Ở xã bãi sông Hồng của tỉnh Lào Cai, con vật chưa chuyển kiếp dân nuôi thành công, thu nhập cao gấp nhiều lần cây lúa

Trồng dâu nuôi tằm, nông dân tăng thu nhập hơn hẳn cấy lúa, trồng màu

Hơn nửa đời người gắn bó với ruộng đồng, ông Vi Triệu Văn, (SN 1965), thôn Bình Minh, xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai được nhiều người trong vùng nhắc đến như một trong những người mở đường cho nghề trồng dâu nuôi tằm tại địa phương.

Trong câu chuyện với chúng tôi, ông Vi Triệu Văn kể: Năm 2001, khi đang tất bật dựng nhà, ông được người quen gợi ý thử sức với cây dâu, con tằm. Khi ấy, ở tuổi 37, trong tay chỉ vỏn vẹn khoảng 2 sào đất, (tương đương với khoảng hơn 700m2), ông Văn bắt đầu trồng thử dâu để nuôi tằm.

Từ những bước đi chập chững ban đầu, đến nay, diện tích dâu của gia đình ông Văn đã mở rộng lên tới hơn 7.000m2, trở thành nguồn thu nhập chính cho gia đình.

Theo ông Văn, nuôi tằm là nghề ăn cơm đứng, đòi hỏi sự tỉ mỉ và am hiểu kỹ thuật. Một vòng đời của tằm kéo dài khoảng 27 ngày, trải qua 5 tuổi.

Trong đó, giai đoạn ăn mạnh nhất là tuổi 4 và 5 là thời điểm quyết định năng suất kén. Khi tằm chín, người nuôi đưa lên né để quay kén. Chỉ sau 5 ngày vào mùa hè hoặc khoảng 10 ngày vào mùa đông, tằm sẽ hóa nhộng rồi nở thành ngài.

Gắn bó với nghề trồng dâu nuôi tằm nhiều năm, ông Văn cho rằng con tằm rất khó tính, chỉ cần một chút hóa chất, thậm chí mùi mỹ phẩm cũng có thể khiến chúng chết hàng loạt. Chính vì vậy, việc giữ môi trường nuôi sạch và an toàn gần như là yếu tố sống còn.

Không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật, nghề nuôi tằm còn phụ thuộc phần lớn vào thời tiết, nhiệt độ...

Theo kinh nghiệm của ông Văn, yếu tố này chiếm tới 75% thành công. Độ ẩm cao của miền Bắc, thường trên 60%, khiến tằm dễ mắc bệnh hơn so với các vùng khô ráo như Lâm Đồng.

Bởi vậy, nguyên tắc mà ông luôn nhắc đi nhắc lại là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Một trong những bài học đắt giá mà ông Văn từng trải qua là xây nhà nuôi tằm quá kín bằng gạch, khiến nhiệt độ không thoát được, tằm phát triển kém.

Sau nhiều lần như vậy, ông rút ra kinh nghiệm, nhà nuôi phải thoáng, trần cao, mái lợp tôn xốp cách nhiệt, kết hợp trần phủ lá cọ phía dưới tiếp mặt đất để giữ nhiệt độ ổn định.

Đối với lá dâu trước khi hái về cho tằm ăn, việc các hộ xung quanh phun thuốc trừ sâu nếu không thông báo trước có thể khiến tằm chết hàng loạt.

Do đó, người dân trong vùng ở đây đã hình thành thói quen báo cho nhau trước mỗi lần phun thuốc, để cùng bảo vệ đàn tằm khi vào mùa.

Trung bình mỗi năm gia đình ông Văn thu về khoảng 2 tấn kg kén, với giá bán khoảng 240.000 đồng/kg như hiện nay, thu về gần 500 triệu đồng, cao gấp 3–4 lần so với nhiều loại cây trồng khác.

Để có thêm kinh nghiệm nuôi tằm, ông Văn bảo: Tôi luôn tích cực chủ động học hỏi, cải tiến giống dâu. Từ những chuyến tìm hiểu mô hình ở đất nước Trung Quốc hay tỉnh Lâm Đồng, tôi đã đưa về trồng các giống dâu năng suất cao, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích đất.

Còn ông Nguyễn Văn Diên, người nông dân cũng có trên 20 năm gắn bó với nghề nuôi tằm. Những ngày đầu, điều kiện còn khó khăn, ông nuôi quy mô nhỏ lẻ, dụng cụ thô sơ, tằm được nuôi bằng các quẻ tre để bám kén.

“Ngày ấy làm theo kiểu truyền thống là chính, chưa có kỹ thuật, chưa có né như bây giờ,” ông Diên nhớ lại.

Chỉ khoảng 6–7 năm trở lại đây, khi tiếp cận với kỹ thuật mới, gia đình ông Diên mới mạnh dạn đầu tư cải tiến.

Từ việc sử dụng né vuông bằng gỗ đến làm sàn nuôi bài bản, mô hình nuôi tằm dần đi vào quy củ, năng suất và chất lượng kén được nâng lên rõ rệt.

Hiện nay, gia đình ông Diên có 5.400 m2 diện tích dâu nuôi tằm, với khu nhà nuôi rộng khoảng 100 m2. Toàn bộ quy trình nuôi được thực hiện khá khoa học, từ chăm sóc dâu đến nuôi tằm, quay kén.

Khác với nhiều cây trồng phụ thuộc mùa vụ dài ngày, nghề nuôi tằm cho thu hoạch đều. Mỗi năm, gia đình ông duy trì 2 vụ chính.

Vụ xuân kéo dài đến tháng 6 thì đốn dâu, sau đó tiếp tục vụ thứ hai từ tháng 8 đến tháng 11. Hết vụ, dâu được cắt tỉa để phục hồi, chuẩn bị cho chu kỳ mới.

Trồng dâu nuôi tằm, đâu còn cảnh ăn cơm đứng

Ông Diên chia sẻ: Làm nghề này phải theo cây dâu, theo con tằm.Những năm gần đây, giá kén tăng cao đã mang lại nguồn thu ổn định cho gia đình. Nếu như trước kia giá cả bấp bênh, thì nay đã lên 240.000 đồng/kg kén.

Nhờ đó, bình quân mỗi vụ gia đình tôi thu về khoảng 50 triệu đồng, cả năm đạt gần 100 triệu đồng.

“So với trồng lúa, nuôi tằm cho hiệu quả kinh tế cao hơn rất nhiều. Đất không nhiều, người thì đông, nếu chỉ trông vào cây lúa thì khó mà khá lên được. Nhờ con tằm mà gia đình tôi có thu nhập tốt hơn, vươn lên thoát nghèo,” ông Diên nói.

Không chỉ những hộ gắn bó lâu năm, nghề trồng dâu nuôi tằm ở Quy Mông còn đang thu hút nhiều hộ dân trẻ tham gia.

Gia đình chị Nguyễn Thị Hường, thôn Thắng Lợi là một trong những điển hình như vậy.

Năm 2021, với diện tích gần 4.000 m² dâu, chị Hường từng không ít lần lúng túng khi tiếp cận với kỹ thuật mới.

Chị Hường bảo: Thời gian đầu còn bỡ ngỡ lắm, từ cách chăm dâu đến nuôi tằm đều phải học lại. Nhờ sự hỗ trợ, trao đổi kinh nghiệm giữa các hộ trong thôn, gia đình tôi dần nắm vững quy trình, từng bước ổn định sản xuất.

Bây giờ nuôi tằm mang lại thu nhập cao hơn, không chỉ cải thiện kinh tế gia đình, mô hình này còn giúp gia đình tôi chủ động hơn trong sản xuất, tận dụng hiệu quả diện tích đất sẵn có.

Hội Nông dân xã Quy Mông có hơn 1.420 hội viên tham gia sinh hoạt tại 30 Chi hội. Đến nay, toàn xã Quy Mông có 300 ha dâu nuôi tằm chủ yếu phân bố tập trung ở khu vực ven bãi sông Hồng, với hàng trăm hộ dân tham gia nuôi.

Ông Hà Duy Hoà, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai (địa phận huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái trước đây) cho biết: Mô hình trồng dâu nuôi tằm trên địa bàn xã đang mang lại hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện đất đai ven sông Hồng và tập quán canh tác của người dân.

Thu nhập từ nuôi tằm cao hơn nhiều lần so với các cây lương thực ngắn ngày khác, giúp nhiều hộ thoát nghèo, vươn lên khá giả.

Thời gian tới, Hội Nông dân xã Quy Mông sẽ phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật, nhân rộng mô hình theo hướng bền vững hơn.

Từ câu chuyện của những người nông dân tiên phong đưa cây dâu, con tằm bén rễ trên đất Quy Mông đến những nông dân trẻ học tập và làm theo như hôm nay, những vườn dâu xanh tốt ven sông Hồng đã giúp nghề nuôi tằm ở xã Quy Mông trở thành hướng phát triển kinh tế chủ lực, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho bà con nhân dân vùng quê nông thôn mới nơi đây.

×