Ở Bắc Ninh (gồm địa phận Bắc Giang trước đây) có một xã nuôi hơn 4.500 con ngựa, nhiều hộ sống khỏe nhờ ngựa bạch

Theo thống kê, các hộ dân ở xã Biên Sơn, tỉnh Bắc Ninh đang thả nuôi hơn 4.500 con ngựa, trong đó khoảng 80% là ngựa bạch. Đây được xem là giống vật nuôi đặc trưng, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân vùng cao của địa phương.

Để tôn vinh giá trị của giống ngựa này, địa phương đã tổ chức nhiều hoạt động nhằm khuyến khích người dân phát triển đàn ngựa, đồng thời từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm đặc trưng. Đáng chú ý, sản phẩm cao ngựa bạch của Biên Sơn hiện đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Nuôi ngựa bạch, nhiều hộ dân thu về hàng trăm triệu đồng/năm

Nghề chăn nuôi ngựa ở xã Biên Sơn từ lâu đã trở thành sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân, góp phần tạo nguồn thu ổn định và từng bước nâng cao đời sống người dân địa phương. Đặc biệt, việc phát triển đàn ngựa bạch – giống ngựa có giá trị kinh tế cao – đang mở ra hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế nông nghiệp ở vùng này.

Ông Vi Văn Phục - Chủ tịch Hội Nông dân xã Biên Sơn cho biết, xã Biên Sơn là một trong những địa phương có đàn ngựa lớn nhất trong khu vực, với nghề chăn nuôi được người dân duy trì qua nhiều thế hệ.

“Đối với bà con xã Biên Sơn, chăn nuôi ngựa mang lại hiệu quả kinh tế khá ổn định. Nhiều hộ gia đình nhờ phát triển đàn ngựa mà cải thiện đáng kể đời sống, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của địa phương trong những năm gần đây” - ông Phục cho biết.

Gia đình ông Vi Văn Xoan (dân tộc Nùng), ở làng Chả, xã Biên Sơn là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề nuôi ngựa. Trong khu chuồng rộng phía sau nhà, đàn ngựa hơn chục con đang nhẩn nha ăn cỏ, lâu lâu lại hí vang cả một góc đồi.

Theo ông Xoan, nghề này đã có từ thời các cụ và được truyền lại cho con cháu. Bản thân ông bắt đầu theo gia đình chăn ngựa từ khi mới 13 – 14 tuổi và đến nay đã có hơn 45 năm kinh nghiệm.

“Gia đình tôi lúc nào cũng duy trì từ 15 đến hơn 20 con ngựa trong chuồng. Trong đó có hơn chục con ngựa cái để sinh sản. Trung bình mỗi năm mỗi con cái đẻ một con. Nếu giá thị trường thuận lợi thì mỗi năm thu về trên 300 triệu đồng, còn trong điều kiện giá thấp như hiện nay thì cũng đạt trên 200 triệu đồng” - ông Xoan chia sẻ.

Theo ông, những năm 2021–2022 là thời điểm giá ngựa tăng cao nhất. Khi đó, một con ngựa bạch giống có thể bán từ 45–55 triệu đồng. Tuy nhiên, hiện nay giá đã giảm đáng kể, ngựa bạch giống đẹp chỉ còn khoảng 25–26 triệu đồng, còn ngựa thường dao động từ 17–18 triệu đồng. Dù vậy, chăn nuôi ngựa vẫn mang lại nguồn thu khá ổn định cho nhiều hộ gia đình.

Không chỉ bán ngựa giống, nhiều hộ còn tận dụng nguồn sản phẩm từ ngựa để gia tăng giá trị kinh tế. Thịt ngựa được tiêu thụ trong các dịp lễ, Tết hoặc theo nhu cầu của khách quen. Đặc biệt, xương ngựa bạch được dùng để nấu cao – một sản phẩm được nhiều người tin dùng để bồi bổ sức khỏe, hỗ trợ xương khớp.

Theo kinh nghiệm dân gian được lưu truyền tại địa phương, cao ngựa bạch được nấu từ xương ngựa sau khi lọc thịt, qua nhiều công đoạn chế biến. Ngoài ra, một số bộ phận như phổi ngựa còn được người dân ngâm mật ong để dùng trong các bài thuốc dân gian chữa ho, hỗ trợ hô hấp cho trẻ em và người cao tuổi.

Ông Xoan cho biết mỗi năm gia đình ông nấu khoảng 20–30 nồi cao ngựa phục vụ khách quen. “Chủ yếu là anh em quen biết đến đặt, mình nấu cho họ dùng chứ không quảng cáo hay bán trên mạng. Người ta dùng quen rồi thì tự tìm đến” - ông nói.

Ngựa bạch dễ nuôi, trở thành giống vật nuôi đặc trưng của vững

Để nâng cao hiệu quả chăn nuôi, tại Biên Sơn, nhiều hộ dân đã liên kết thành các nhóm, tổ hợp tác để trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong quá trình chăm sóc đàn ngựa. Theo ông Vi Văn Phục, Hội Nông dân xã Biên Sơn thường xuyên tổ chức các buổi tham quan mô hình chăn nuôi hiệu quả, tập huấn kỹ thuật để bà con học hỏi lẫn nhau.

Trong các nhóm chăn nuôi, mỗi hộ thường nuôi từ 5–7 con ngựa cái, hộ có điều kiện có thể nuôi 15–18 con. Việc lựa chọn con giống tốt, chăm sóc đúng kỹ thuật và phòng bệnh kịp thời là những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng đàn ngựa và giá bán trên thị trường.

Theo người dân địa phương, ngựa là vật nuôi khá khỏe, ít mắc bệnh nên việc chăm sóc không quá phức tạp. Tuy nhiên, vào mùa đông, khi thời tiết rét đậm, rét hại, các hộ chăn nuôi cần chủ động che chắn chuồng trại để giữ ấm cho đàn ngựa.

“Ngựa ở đây chủ yếu được thả trên các bãi cỏ rộng, ban ngày đi ăn cỏ tự nhiên, buổi tối mới bổ sung thêm thức ăn như cỏ voi, thân ngô hoặc ngô nghiền. Nhờ điều kiện đồng cỏ rộng nên việc chăn nuôi khá thuận lợi, bệnh tật cũng ít” - ông Hoàng Văn Ngân, một hộ chăn nuôi tại xã cho biết.

Theo ông Ngân, gia đình ông hiện nuôi 3–4 con ngựa cái sinh sản. Mỗi năm đàn ngựa cho khoảng 4–5 con ngựa con. Nếu là ngựa bạch đúng giống, mỗi con có thể bán khoảng 25-30 triệu đồng, mang lại nguồn thu trên 100 triệu đồng mỗi năm.

Từ thực tế tại địa phương, có thể thấy chăn nuôi ngựa, đặc biệt là ngựa bạch, đang trở thành hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân Biên Sơn. Nghề này không chỉ tạo thu nhập cho nhiều hộ gia đình mà còn góp phần bảo tồn một giống vật nuôi đặc trưng của vùng.

Tuy nhiên, để nghề nuôi ngựa phát triển bền vững hơn, nhiều hộ dân mong muốn Nhà nước tiếp tục quan tâm hỗ trợ con giống, tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi và phòng trừ dịch bệnh. Đồng thời, việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm từ ngựa như cao ngựa bạch cũng được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân, đàn ngựa bạch còn trở thành nét đặc trưng của xã Biên Sơn. Mới đây, địa phương lần đầu tổ chức cuộc thi “hoa hậu ngựa” với sự tham gia của 10 con ngựa bạch khỏe mạnh, được tuyển chọn từ các hộ chăn nuôi ở nhiều thôn trong xã.

Sự kiện độc đáo này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách, góp phần tôn vinh giá trị kinh tế của giống ngựa quý, đồng thời quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Với kinh nghiệm chăn nuôi tích lũy qua nhiều thế hệ cùng tiềm năng phát triển các sản phẩm như cao ngựa bạch, nghề nuôi ngựa ở Biên Sơn được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở ra hướng làm giàu bền vững cho người dân địa phương.

×