Nuôi tôm 2 giai đoạn – “gói” kỹ thuật giúp nông dân kiểm soát tốt môi trường, tôm sống khoẻ, nhảy tanh tách

Điểm mấu chốt đem lại hiệu quả cao của mô hình này là tập trung vào việc tách biệt giữa giai đoạn ương giống và nuôi thương phẩm, giúp kiểm soát môi trường và tôm khoẻ mạnh hơn.

Tăng tỷ lệ tôm sống, nâng cao năng suất tôm nuôi

Năm 2024, Trung tâm Khuyến nông quốc gia triển khai dự án “Xây dựng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng 2 giai đoạn ứng dụng công nghệ sinh học thích ứng với biến đổi khí hậu tại một số tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, với 3 mô hình trình diễn tại các tỉnh Kiên Giang, Bạc Liêu và Bến Tre (nay là các tỉnh An Giang, Cà Mau, Vĩnh Long).

Trong đó, mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn ứng dụng công nghệ sinh học tại phường Tô Châu (tỉnh An Giang) do Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II chủ trì, được triển khai với quy mô nuôi 0,5ha trong năm 2024, đánh dấu giai đoạn đầu của một chuỗi mô hình phát triển bền vững, hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Đức Minh, Chủ nhiệm dự án, mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn tại phường Tô Châu được thiết kế dựa trên nguyên tắc kiểm soát dịch bệnh và nâng cao tỷ lệ sống cho tôm. Ở giai đoạn đầu, tôm thẻ chân trắng được ương nuôi trong nhà kính hoặc nhà bạt có mái che từ 30-40 ngày với mật độ 1.100 con/m². Cách làm này giúp kiểm soát tốt môi trường và dinh dưỡng, giúp tôm giống sinh trưởng nhanh, tôm khỏe mạnh và tăng tỉ lệ sống giai đoạn ương.

Giai đoạn thứ hai, tôm giống sau khi ương 30-40 ngày được chuyển sang các ao nuôi lớn với mật độ 100 con/m², nuôi trong vòng 90 ngày sẽ đạt kích cỡ thương phẩm ≤ 70 con/kg. Mục tiêu của mô hình là đạt tỷ lệ sống từ 70% trở lên và năng suất đạt 20 tấn/ha/vụ. Quá trình nuôi tôm cho ăn thức ăn công nghiệp đạt chuẩn (đạm ≥ 32%), kết hợp men tiêu hóa, men sinh học xử lý môi trường nhằm giảm thiểu việc sử dụng hóa chất; khuyến khích phương thức nuôi an toàn, thân thiện với môi trường.

Năm 2024, dự án đã tiến hành lựa chọn cẩn trọng các hộ nuôi phù hợp tại phường Tô Châu và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong việc quản lý, chỉ đạo kỹ thuật và hỗ trợ vật tư. Các cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm được bố trí theo dõi, hỗ trợ hướng dẫn tận tình giúp các hộ dân áp dụng đúng quy trình kỹ thuật.

Trong năm đầu tiên, hộ nuôi Hà Thị Thu Thúy tại phường Tô Châu, An Giang (trước kia là ấp Ngã Tư, xã Dương Hòa, Kiên Lương, Kiên Giang) đã tích cực tham gia mô hình trình diễn trên diện tích 0,5ha. Kết quả cho thấy, tôm giai đoạn 1 có tỷ lệ sống ổn định trên 80% sau 30 ngày nuôi, trọng lượng tôm đạt 1,5 gam/con. Sau đó tôm được chuyển sang giai đoạn 2 là nuôi thương phẩm trong ao lớn với mật độ 100 con/m2 trong 90 ngày, kích cỡ thương phẩm đạt từ 67-70 con/kg, với tỷ lệ sống trung bình 70,5%.

Song song với triển khai thực tế, công tác đào tạo, tập huấn nhân rộng được tổ chức nghiêm túc với 3 lớp tập huấn kỹ thuật nuôi cho 60 học viên là nông dân và cộng tác viên khuyến nông địa phương. Nội dung tập trung vào kỹ thuật nuôi hai giai đoạn trên ao, xử lý nước, chăm sóc tôm, tính toán hiệu quả kinh tế và thích ứng biến đổi khí hậu.

Chủ nhiệm dự án Nguyễn Đức Minh nhấn mạnh: “Ứng dụng công nghệ sinh học trong mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn không chỉ nâng cao năng suất, hiệu quả mà còn giúp người nuôi thích nghi với những biến động khí hậu và giảm thiểu tác động môi trường. Dự án tại An Giang là bước khởi đầu mở rộng mô hình theo hướng bền vững”.

Phát triển bền vững nghề nuôi tôm

Từ các mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn thử nghiệm thành công, đến nay khắp các vùng nuôi tôm chủ lực ở ĐBSCL đều ứng dụng kỹ thuật này và kết hợp cùng nhiều công nghệ nuôi tôm hiện đại khác, trở thành “gói” kỹ thuật nuôi tôm thâm canh hoàn chỉnh.

Điển hình, năm 2025 Chi cục Thuỷ sản tỉnh Cà Mau đã phối hợp với Trường Thuỷ sản (Đại học Cần Thơ) tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật nuôi tôm 2 giai đoạn cho các thành viên HTX ấp Tân Thành (xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau). HTX này đang có 30 thành viên tham gia mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn trên diện tích 40ha. Nhiều năm qua, khu vực này được đánh giá là một trong những vùng nuôi mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Nhờ đó, thu nhập bình quân đạt 5 - 8 triệu đồng/tháng/hộ, một số hộ đạt 10 - 20 triệu đồng/tháng.

Theo PGS.TS Châu Tài Tảo - giảng viên Trường Thuỷ sản (Đại học Cần Thơ), mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn là xu hướng chủ đạo của ngành tôm hiện đại bởi khả năng quản lý môi trường tốt hơn. Ở giai đoạn đầu, tôm được ương trong môi trường khép kín, có hệ thống máy móc hỗ trợ kiểm soát chất lượng nước liên tục. Tôm được nâng sức đề kháng ngay từ giai đoạn nhỏ nhờ hệ vi sinh được duy trì ổn định.

Khi chuyển sang ao nuôi thương phẩm, tôm tăng trưởng nhanh, đồng đều, dễ quản lý sức khỏe, từ đó rút ngắn thời gian nuôi và nâng cao năng suất. Việc kết hợp giữa kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn được đánh giá là cần thiết để nông dân dễ dàng tiếp cận và áp dụng ngay trên ao nuôi của mình.

Ở quy mô lớn hơn, ông Long Văn Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH MTV Long Mạnh (xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau) cho biết, công ty đang áp dụng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ siêu thâm canh 2 giai đoạn hồ nổi và áp dụng kỹ thuật tách chất thải rắn, tái sử dụng nước.

Với mô hình này, giai đoạn ương cho tỷ lệ sống đạt trên 75% và hoàn toàn không thay nước, không siphon, chỉ bổ sung mật đường và vi sinh mỗi ngày để tạo floc (là các cụm tập hợp lơ lửng trong nước, bao gồm vi khuẩn, tảo, phân tôm, thức ăn thừa và xác vi sinh vật). Các hạt floc này cũng chính là thức ăn bổ sung, giúp giảm lượng thức ăn cho tôm khoảng 1/3 so với các quy trình khác. Sau 60 ngày nuôi, tôm đạt trọng lượng 70-80 con/kg và sau 100 ngày nuôi trung bình là 30 con/kg.

Chi phí đầu tư cho khoáng bổ sung giảm 70% so với mô hình thay nước, quan trọng hơn cả là sẽ nâng cao mức độ an toàn sinh học, giảm rủi ro lây nhiễm bệnh do không/hoặc ít phải thay nước trong các ao nuôi ra môi trường bên ngoài. Đây được đánh giá là một trong những mô hình nuôi tôm công nghệ cao ưu việt nhất hiện nay.

Nuôi tôm 2 giai đoạn là quy trình kỹ thuật tiên tiến giúp giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chặt chẽ chất lượng nước và mầm bệnh. Phương pháp này chia tôm thành 2 khoảng thời gian nuôi tách biệt, tối ưu hóa không gian và quản lý môi trường ao nuôi hiệu quả.

×