phỉ báng, liên quan đến việc phát tán tờ rơi vu khống quanh nhà Ino, người anh trai thừa nhận một số tội danh, trong khi ba người còn lại hoàn toàn thừa nhận.

Tháng 12/2003, Tòa án Quận đã xác định người anh trai là chủ mưu vụ đâm người và tuyên án tù chung thân theo yêu cầu của bên công tố. Bản án xác định rằng, sau khi A bị từ chối, anh ta đã đến nhà Ino nhưng cũng bị đuổi đi, nên đã quyết định "trả thù" bằng cách liên tục thực hiện các hành vi phỉ báng và sau đó thuê ba người, trong đó có quản lý của công ty giải trí người lớn mà anh ta sở hữu, để giết cô ấy.

Sự tắc trách của cảnh sát tỉnh trong quá trình điều tra

Liên quan đến vụ việc, người ta phát hiện ra rằng Đồn cảnh sát Ageo thuộc Sở cảnh sát tỉnh Saitama, nơi đã nhận được lời trình báo của Ino về việc bị quấy rối, thậm chí đã có những hành vi phạm tội, chẳng hạn như làm giả hồ sơ để tạo ấn tượng rằng đơn tố cáo chưa từng được nộp. Điều này là do một "lối tắt" nhằm giảm bớt gánh nặng xử lý vụ án.

Nghi ngờ rằng đã có yêu cầu khuất tất trong việc rút đơn tố cáo từ những người liên quan kể từ vụ đâm người hồi tháng 10/1999, nhưng các quan chức cấp cao của sở cảnh sát tỉnh đã phủ nhận điều này: "Hoàn toàn không có chuyện đó." Tháng 3/2000, các cáo buộc được đưa ra thảo luận tại Quốc hội và các nơi khác, nhưng sở cảnh sát tỉnh vẫn khẳng định: "tuyên bố về việc có yêu cầu rút đơn tố cáo là sự hiểu lầm từ phía gia đình nạn nhân." Đáp lại, cha của Ino, ông Kenichi, đã tổ chức một cuộc họp báo để bác bỏ điều này.

Cùng tháng đó, sở cảnh sát tỉnh đã thành lập một đội, bao gồm các thành viên của Phòng Nội vụ, và bắt đầu một cuộc điều tra nội bộ. Vào tháng Tư năm sau, ba cá nhân, một cựu thanh tra cảnh sát, người đứng đầu Phòng Điều tra Hình sự số 2 của Đồn cảnh sát Ageo, một cựu trung sĩ cảnh sát, người đứng đầu Tổ 1 của cùng phòng, và một cựu sĩ quan cảnh sát khác cùng phòng đã bị chuyển đến viện kiểm sát vì nghi ngờ làm giả và sử dụng tài liệu công vụ, cụ thể là làm sai lệch lời khai của Ino. Sau đó, họ đã bị cách chức. Vụ bê bối chưa từng có này đã dẫn đến việc chín cá nhân khác, bao gồm cả Cảnh sát trưởng tỉnh lúc bấy giờ, người đứng đầu Phòng Điều tra Hình sự và Cảnh sát trưởng Đồn cảnh sát Ageo, phải chịu các biện pháp kỷ luật như giảm lương.

Theo thông báo của cảnh sát tỉnh, vào tháng 9/1999, các cựu sĩ quan đã làm sai lệch lời khai của Ino bằng cách thay đổi từ "khiếu nại" thành "thông báo" để tạo ấn tượng rằng họ không chấp nhận đơn khiếu nại phỉ báng mà Ino đã đệ trình. Để làm cho lời khai nhất quán, họ cũng yêu cầu mẹ của Ino rút đơn khiếu nại. Vì việc chấp nhận đơn khiếu nại sẽ tạo ra nghĩa vụ phải xử lý vụ việc nhanh chóng, cựu thanh tra cảnh sát đã chỉ thị cho cựu cảnh sát viên sử dụng "báo cáo của nạn nhân" thay vì "đơn khiếu nại".

Trong vụ kiện phỉ báng liên quan đến việc phát tán tờ rơi vu khống quanh nhà Ino, cảnh sát đã lập biên bản điều tra giả mạo, tuyên bố rằng "các tờ rơi đã bị thu giữ và sau đó bị tiêu hủy bởi các sĩ quan" để che giấu sự thật rằng họ không hề thu giữ chúng sau khi mẹ của Ino, người đóng vai trò là nhân chứng, đã vứt bỏ các tờ rơi.

Ino lần đầu tiên đến trình báo tại đồn cảnh sát Ageo vào tháng 6/1999 và nộp đơn khiếu nại vào tháng 7/1999. Tuy nhiên, cuộc điều tra vụ kiện phỉ báng tiến triển rất chậm, và Ino đã bị sát hại vào tháng 10/1999. Tại một cuộc họp báo, ông Koji Nishimura, khi đó là Trưởng Công an tỉnh Saitama, đã xin lỗi và nói rằng: "Nếu vụ kiện phỉ báng được điều tra đúng cách, vụ đâm chết người đã có thể tránh được, và điều này vô cùng đáng tiếc."

Ba cựu sĩ quan bị chuyển hồ sơ cho văn phòng công tố sau đó đã bị truy tố tại nhà, và vào tháng 9/2000, Tòa án quận Urawa đã tuyên án treo đối với cả ba người. Thẩm phán chủ tọa đã chỉ trích các cựu sĩ quan cảnh sát vì sự miễn cưỡng điều tra vụ kiện phỉ báng của Ino, lên án gay gắt họ: "Nếu một cuộc điều tra được tiến hành nhanh chóng, vụ giết hại Shiori có lẽ đã không xảy ra."

Phản ứng của Đồn cảnh sát Ageo, như được xác định trong phán quyết, là không thể chấp nhận được đối với những sĩ quan cảnh sát có nhiệm vụ bảo vệ tính mạng của người dân. Trước lời cầu xin của Ino và mẹ cô, "Hãy bắt giữ A (bạn trai của Ino) nhanh chóng. Chúng tôi không biết anh ta có thể làm gì tiếp theo," cựu thanh tra đã thẳng thừng từ chối, nói rằng, "Cảnh sát không thể điều tra nếu không có đơn tố cáo". Ngay cả khi họ van xin: "Chúng tôi sẽ nộp đơn tố cáo ngay hôm nay," ông ta vẫn từ chối, nói những điều như: "Con gái của các ông bà sắp kết hôn, và nếu vụ việc ra tòa, cô ấy sẽ phải nói những điều đáng xấu hổ và khó chịu."

Tỉnh Saitama bị yêu cầu bồi thường

Tháng 12/2000, cha mẹ của Ino đã đệ đơn kiện tỉnh Saitama theo Luật Bồi thường Quốc gia, đòi bồi thường khoảng 110 triệu yên (khoảng hơn 18 tỷ đồng), với lý do con gái họ bị giết vì cảnh sát tỉnh Saitama đã tắc trách điều tra vụ án. Mặc dù cảnh sát tỉnh đã tuyên bố trong thông báo về hành động kỷ luật đối với ba sĩ quan thuộc đồn cảnh sát Ageo rằng vụ giết người có thể đã tránh được nếu cuộc điều tra được tiến hành đúng cách, nhưng họ đã thay đổi lập trường tại tòa án, phủ nhận bất kỳ sự tắc trách nào trong quá trình điều tra.

Tháng 2/2003, Tòa án quận Saitama đã thừa nhận sự tắc trách của cảnh sát trong việc điều tra một vụ kiện phỉ báng và ra lệnh cho tỉnh và những người khác phải bồi thường 5,5 triệu yên (khoảng hơn 900 triệu đồng). Tuy nhiên, tòa án đã phủ nhận mối liên hệ nhân quả giữa sự tắc trách và vụ giết người: "khó có thể suy luận rằng cái chết có thể đã tránh được thông qua cuộc điều tra". Tòa án cấp cao Tokyo cũng giữ nguyên phán quyết của tòa sơ thẩm, không kết luận cảnh sát tỉnh phải chịu trách nhiệm về vụ giết người. Tháng 8/2006, Tòa án Tối cao, Tòa sơ thẩm cấp 2, đã bác bỏ đơn kháng cáo của cha mẹ nạn nhân, qua đó hoàn tất các bản án sơ thẩm và phúc thẩm.

Bị cáo bị buộc phải bồi thường 100 triệu yên

Ngày 26/10/2000, cha mẹ của Ino đã đệ đơn kiện lên Tòa án quận Urawa (nay là Tòa án quận Saitama) chống lại 17 người, bao gồm những người liên quan đến vụ giết người và phỉ báng Ino, và cha mẹ của họ, đòi bồi thường 114,6 triệu yên (khoảng gần 19 tỷ đồng), bao gồm cả bồi thường tổn thất tinh thần. Hành động này trùng với kỷ niệm một năm ngày mất của Ino.

Ngày 31/3/2006, Tòa án quận đã ra lệnh cho bốn người, bao gồm anh trai và cha mẹ của A, bạn trai cũ của Ino và là kẻ chủ mưu vụ đâm chết người, phải trả tổng cộng 105,66 triệu yên. Bản án sơ thẩm đã được hoàn tất. Bản án nêu rõ rằng: "(Bạn trai cũ của Ino) A đã dàn dựng vụ giết người thông qua anh trai của mình," do đó lần đầu tiên thừa nhận rằng bạn trai cũ đã ra lệnh giết người, điều mà trước đây chưa được thừa nhận trong phiên tòa hình sự về vụ án này. Các bị cáo khác hoặc nhận được lệnh bồi thường hoặc đồng ý dàn xếp.

Luật quản lý hành vi rình rập và quấy rối được ban hành

Sau vụ án Ino, Luật Điều chỉnh hành vi quấy rối đã được ban hành vào tháng 5/2000 và có hiệu lực vào tháng 11 cùng năm. Trước đó, những kẻ quấy rối chỉ có thể bị truy tố nếu hành vi của chúng leo thang đến mức đe dọa hoặc hành hung. Luật mới cho phép áp dụng các "biện pháp hành chính" như cảnh cáo đối với những kẻ gây áp lực hoặc quấy rối nạn nhân nhằm thiết lập mối quan hệ và trong trường hợp nghiêm trọng, cảnh sát có thể truy tố và áp dụng hình phạt tù hoặc phạt tiền.

Vào tháng 11/2012, một nữ thiết kế tự do (khi đó 33 tuổi) đã bị bạn trai cũ (khi đó 40 tuổi) sát hại tại thành phố Zushi, tỉnh Kanagawa. Người đàn ông này đã gửi hơn 1400 email, nhưng vào thời điểm đó, email không nằm trong phạm vi điều chỉnh của luật, khiến việc truy tố trở nên bất khả thi. Do đó, vào tháng 6/2013, luật đã được sửa đổi để cấm việc gửi email nhiều lần cho người đã từ chối hành vi quấy rối.

Vào tháng 5/2016, một nữ sinh viên đại học (20 tuổi vào thời điểm đó) tham gia các hoạt động giải trí đã bị một nam nhân viên văn phòng (27 tuổi vào thời điểm đó) dùng dao đâm sau khi người này liên tục gửi tin nhắn cho cô trên Twitter và các nền tảng mạng xã hội khác, trong một vụ án cố ý giết người. Sau vụ việc này, luật đã được sửa đổi để điều chỉnh các hành vi như liên tục gửi tin nhắn trên mạng xã hội.

Vào tháng 5/2021, luật được sửa đổi lần thứ ba, và các hành vi như thu thập thông tin vị trí mà không có sự đồng ý của người khác bằng cách sử dụng thiết bị Định vị Toàn cầu (GPS) cũng bị cấm. Trước đây, cảnh sát đã truy tố các hành vi sử dụng thiết bị GPS để theo dõi tung tích của người yêu cũ, v.v., với lý do đó là hành vi "giám sát" theo định nghĩa của Luật Điều chỉnh Kẻ rình rập. Tuy nhiên, vào tháng 7/2020, Tòa án Tối cao đã đưa ra phán quyết đầu tiên cho rằng hành vi đó không cấu thành "giám sát", khiến việc áp dụng luật trở nên khó khăn hơn. Do đó, Cảnh sát Quốc gia đã bổ sung GPS vào danh sách các hoạt động bị điều chỉnh.

×