Ở một làng cổ hơn 1.000 năm tuổi tại đất Nam Định, nay là tỉnh Ninh Bình, đây là loại quất tết đang bán tốt nhất

Trên các con đường từ cánh đồng đến khu dân cư phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình (làng cổ Vị Khê, xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trước đây) luôn tấp nập xe ôtô chở cây cảnh đi giao cho khách.

Trên các tuyến đường, hai dòng xe nối tiếp nhau không ngớt: một chiều là xe tải chở cây đi, chiều ngược lại là xe vào tận ruộng, nhà vườn để chọn cây.

Sự nhộn nhịp của người xe hòa quyện trong sắc màu rực rỡ của hoa, cây cảnh, tạo nên một không khí sôi động, đặc trưng của làng nghề Vị Khê mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Nằm ven đường trục chính của tổ dân phố Lã Điền, phường Vị Khê, nhà vườn quất cảnh Trần Ninh tấp nập khách đến tham quan, lựa chọn và đặt mua quất cảnh. Điều đặc biệt thu hút khách đến nhà vườn chính là những tác phẩm quất tiểu cảnh sinh động, bắt mắt, tạo nên một xu hướng chơi cây mới những năm gần đây.

Anh Trần Văn Ninh, chủ nhà vườn cho biết vùng này trước đây là làng Vị Khê là một làng cổ nổi tiếng đất Nam Định vốn có truyền thống tạo dáng cây cảnh, cây bonsai lâu đời.

Đa phần người dân tạo dáng, thế cho các cây như tùng la hán, cây sanh với tuổi đời hàng chục năm cho giá trị cao.

Vốn được thừa hưởng kỹ thuật uốn cây và tính thẩm mỹ của nghệ thuật chơi cây từ các bậc cao niên trong làng, anh nhận thấy, ngoài những dòng cây bonsai truyền thống, quất cũng là một loại cây dễ uốn và tạo dáng. Do đó, anh đã sáng tạo dòng quất bonsai, tạo nên những tác phẩm tiểu cảnh bắt mắt.

Anh Ninh chia sẻ để có được cây quất với dáng thế phù hợp, anh dành nhiều thời gian trong năm đi tìm và lựa chọn nguồn cây tại các nhà vườn uy tín, đưa về vườn chăm sóc, tạo hình, dáng, thế. Có những cây quất phải kiên trì chỉnh dáng trong thời gian từ 3-5 năm.

Cây quất để tạo các tác phẩm tiểu cảnh được trồng ổn định trong chum, bình từ trước, có bộ rễ khỏe, phát triển tốt. Để có cây quất khỏe, việc chăm sóc cây đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao hơn so với cây quất trồng ngoài vườn. Các giai đoạn chiết cành, tạo dáng, đón quả cần chuẩn xác nếu không cây sẽ bị phá thế.

Khoảng đầu tháng 11 âm lịch, chủ vườn quất tiểu cảnh sẽ bắt tay vào tạo dáng thế hoàn chỉnh cho cây. Dựa vào thế cây sẵn có sẽ tính toán hướng uốn, chỉnh sửa cành, phân bố tán sao cho cân đối và hài hòa.

Theo anh Ninh, mỗi cây quất đều có “cái hồn” riêng nên nhiệm vụ của người làm là khéo léo dẫn dắt, phô ra vẻ đẹp ấy.

Muốn tạo được chậu quất tiểu cảnh đẹp, ngoài trí thẩm mỹ, phải có kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với nghề, hiểu rõ các công đoạn uốn, tạo dáng để mỗi tác phẩm quất tiểu cảnh không chỉ đẹp về hình thức mà còn mang lại cảm giác ấm áp, sung túc cho người chơi.

Để đáp ứng được nhu cầu của khách hàng, các chủ vườn phải có nhiều ý tưởng mới, sáng tạo. Có thể trồng quất tiểu cảnh trong chậu hình con thuyền, thân cây vươn cao, tán tỏa đều, tượng trưng cho mong ước một năm mới hanh thông, thuận buồm xuôi gió.

Lấy ý tưởng từ làng quê Bắc Bộ, có cây quất được sắp đặt khéo léo bên mái nhà nhỏ, hàng rào, lối đi, gợi nên không gian ấm áp, sum vầy.

Thông qua từng chi tiết nhỏ, những tác phẩm cây không chỉ gửi gắm mong ước về tài lộc, may mắn ngày đầu năm mà còn nhấn mạnh những giá trị của ngày Tết cổ truyền dân tộc.

Ngoài điểm nhấn là cây quất, các chậu cây được trang trí kết hợp với đèn led, hệ thống máy bơm nước, phun khói tạo nên một tác phẩm độc đáo, bắt mắt. Mỗi tác phẩm được tạo dáng gọn gàng, thế cây uốn lượn mềm mại, cân đối, trái chín vàng ươm xen kẽ lộc non xanh mướt, gây ấn tượng mạnh với khách hàng.

Năm nay, anh đã chuẩn bị gần 1.000 cây quất để phục vụ nhu cầu của khách hàng trong và ngoài tỉnh. Thời điểm này, nhà vườn đã huy động thêm nhân công, gấp rút hoàn thiện theo đơn đặt hàng từ trước. Hiện, anh đã bán khoảng 700 tác phẩm cây, giá dao động từ 3-15 triệu đồng/cây.

Vừa lựa chọn được cây quất ưng ý, chị Nguyễn Thị Trang, xã Xuân Trường, tỉnh Ninh Bình cho hay mọi năm gia đình tìm cây quất lùm loại to để trang trí không gian ngày Tết. Tuy nhiên, cây lớn lại cồng kềnh, khó di chuyển, thậm chí có năm cây không bền như gia đình mong muốn.

Năm nay, gia đình chị tìm đến quất tiểu cảnh mang lại cảm giác mới lạ và ấn tượng cho không gian ngày Tết.

Để quảng bá sản phẩm đến đông đảo khách hàng, hiện mỗi tối, anh Ninh thực hiện livestream giới thiệu, tư vấn cho người xem cách bày trí cây cảnh sao cho phù hợp với không gian gia đình.

“Mỗi phiên livestream thu hút rất đông người quan tâm theo dõi. Lượng khách đặt hàng từ vài chục đến cả trăm cây mỗi buổi.”

Ngoài quất thế, quất chum cũng đang trở thành một hướng đi được nhiều hộ dân tại Vị Khê lựa chọn. Khác với quất truyền thống, quất chum được trồng trong các chum, vại sành lớn, cây phát triển chậm nhưng dáng gọn, tán đều và dễ tạo hình.

Nhờ đó, quất chum phù hợp với không gian nhà phố, sân nhỏ hoặc khuôn viên cơ quan, vừa thuận tiện vận chuyển vừa đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của người chơi.

Vụ Tết năm nay, gia đình anh Đỗ Mạnh Hùng, tổ dân phố Hồng Phong trồng 1.000 cây quất chum. Hiện, toàn bộ số cây của gia đình anh Hùng đã được thương lái đặt hàng với giá khoảng trên 1 triệu đồng/cây.

Theo anh Hùng, xu hướng chơi cây cảnh của người dân dần thay đổi, bà con trồng quất cũng phải linh hoạt điều chỉnh cách làm.

Thay vì giữ mãi những lối sản xuất truyền thống, việc điều chỉnh mẫu mã, kiểu dáng để đa dạng hóa sản phẩm giúp nâng cao giá trị, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng hiện nay.

Phường Vị Khê từ lâu được biết đến là vùng trồng hoa, trồng cây cảnh nổi tiếng của tỉnh Nam Định trước đây, nay là tỉnh Ninh Bình.

Điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, người trồng quất có kinh nghiệm lâu năm, cây quất nơi đây hội tụ đầy đủ vẻ đẹp của hoa, lá, quả, chồi biếc thỏa mãn tâm lý chơi cây rước lộc đầu năm của người dân.

Những năm gần đây, với kinh nghiệm chăm sóc, tạo dáng cây được tích lũy qua nhiều thế hệ, người dân đã sáng tạo những thú chơi cây mới góp phần làm nên nét đặc trưng, xây dựng thương hiệu riêng cho làng nghề hoa, cây cảnh làng cổ Vị Khê.

Ông Đỗ Đình Điểm, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình thông tin, phường có diện tích đất nông nghiệp khoảng 720ha. Đảng ủy phường xác định nghề trồng hoa, cây cảnh là ngành kinh tế mũi nhọn.

Trên địa bàn phường Vị Khê đã hình thành các vùng sản xuất chuyên biệt, mang lại hiệu quả kinh tế cao như: Vùng chuyên cây cảnh nghệ thuật ở Điền Xá; vùng chuyên sản xuất hoa đào, quất thế ở Nam Mỹ; vùng trồng trà, hải đường ở Nam Toàn và các loại hoa tươi, quất Tết ở Nam Phong.

Nghề trồng hoa, cây cảnh góp phần nâng cao thu nhập cho người dân phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình (làng cổ Vị Khê, xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trước đây). Thu nhập bình quân đầu người của phường Vị Khê đạt gần 75 triệu đồng/năm.

×